Αθήνα, 22 Μαΐου 2026
Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης εγκαινίασε τα έργα προστασίας και ανάδειξης της Καστροπολιτείας του Μυστρά και των Μουσειακών Εκθέσεων στο Παλάτι των Δεσποτών, παρουσία της Υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη. Τα έργα αφορούν στην αναβάθμιση των διαδρομών επίσκεψης, προκειμένου να εξασφαλιστεί η μέγιστη δυνατή προσβασιμότητα των εμποδιζόμενων ατόμων, στη θωράκιση του μνημείου από τον κίνδυνο των πυρκαγιών με την εγκατάσταση ενός σύγχρονου συστήματος υδροδότησης και πυρόσβεσης, στην ολοκληρωμένη προστασία σημαντικών εκκλησιών με τις συστηματικές εργασίες συντήρησης των δομικών στοιχείων και του ζωγραφικού τους διακόσμου, σηματοδοτώντας την ολοκλήρωση μιας κομβικής και πολυετούς επένδυσης στην πολιτιστική κληρονομιά της Λακωνίας.
Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη στην ομιλία της επισήμανε: «Η σημερινή ημέρα έχει ιδιαίτερη σημασία για τη Λακωνία και την Πελοπόννησο, καθώς δεν εγκαινιάζεται απλώς ένα ακόμα έργο αποκατάστασης. Αποδίδεται ξανά στην κοινωνία ένας τόπος εθνικής ιστορικής μνήμης και ταυτότητας, ένα πολιτιστικό αγαθό οικουμενικής αξίας και ένας διαχρονικός πυρήνας πολιτισμού» και πρόσθεσε πως «το έργο που αποδίδουμε, σήμερα, αφορά στην επανένταξη ενός κορυφαίου τόπου της βυζαντινής κληρονομιάς στον σύγχρονο πολιτιστικό και τουριστικό χάρτη της χώρας και της Ευρώπης. Αφορά στην πλήρως αναβαθμισμένη δυνατότητα Ελλήνων και ξένων επισκεπτών να προσεγγίσουν βιωματικά την ιστορία και να αναγνωρίσουν τη διαχρονική σημασία του ελληνικού πολιτισμού και της ιστορικής συνέχειας του Ελληνισμού».
Αμέσως μετά, η Λίνα Μενδώνη εξήγησε πως «από το 2019, το Υπουργείο Πολιτισμού υλοποίησε ένα εκτεταμένο πρόγραμμα παρεμβάσεων στον αρχαιολογικό χώρο, με στόχο την προστασία, την αποκατάσταση και τη δημιουργία υποδομών εξυπηρέτησης. Είμαστε χαρούμενοι και περήφανοι γιατί οι παρεμβάσεις αυτές εξασφαλίζουν: Τη μέγιστη δυνατή προσβασιμότητα για τους εμποδιζόμενους συνανθρώπους μας με τον ανελκυστήρα στο Παλάτι. Τη θωράκιση του μνημείου από τον κίνδυνο των πυρκαγιών με την εγκατάσταση σύγχρονου συστήματος πυρόσβεσης. Την ολοκληρωμένη προστασία σημαντικών εκκλησιών με εργασίες συντήρησης του ζωγραφικού τους διακόσμου. Τη βιώσιμη ανάπτυξη με την εκπόνηση ολοκληρωμένου σχεδίου διαχείρισης της Καστροπολιτείας, διασφαλίζοντας το ανεκτίμητο πολιτιστικό κεφάλαιο και τον φυσικό πλούτο της».
Η Υπουργός Πολιτισμού τόνισε πως το Παλάτι των Δεσποτών αποτελεί αισίως τον 30ό νέο ή ριζικά αναμορφωμένο μουσειακό χώρο, που το Υπουργείο Πολιτισμού αποδίδει στα επτά χρόνια της διακυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη και συμπλήρωσε πως «αποδεικνύεται έμπρακτα ότι η Κυβέρνησή μας παραμένει σταθερά προσηλωμένη στην αντίληψη ότι ο Πολιτισμός δεν αποτελεί μια στατική έννοια, περιορισμένη στη διατήρηση του παρελθόντος, αλλά κρίσιμο στρατηγικό πόρο και δυναμικό πολλαπλασιαστή αξίας για την κοινωνία και την ανάπτυξη. Με αυτή τη στρατηγική αντίληψη υλοποιούμε τη μεγαλύτερη και πιο ολοκληρωμένη πολιτική επενδύσεων στον Πολιτισμό που έχει γνωρίσει η χώρα, οι οποίες δημιουργούν θέσεις εργασίας και ενισχύουν την τοπική επιχειρηματικότητα».
Στη συνέχεια, η Υπουργός Πολιτισμού εστίασε στην κορωνίδα των έργων, στην αποκατάσταση του Παλατιού των Δεσποτών. «Σήμερα, το μοναδικό σωζόμενο βυζαντινό ανακτορικό συγκρότημα στον ελλαδικό χώρο ανοίγει ξανά τις πύλες του αποκατεστημένο, αναγνώσιμο και εκθεσιακά λειτουργικό. Το Παλάτι αποτελεί το σημαντικότερο κοσμικό μνημείο της Καστροπολιτείας. Η σύνθετη οικοδομική του ιστορία αποτυπώνει με ενάργεια τη μετάβαση από τη φραγκική στη βυζαντινή κυριαρχία και την εξέλιξη του Δεσποτάτου του Μορέως. Οι πτέρυγες των Καντακουζηνών και των Παλαιολόγων, οι χώροι διοίκησης και η επιβλητική αίθουσα του Θρόνου συγκροτούν ένα εξαιρετικό αρχιτεκτονικό σύνολο, που αποτυπώνει τη λειτουργική ιεράρχηση της εξουσίας της ύστερης βυζαντινής αριστοκρατίας».
Τέλος, η Λίνα Μενδώνη ανέφερε: «Σήμερα, το Παλάτι αποδίδεται στο κοινό ως ένας ζωντανός χώρος ιστορίας, γνώσης και εμπειρίας. Σε αυτή τη νέα προσέγγιση εντάσσονται η μόνιμη έκθεση με τίτλο “Ηγεμονικά αφηγήματα”, καθώς και δύο ακόμη σημαντικές εκθέσεις. Η πρώτη, “Στα σαράγια της βασιλοπούλας”, φωτίζει τη διαχρονική πρόσληψη του Μυστρά από την ευρωπαϊκή διανόηση. Η δεύτερη, “Στο φως της Αυλής. Απείκασμα ενδόξου περιβολής” στην αίθουσα του Θρόνου, επικεντρώνεται στην ένδυση ως φορέα συμβολισμών εξουσίας. Μέσα από μια βιωματική προσέγγιση επαυξημένη με τεχνολογικά μέσα, αναδεικνύεται ο ενδυματολογικός πλούτος του ύστερου Βυζαντίου και η ατμόσφαιρα της βυζαντινής αυλής».
Το Παλάτι των Δεσποτών, το μοναδικό σωζόμενο βυζαντινό ανακτορικό συγκρότημα στον ελλαδικό χώρο, ανοίγει τις πύλες του -μετά από 42 χρόνια εργασιών αναστήλωσης και ανάδειξης- στο ελληνικό και διεθνές κοινό, πλήρως αποκατεστημένο. Το Παλάτι αποτελεί τον 30ό μουσειακό και εκθεσιακό χώρο που αποδίδεται από το Υπουργείο Πολιτισμού 2019, ενισχύοντας τη σύνδεση των κορυφαίων μνημείων μας με την κοινωνία και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Από το 2019, το Υπουργείο Πολιτισμού σχεδίασε και έθεσε σε εφαρμογή ένα ολιστικό στρατηγικό σχέδιο για την εσαεί προστασία και διατήρηση του Μνημείου Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, κινούμενο σε τρεις σύγχρονους άξονες: την προστασία από την κλιματική κρίση, την καθολική προσβασιμότητα και την ενσωμάτωση έξυπνων ψηφιακών τεχνολογιών.
Στο πλαίσιο της θωράκισης του χώρου έναντι της κλιματικής αλλαγής, ολοκληρώθηκε ένα σύγχρονο δίκτυο πυρόσβεσης, στην Άνω και Κάτω Χώρα, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Παράλληλα, για την εξασφάλιση της καθολικής προσβασιμότητας, αποκαταστάθηκε ο Κεντρικός Λιθόστρωτος Οδικός Άξονας που συνδέει την Κάτω με την Άνω Πόλη, ο οποίος διευκολύνει την κίνηση των επισκεπτών και επιτρέπει την πρόσβαση σε οχήματα έκτακτης ανάγκης. Για την ισότιμη πρόσβαση στο Παλάτι των Δεσποτών, εγκαταστάθηκε σύγχρονο εξωτερικό αναβατόριο ΑμεΑ, στη νοτιοδυτική πτέρυγα των Παλαιολόγων. Ο Μυστράς έχει ενταχθεί, από το 2022, στο καινοτόμο πρόγραμμα «Βιοποικιλότητα και Αρχαιολογικοί Χώροι», αναδεικνύοντας το φυσικό περιβάλλον ως αναπόσπαστο μέρος του ιστορικού τοπίου. Η νέα ολιστική προσέγγιση μετατρέπει το Παλάτι από ένα στατικό αρχιτεκτονικό κατάλοιπο σε έναν ζωντανό χώρο βιωματικής μάθησης και εμπειρίας.
Η μόνιμη φυσική και ψηφιακή έκθεση «Ηγεμονικά αφηγήματα» συγκροτεί ένα συνεκτικό ερμηνευτικό πλαίσιο, αναδεικνύοντας, στη διαχρονία, τον ρόλο των αυτοκρατορικών οικογενειών στη διοίκηση και την πνευματική ακμή του Μυστρά.
Την περιήγηση πλαισιώνουν δύο περιοδικές εκθέσεις. Η πρώτη, με τίτλο «Στα σαράγια της βασιλοπούλας», φωτίζει τη διαχρονική πρόσληψη και τη γοητεία που ασκούσε ο Μυστράς στην ευρωπαϊκή διανόηση, από τον 15ο έως τις αρχές του 20ού αιώνα. Η δεύτερη, με τίτλο «Απείκασμα ενδόξου περιβολής», φιλοξενείται στην επιβλητική Αίθουσα του Θρόνου και εστιάζει στην ένδυση ως σύμβολο ισχύος και κοινωνικής ταυτότητας. Η έκθεση αυτή περιλαμβάνει χειροποίητες ενδυμασίες της παλαιολόγειας αυλής, εμπνευσμένες από τη βυζαντινή εικονογραφία, οι οποίες δημιουργήθηκαν από τη μοναστική αδελφότητα της Παντάνασσας, με την πολύτιμη συνδρομή του ενδυματολογικού τομέα της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.
Στην τελετή παρευρέθησαν ο Μητροπολίτης Μονεμβασιάς και Σπάρτης κκ. Ευστάθιος, ο Μητροπολίτης Μάνης κκ. Χρυσόστομος, ο Υφυπουργός Εθνικής Άμυνας Αθανάσιος Δαβάκης, οι βουλευτές Νεοκλής Κρητικός και Παναγιώτα Γρηγοράκου, ο Περιφερειάρχης Πελοποννήσου Δημήτρης Πτωχός, ο δήμαρχος Σπάρτης Βακαλόπουλος Μιχαήλ, υπηρεσιακά στελέχη του Υπουργείου Πολιτισμού και πλήθος κόσμου.
Χαιρετισμός της Υπουργού Πολιτισμού Δρος Λίνας Μενδώνη στην τελετή απόδοσης των έργων προστασίας και ανάδειξης της Καστροnολιτείας του Μυστρά και των Μουσειακών Εκθέσεων στο Παλάτι των Δεσποτών, Πέμπτη 21 Μαΐου 2026.
Αξιότιμε κύριε Πρωθυπουργέ,
Παναγιώτατε,
Κύριοι Βουλευτές,
Κύριε Περιφερειάρχα,
Κύριε Δήμαρχε, κύριοι Δήμαρχοι,
Κυρίες και κύριοι,
Με ιδιαίτερη συγκίνηση και υπερηφάνεια σας υποδέχομαι, σήμερα, εκ μέρους του Υπουργείου Πολιτισμού, στο Μυστρά, με την ευκαιρία της ολοκλήρωσης μιας ακόμη σημαντικής δημόσιας επένδυσης στον Πολιτισμό και την Πολιτιστική μας Κληρονομιά.
Ο Μυστράς αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα και πληρέστερα διατηρημένα παραδείγματα βυζαντινού οχυρωμένου οικισμού στον ελληνικό χώρο. Γνωστός ως το «θαύμα του Μοριά», συνιστά μοναδική μαρτυρία της τελευταίας μεγάλης ακμής του βυζαντινού κόσμου. Η σημασία του Μυστρά υπερβαίνει κατά πολύ τα γεωγραφικά όρια της Πελοποννήσου. Υπήρξε σπουδαίο πνευματικό κέντρο, όπου έδρασαν λόγιοι, όπως ο Γεώργιος Πλήθων ο Γεμιστός και ο Βησσαρίων, συμβάλλοντας καθοριστικά στη μετάδοση των ελληνικών γραμμάτων στη Δύση και στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής Αναγέννησης. Οι εκκλησιές του, ιστορημένες με μοναδικές τοιχογραφίες της παλαιολόγειας περιόδου, αποτελούν κορυφαία δείγματα της ύστερης βυζαντινής τέχνης και της δημιουργικής συνάντησης ανατολικών και δυτικών καλλιτεχνικών επιρροών. Γι’ αυτούς ακριβώς τους λόγους, η UNESCO αναγνώρισε το 1989, δικαίως, την καστροπολιτεία του Μυστρά ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς.
Κύριε Πρωθυπουργέ,
Με την παρουσία σας τιμάτε, σήμερα, την απόδοση -από το Υπουργείο Πολιτισμού- στο ελληνικό και το διεθνές κοινό της ανανεωμένης και αναβαθμισμένης μοναδικής μεσαιωνικής Καστροπολιτείας της Πελοποννήσου. Από το 2019, το Υπουργείο Πολιτισμού υλοποίησε ένα εκτεταμένο πρόγραμμα παρεμβάσεων στον αρχαιολογικό χώρο, με στόχο την προστασία, την αποκατάσταση, την ανάδειξή του και τη δημιουργία υποδομών εξυπηρέτησης των επισκεπτών του.
Είμαστε χαρούμενοι και περήφανοι γιατί οι παρεμβάσεις αυτές εξασφαλίζουν:
Τη μέγιστη δυνατή προσβασιμότητα για τους εμποδιζόμενους συνανθρώπους μας με την αναβάθμιση των διαδρομών επίσκεψης και τον ανελκυστήρα στο Παλάτι.
Τη θωράκιση του μνημείου από τον κίνδυνο των πυρκαγιών με την εγκατάσταση ενός σύγχρονου συστήματος υδροδότησης και πυρόσβεσης.
Την ολοκληρωμένη προστασία σημαντικών εκκλησιών με τις συστηματικές εργασίες συντήρησης των δομικών στοιχείων και του ζωγραφικού τους διακόσμου.
Τη βιώσιμη ανάπτυξη με την εκπόνηση του ολοκληρωμένου σχεδίου διαχείρισης της Καστροπολιτείας σε συνδυασμό με τη μελέτη της βιοποικιλότητάς της, που διασφαλίζουν συνδυαστικά το ανεκτίμητο πολιτιστικό κεφάλαιο και τον φυσικό πλούτο της.
Ασφαλώς, την κορωνίδα των έργων -που εξικνούνται από το 1984- αποτελεί η αποκατάσταση του Παλατιού των Δεσποτών, το οποίο μελέτησε συστηματικά ο καθηγητής Στέφανος Σίνος και η ομάδα του. Σήμερα, το μοναδικό σωζόμενο βυζαντινό ανακτορικό συγκρότημα στον ελλαδικό χώρο -και ένα από τα ελάχιστα διεθνώς- ανοίγει ξανά τις πύλες του αποκατεστημένο, αναγνώσιμο και εκθεσιακά λειτουργικό. Το Παλάτι αποτελεί το σημαντικότερο κοσμικό μνημείο της καστροπολιτείας. Η σύνθετη οικοδομική του ιστορία, από τον 13ο έως τις αρχές του 15ου αιώνα, αποτυπώνει με ενάργεια τη μετάβαση από τη φραγκική στη βυζαντινή κυριαρχία και την εξέλιξη του διοικητικού μηχανισμού του Δεσποτάτου του Μορέως. Οι πτέρυγες των Καντακουζηνών και των Παλαιολόγων, οι χώροι διοίκησης, κατοικίας και τελετουργίας, αλλά και η επιβλητική αίθουσα του Θρόνου, συγκροτούν ένα εξαιρετικό αρχιτεκτονικό σύνολο, που αποτυπώνει τη λειτουργική ιεράρχηση της εξουσίας και την καθημερινότητα της ύστερης βυζαντινής αριστοκρατίας.
Η σημερινή ημέρα έχει ιδιαίτερη σημασία για τη Λακωνία και την Πελοπόννησο, καθώς δεν εγκαινιάζεται απλώς ένα ακόμη έργο αποκατάστασης. Αποδίδεται ξανά στην κοινωνία ένας τόπος εθνικής ιστορικής μνήμης και ταυτότητας, ένα πολιτιστικό αγαθό οικουμενικής αξίας, και ένας διαχρονικός πυρήνας πολιτισμού. Σήμερα, το Παλάτι αποδίδεται στο κοινό, όχι ως ένα απλό αρχιτεκτονικό κατάλοιπο, αλλά ως ένας ζωντανός χώρος ιστορίας, γνώσης και εμπειρίας. Ο επισκέπτης δεν περιορίζεται πλέον στην παρατήρηση των ερειπίων. Καλείται να βιώσει τον χώρο, να κατανοήσει την ιστορία του, να συμμετάσχει σε μια εμπειρία μνήμης και ερμηνείας. Σε αυτή τη νέα προσέγγιση εντάσσονται η μόνιμη φυσική και η ψηφιακή έκθεση με τίτλο «Ηγεμονικά αφηγήματα», η οποίες συγκροτούν ένα συνεκτικό ερμηνευτικό πλαίσιο για την ιστορία και τη λειτουργία του συγκροτήματος, αναδεικνύοντας τον ρόλο των ηγεμονικών οικογενειών στη διαμόρφωση του πολιτικού και ιδεολογικού τοπίου του Μυστρά.
Η έκθεση αυτή πλαισιώνουν δύο ακόμη σημαντικές εκθέσεις. Η μία αφορά στην ιστορική πρόσληψη του Μυστρά. Η άλλη, στην υλική και συμβολική έκφραση της εξουσίας και της ταυτότητας. Και στις δύο περιπτώσεις, στο επίκεντρο βρίσκεται ο άνθρωπος και η σχέση του με τον χώρο και τον χρόνο. Η πρώτη έκθεση, «Στα σαράγια της βασιλοπούλας» φωτίζει, μέσα από αρχειακό υλικό, τη διαχρονική πρόσληψη του Μυστρά από την ευρωπαϊκή διανόηση, από τον 15ο έως τις αρχές του 20ού αιώνα, αναδεικνύοντας παράλληλα τις απαρχές της διαχείρισης και της προστασίας της καστροπολιτείας. Ο Μυστράς παρουσιάζεται όχι μόνο ως ιστορικός τόπος, αλλά και ως αντικείμενο διαρκούς ερμηνείας, φαντασίας και αναστοχασμού.
Η δεύτερη έκθεση, «Στο φως της Αυλής. Απείκασμα ενδόξου περιβολής» είναι εγκατεστημένη στην αίθουσα του Θρόνου. Επικεντρώνεται στην ένδυση ως φορέα συμβολισμών, εξουσίας και κοινωνικής ταυτότητας. Οι χειροποίητες ενδυμασίες, εμπνευσμένες από τη βυζαντινή εικονογραφία, δημιουργήματα της μοναστικής αδελφότητας της Παντάνασσας, μεταγράφουν σε υλικό και μορφή τον αισθητικό και ιδεολογικό κώδικα της παλαιολόγειας αυλής, το ύφος της ενδόξου βυζαντινής περιβολής στο Μυστρά, όπως αυτή γίνεται αντιληπτή μέσα από την εικονογραφία. Μέσα από μια βιωματική προσέγγιση, η οποία επαυξάνεται με τεχνολογικά μέσα, αναδεικνύεται ο ενδυματολογικός πλούτος του ύστερου Βυζαντίου και φωτίζεται η συνάντηση της παράδοσης με τις δυτικές επιδράσεις. Τα χειροτεχνήματα των μοναχών μετέτρεψαν σε δημιουργίες τα εμπειρότατα στελέχη του ενδυματολογικού τομέα της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, που ανέλαβαν την προληπτική συντήρηση των ενδυμάτων και τη μουσειακή επιμέλεια και φροντίδα, ώστε οι φορεσιές να μετεξελιχθούν σε εκθέματα. Οι τοιχογραφίες και οι μικρογραφίες, ως τεκμήρια μνήμης και ιστορίας, τροφοδοτούν την υφαντική και την κεντητική τέχνη. Ετσι, τα εκθέματα λειτουργούν όχι απλώς ως αισθητικές αναφορές, αλλά ως ερμηνευτικά μέσα, ικανά να μεταφέρουν στον επισκέπτη την αισθητική, την ιδεολογία και την ατμόσφαιρα της βυζαντινής αυλής του Μυστρά.
Κύριε Πρωθυπουργέ,
Το «Παλάτι των Δεσποτών» αποτελεί αισίως τον 30ο νέο ή ριζικά αναμορφωμένο μουσειακό χώρος, που το Υπουργείο Πολιτισμού αποδίδει στα επτά χρόνια της διακυβέρνησής σας. Και στην περίπτωση του Μυστρά, αποδεικνύεται έμπρακτα ότι η Κυβέρνηση σας παραμένει σταθερά προσηλωμένη στην αντίληψη ότι ο Πολιτισμός δεν αποτελεί μια στατική έννοια, περιορισμένη στη διατήρηση του παρελθόντος, αλλά κρίσιμο στρατηγικό πόρο και δυναμικό πολλαπλασιαστή αξίας για την κοινωνία και την ανάπτυξη. Η πολιτιστική κληρονομιά επιτελεί κρίσιμο ρόλο τόσο για την συλλογική αυτογνωσία, όσο και για τη βιώσιμη ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή. Με αυτή τη στρατηγική αντίληψη υλοποιούμε, τα τελευταία επτά χρόνια, τη μεγαλύτερη και πιο ολοκληρωμένη πολιτική επενδύσεων στον Πολιτισμό που έχει γνωρίσει η Χώρα. Οι επενδύσεις αυτές δημιουργούν θέσεις εργασίας, ενισχύουν την τοπική επιχειρηματικότητα, αναβαθμίζουν το αστικό και φυσικό περιβάλλον και διαμορφώνουν νέες προοπτικές ανάπτυξης για τις τοπικές κοινωνίες.
Το έργο που αποδίδουμε, σήμερα, δεν αφορά μόνο στην αποκατάσταση ενός μνημείου. Αφορά στην επανένταξη ενός κορυφαίου τόπου της βυζαντινής κληρονομιάς στον σύγχρονο πολιτιστικό και τουριστικό χάρτη της χώρας και της Ευρώπης. Αφορά στην πλήρως αναβαθμισμένη δυνατότητα Ελλήνων και ξένων επισκεπτών να προσεγγίσουν βιωματικά την ιστορία και να αναγνωρίσουν τη διαχρονική σημασία του ελληνικού πολιτισμού. Αφορά στην ενίσχυση της σχέσης των κατοίκων της περιοχής με την πολιτιστική τους κληρονομιά και στην κατανόηση της πολυδιάστατης αξίας της. Αποδεικνύεται έμπρακτα ότι όταν υπάρχει σχέδιο, συνέπεια, συνεργασία και πίστη στη δύναμη του Πολιτισμού, μπορούμε να αποδώσουμε στην κοινωνία έργα με ουσιαστικό ιστορικό, πολιτιστικό και αναπτυξιακό αποτύπωμα. Ο Μυστράς στέκεται εδώ, στους πρόποδες του Ταΰγετου, ως ζωντανή μαρτυρία της ιστορικής συνέχειας του Ελληνισμού και ως ένας τόπος όπου το παρελθόν εξακολουθεί να συνομιλεί δημιουργικά με το παρόν και το μέλλον.
Κλείνοντας, θα ήθελα να εκφράσω -στο πρόσωπο της Προϊσταμένης της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λακωνίας Ευαγγελίας Πάντου- ευχαριστίες και τα συγχαρητήρια προς όλο το προσωπικό της υπηρεσίας για την αγάπη τους και την προσήλωσή τους στην ολοκλήρωση των προγραμμάτων αποκατάστασης και ανάδειξης της καστροπολιτείας. Ένα μεγάλο ευχαριστώ στον ακαταπόνητο συνεργάτη μας, τον συντηρητή Γιάννη Ματαράγκα, που πάντα καταφέρνει να λύνει πολύ δύσκολες εξισώσεις. Η χρηματοδότηση των έργων προέρχεται από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του Υπουργείου Πολιτισμού, από το Ταμείο Ανάκαμψης και από το Περιφερειακό Πρόγραμμα «Πελοπόννησος». Οι ευχαριστίες μου προς τον Περιφερειάρχη για τη διαχρονική στήριξη της Περιφέρειας είναι αυτονόητες. Ευχαριστώ θερμά τη Γενική Διευθύντρια Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Υπουργείου Πολιτισμού Δρ Ολυμπία Βικάτου για την αφοσίωσή της στο αρχαιολογικό έργο. Στη μοναστική αδελφότητα της Παντάνασσας, η οποία μη φειδόμενη κόπου και κόστους μελέτησε, έραψε και κέντησε την περιβολή του αυτοκράτορα και του βυζαντινού αρχοντολογιού εις μνήμην αυτών, ευγνώμονες ευχαριστίες. Η έκθεση στην αίθουσα του Θρόνου δεν θα είχε υλοποιηθεί χωρίς τη γενναιόδωρη δωρεά του Θανάση και της Μαρίνας Μαρτίνου, που πάντα στηρίζουν το έργο του Υπουργείου Πολιτισμού. Ο χώρος, που περικλείει την Καστροπολιτεία έτυχε της μέριμνας του Ιδρύματος Αθανασίου Λασκαρίδη μέσω του προγράμματος «Κυκλών» απομακρύνοντας ποσότητες άχρηστων υλικών. Τον Θανάση και την Εφη Λασκαρίδη ευχαριστώ για την πάντα θετική τους διάθεση σε ό,τι τους ζητηθεί. Στο πρόσωπο του Καλλιτεχνικού Διευθυντή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής Γιώργου Κουμεντάκη, ευχαριστώ και συγχαίρω τα στελέχη του Ενδυματολογικού Τομέα για την εξαιρετική δουλειά τους, αλλά και τους μουσικούς, που σε λίγο θα επαναφέρουν -μετά από αιώνες- τον ήχο και το μέλος στο Μυστρά, αναδεικνύοντας με τον δικό τους τρόπο τις διαδοχικές επιρροές της Δύσης και της Ανατολής.
Σας ευχαριστώ
Κύριε Πρωθυπουργέ,
Ο λόγος σε σας
