Σύρος, 23 Οκτωβρίου 2026
Ο Δήμος Σύρου – Ερμούπολης και ο Σύλλογος Φίλων Τεχνικού Πολιτισμού Ερμούπολης εκφράζουν τις θερμές τους ευχαριστίες προς τον κ. Ισίδωρο Ν. Στεφάνου, απόστρατο αξιωματικό του Πολεμικού Ναυτικού, για τη σημαντική δωρεά του ομοιώματος του ιστορικού πλοίου «ΝΕΩΡΙΟΝ» στο Βιομηχανικό Μουσείο Ερμούπολης.
Η προσφορά αυτή αποτελεί μια ουσιαστική συμβολή στη διαφύλαξη και ανάδειξη της βιομηχανικής και ναυπηγικής κληρονομιάς της Σύρου, καθώς συνδέεται με ένα πλοίο που κατέχει ξεχωριστή θέση στη νεότερη ιστορία του νησιού και του ιστορικού ναυπηγείου του Νεωρίου.
Το ομοίωμα, σε κλίμακα 1:50, αναπαριστά το «ΝΕΩΡΙΟΝ», το πρώτο μεταλλικό ντιζελοκίνητο πλοίο που κατασκευάστηκε μεταπολεμικά στη Σύρο. Η δωρεά του στο Βιομηχανικό Μουσείο Ερμούπολης προσφέρει στους επισκέπτες τη δυνατότητα να γνωρίσουν ένα σημαντικό κεφάλαιο της τοπικής παραγωγικής ιστορίας, αλλά και να προσεγγίσουν τη συλλογική μνήμη μιας περιόδου κατά την οποία η ανασυγκρότηση της ναυπηγικής δραστηριότητας συνδεόταν άμεσα με την οικονομική και κοινωνική αναγέννηση του τόπου.
«ΝΕΩΡΙΟΝ»: Ένα πλοίο-ορόσημο για τη Σύρο
Σύμφωνα με την ιστορική έρευνα και τεκμηρίωση του κ. Κωνσταντίνου Τ. Καπούτσου, το μηχανοκίνητο πλοίο «ΝΕΩΡΙΟΝ» ναυπηγήθηκε στο ναυπηγείο «Νεώριον και Μηχανουργεία Σύρου Α.Ε.», ιδιοκτησίας των εφοπλιστών αδελφών Νικολάου και Μηνά Ρεθύμνη, βάσει σχεδίων του ναυπηγού Παναγιώτη Πετρούτση και υπό την επίβλεψη του Αμερικανικού Νηογνώμονα.
Το πλοίο έφερε αριθμό νηολογίου Σύρου 336 και διεθνές διακριτικό σήμα S X I R. Ήταν ένα μικρό φορτηγό πλοίο γενικού φορτίου, ολικής χωρητικότητας 246,93 κόρων, με ολικό μήκος 40,75 μέτρα, πλάτος 7,02 μέτρα και βάθος από το κατάστρωμα καταμετρήσεως 3,45 μέτρα.
Διέθετε κύρια μηχανή τύπου LISTER–BLACKSTONE EVSM8, ισχύος 480/432 ίππων, και ανέπτυσσε μέγιστη ταχύτητα 11 κόμβων.
Η καθέλκυσή του πραγματοποιήθηκε στις 19 Απριλίου 1959, σηματοδοτώντας την απαρχή μιας νέας περιόδου για τη μεταπολεμική ναυπηγική δραστηριότητα στη Σύρο. Η κατασκευή του αποτέλεσε σημαντικό γεγονός για την τοπική κοινωνία και τον Τύπο της εποχής. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η εφημερίδα «Θάρρος», στις 26 Απριλίου 1959, το πλοίο ήταν «ο πρώτος καρπός της μεγάλης προσπάθειας των κ.κ. Ρεθύμνη».
Η προσπάθεια αυτή αποσκοπούσε στην αναγέννηση της ναυπηγοεπισκευαστικής βιομηχανίας της Σύρου, σε μια ιδιαίτερα δύσκολη μεταπολεμική περίοδο, και παράλληλα στη στήριξη της τοπικής κοινωνίας μέσα από την ανάπτυξη της παραγωγικής δραστηριότητας και τη δημιουργία νέων προοπτικών για το νησί.
Το 1961, το «ΝΕΩΡΙΟΝ» αγοράστηκε από την εταιρεία «Transfruit Shipping Co. Ltd.», συμφερόντων του εφοπλιστικού οίκου Φράγκου από τη Χίο, και μετασκευάστηκε σε πλοίο-ψυγείο.
Την 1η Νοεμβρίου 1962, κατά τη διάρκεια ταξιδιού χωρίς φορτίο από τον Πειραιά προς το Λας Πάλμας των Καναρίων Νήσων, το πλοίο υπέστη σοβαρό ατύχημα, το οποίο οδήγησε στην οριστική απώλειά του.
Όπως προκύπτει από την έρευνα του κ. Καπούτσου, οι διαθέσιμες ιστορικές πηγές παρουσιάζουν δύο εκδοχές για τις συνθήκες του ναυτικού συμβάντος.
Σύμφωνα με τα επίσημα αρχεία του Νηολογίου Σύρου, το πλοίο βυθίστηκε την 1η Νοεμβρίου 1962, έπειτα από προσάραξη στη νησίδα Πλάνε της Τυνησίας. Αντίθετα, τα αρχεία του Lloyd’s Register of Shipping, και ειδικότερα τα Casualty Returns του 1962, αναφέρουν ότι εκδηλώθηκε πυρκαγιά και στη συνέχεια το πλοίο προσάραξε στις ακτές της Τύνιδας.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το ναυτικό συμβάν δεν είχε ανθρώπινα θύματα.
Η ιστορία του πλοίου δεν αποτελεί μόνο την καταγραφή της πορείας ενός μικρού φορτηγού. Αντανακλά τις προσπάθειες ανασυγκρότησης της ναυπηγικής βιομηχανίας της Σύρου, τη δραστηριότητα του Νεωρίου και τη σημασία της ναυπηγοεπισκευαστικής παράδοσης για την οικονομική και κοινωνική ζωή του νησιού.
Με τη δωρεά του ομοιώματος από τον κ. Ισίδωρο Ν. Στεφάνου, το Βιομηχανικό Μουσείο Ερμούπολης εμπλουτίζεται με ένα έκθεμα ιδιαίτερης ιστορικής και συμβολικής αξίας. Το «ΝΕΩΡΙΟΝ» αποκτά τη θέση που του αναλογεί στη συλλογική μνήμη της Σύρου, υπενθυμίζοντας τη δημιουργική δύναμη των ανθρώπων της, την τεχνογνωσία των ναυπηγείων της και τη διαχρονική σχέση του νησιού με τη θάλασσα.
Ο Δήμος Σύρου – Ερμούπολης ευχαριστεί θερμά τον κ. Στεφάνου για την ευγενική προσφορά του, η οποία συμβάλλει ουσιαστικά στη διατήρηση της ιστορικής παρακαταθήκης του τόπου και στη μετάδοσή της στις νεότερες γενιές.
Παράλληλα, εκφράζει την εκτίμησή του προς τον κ. Κωνσταντίνο Τ. Καπούτσο για την έρευνα και την τεκμηρίωση της ιστορίας του πλοίου, οι οποίες επιτρέπουν την πληρέστερη κατανόηση της σημασίας του «ΝΕΩΡΙΟΝ» για τη ναυπηγική και κοινωνική ιστορία της Σύρου.
Η ανάδειξη της βιομηχανικής κληρονομιάς δεν αφορά μόνο τη διατήρηση αντικειμένων του παρελθόντος. Αφορά τη διαφύλαξη της γνώσης, της μνήμης και των ανθρώπινων προσπαθειών που διαμόρφωσαν την ταυτότητα του τόπου μας.
