7 Μαρτίου 2023 | Ξενοδοχείο Divani Apollon Palace & Thalasso, Καβούρι
Το συνέδριο τελεί υπό την αιγίδα της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας (ΕΟΠΕ)
Στέλλα Κυριακίδου, Επίτροπος Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (μήνυμα)
Το Ευρωπαϊκό Σχέδιο για την Καταπολέμηση του Καρκίνου μέσα σε δύο χρόνια έχει πάρει τη μορφή συγκεκριμένων πρωτοβουλιών, με σημαντική οικονομική στήριξη, επεσήμανε σε μήνυμα που έστειλε στο 3ο Ετήσιο Συνέδριο του Economist για την ατζέντα της καταπολέμησης του καρκίνου η Επίτροπος Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων της Ευρωπαϊκής Ένωσης Στέλλα Κυριακίδου. Οι διαφορές όσον αφορά το screening από χώρα σε χώρα της ΕΕ είναι μεγάλες και εργαζόμαστε για να τις εξαλείψουμε, σημείωσε. Τόνισε ότι πλέον στην ΕΕ γίνεται screening για συνολικά έξι τύπους καρκίνου, που αντιστοιχούν στο 50% όλων των περιπτώσεων καρκίνου. Όσον αφορά την Ελλάδα, η κ. Κυριακίδου επεσήμανε ότι υπάρχουν ακόμα αποκλίσεις που συνιστούν εμπόδιο σε μια υψηλής ποιότητας φροντίδα για τον καρκίνο. Δεν μπορεί να υπάρξει επιτυχία εκτός αν χτίσουμε την προσπάθειά μας γύρω από την οπτική του ασθενούς, υπογράμμισε κλείνοντας η Επίτροπος.
Θάνος Πλεύρης, υπουργός Υγείας
Την εκτίμηση ότι θα έχουμε μια έξαρση σε σχέση με τον καρκίνο στην Ελλάδα και την υπόλοιπη Ευρώπη διατύπωσε από το βήμα του 3ου Ετήσιου Συνεδρίου του Economist για την ατζέντα στον καρκίνο ο υπουργός Υγείας Θάνος Πλεύρης, ο οποίος διευκρίνισε ότι αυτό θα οφείλεται στη μη πραγματοποίηση των απαιτούμενων εξετάσεων κατά τη διάρκεια της πανδημικής περιόδου. Σε αυτό το πλαίσιο, ο υπουργός υπογράμμισε τη σημασία της πρόληψης, της σωστής και έγκαιρης διάγνωσης, της θεραπείας αλλά και της επιβίωσης. Όπως υπενθύμισε, στη χώρα μας για πρώτη φορά «τρέχουν» τρία προληπτικά προγράμματα. Μάλιστα, από τις πρώτες δωρεάν μαστογραφίες στα νοσοκομεία διαπιστώθηκε ότι 6.013 γυναίκες έχουν ευρήματα σε πρώιμο στάδιο. Ειδική μνεία ο κ. Πλεύρης έκανε και στη νοσοκομειακή φροντίδα, ενώ δεν παρέλειψε να αναφερθεί στην ανάγκη για πρόσβαση σε καινοτόμους θεραπείες. Παράλληλα, ο υπουργός έκανε λόγο για ένα ολιστικό πλαίσιο στην κατ’ οίκον νοσηλεία αλλά και για το νομοθετικό πλαίσιο που αφορά την ανακουφιστική φροντίδα. Ως πολύ σημαντική χαρακτήρισε, επίσης, τη δράση του Ταμείου Ανάκαμψης για το μητρώο του παιδικού καρκίνου. «Φιλοδοξούμε ότι τα παιδιά που θα γεννηθούν στη χώρα μας από το 2025 και μετά δεν θα καπνίσουν ποτέ στη ζωή τους», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Πλεύρης, σημειώνοντας κλείνοντας ότι η χώρα μας φιλοδοξεί να πετύχει τους ευρωπαϊκούς στόχους για την αντιμετώπιση του καρκίνου, μεταξύ των οποίων είναι και η εξάλειψη ορισμένων τύπων.
Μίνα Γκάγκα, αναπληρώτρια υπουργός Υγείας
Ο καρκίνος είναι η μεγαλύτερη πανδημία αυτού του αιώνα, τόνισε από το βήμα του ετήσιου συνεδρίου του Economist η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας Μίνα Γκάγκα, προσθέτοντας ότι πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην πρόληψη, κάτι που σημαίνει καλή αγωγή υγείας και ενημέρωση που να ξεκινά από το σχολείο, όπως είπε. Το screening δεν πρέπει να αφορά μόνο τη διενέργεια της εξέτασης αλλά και την αξιολόγηση αυτής, επεσήμανε η υπουργός, ενώ έδωσε βάρος στην ανάγκη γρήγορης διασύνδεσης από την πρωτοβάθμια έως και την τριτοβάθμια αντιμετώπιση, από τη διάγνωση έως την υποστηρικτική αγωγή. Η Ελλάδα έχει έναν πολύ σημαντικό ιδιωτικό τομέα, αλλά τα όρια του δημοσίου τομέα, π.χ. όσον αφορά τις ώρες λειτουργίας, πρέπει να αυξηθούν ώστε οι ασθενείς να έχουν επιλογές, τόνισε κατά την τοποθέτησή της η κ. Γκάγκα. Έδωσε έμφαση στη σημασία των ογκολογικών συμβουλίων αλλά και στην τηλεϊατρική διασύνδεση, που είναι σημαντική για μια νησιωτική χώρα όπως η Ελλάδα, όπως είπε η υπουργός. Επίσης, έδωσε έμφαση στη συνεργασία με τις ενώσεις ασθενών και στην ανάγκη η πολιτική για τον καρκίνο να είναι υπερκομματική.
Ειρήνη Αγαπηδάκη, γενική γραμματέας Δημόσιας Υγείας
Την ανάγκη περαιτέρω επένδυσης στην πρόληψη υπογράμμισε κατά την εισήγησή της στο 3ο Ετήσιο Συνέδριο του Economist η γενική γραμματέας Δημόσιας Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη, η οποία ξεκαθάρισε ότι χωρίς την πρόληψη δεν μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τους κινδύνους υγείας. Σε αυτό το πλαίσιο, υπογράμμισε ότι όλες οι σχετικές πρωτοβουλίες εξελίσσονται σε τρεις βασικούς πυλώνες: α) Την πρωτογενή πρόληψη, που αφορά για παράδειγμα το κάπνισμα, την παιδική παχυσαρκία κ.ά., β) τη δευτερογενή πρόληψη, η οποία σχετίζεται με τον προσυμπτωματικό έλεγχο, γ) τις δομές και υποδομές, δηλαδή το σύστημα της δημόσιας υγείας, για το οποίο η Ελλάδα ετοιμάζεται να υλοποιήσει ένα συνεκτικό πλαίσιο σε συνεργασία με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ). «Η χώρα δημιουργεί για πρώτη φορά ένα οργανωμένο πρόγραμμα πρόληψης» υπογράμμισε η κυρία Αγαπηδάκη. «Δεν μας νοιάζει απλώς να ζούμε περισσότερο, αλλά μας νοιάζει να έχουμε περισσότερα χρόνια υγιούς ζωής»., ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ζένια Σαριδάκη-Ζώρα, παθολόγος ογκολόγος, πρόεδρος ΔΣ, Εταιρεία Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας (ΕΟΠΕ)
«Καλύτερη ογκολογία δεν μπορείς να προσφέρεις αν δεν είσαι σωστά εκπαιδευμένος». Αυτό επεσήμανε από το βήμα του 3ου Ετήσιου Συνεδρίου του Economist για την ατζέντα στην καταπολέμηση του καρκίνου η παθολόγος ογκολόγος και πρόεδρος της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας (ΕΟΠΕ) Ζένια Σαριδάκη-Ζώρα, η οποία εξήρε τη σημασία της εκπαίδευσης των ογκολόγων. Απαριθμώντας τις πρωτοβουλίες της ΕΟΠΕ, έκανε ειδική μνεία στην αναβάθμιση του κύκλου εκπαίδευσης σε συνεργασία με το Ανοιχτό Πανεπιστήμιο. «Επενδύουμε στην εκπαίδευση με υποτροφίες και ερευνητικά προγράμματα», σημείωσε, ενώ παράλληλα χαιρέτισε την έναρξη της διαμόρφωσης του μητρώου ασθενών με καρκίνο, κάτι που επιτυγχάνεται χάρη στον ψηφιακό μετασχηματισμό, όπως εξήγησε. Παράλληλα, η κ. Σαριδάκη χαρακτήρισε επιτακτική ανάγκη την επικαιροποίηση των βιοδεικτών που σχετίζονται με τη συνταγογράφηση και την αποζημίωση των ογκολογικών φαρμάκων. Επανερχόμενη στο έργο της ΕΟΠΕ, διαβεβαίωσε ότι θα συνεχιστεί η στήριξη με ίδιους πόρους και με χορηγίες από τη φαρμακοβιομηχανία και από άλλα προγράμματα. Τα τελευταία χρόνια έχουν δοθεί περισσότερα από 5,5 εκατ. ευρώ σε συνολικά 21 προγράμματα ανίχνευσης μεταλλάξεων και μοριακών αλλαγών, ενώ πάνω από 4500 ογκολογικοί ασθενείς έχουν ελεγθεί δωρεάν, ανέφερε –μεταξύ άλλων– η πρόεδρος της ΕΟΠΕ.
Mary Bussell, manager health policy and insight του Economist Impact και επικεφαλής, The Vaccine Ecosystem Initiative
Παγκοσμίως 1 στους 5 ανθρώπους θα διαγνωστεί με καρκίνο κατά τη διάρκεια της ζωής του, ανέφερε από το βήμα του συνεδρίου η Mary Bussell, manager health policy and insight του Economist Impact και επικεφαλής του The Vaccine Ecosystem Initiative. Σύμφωνα με στοιχεία που παρέθεσε, το 2020 σημειώθηκαν 19,3 εκατομμύρια νέες περιπτώσεις καρκίνου παγκοσμίως, μια αύξηση από τα 14 εκατομμύρια νέες περιπτώσεις το 2012, ενώ μίλησε και για τις ανισότητες που ανέδειξε η πανδημία ως προς την αντιμετώπιση του καρκίνου. Επιπλέον, στη μεταπανδημική εποχή, ανέδειξε την ενδυνάμωση συμπράξεων και συνεργασιών των ενδιαφερομένων μερών σε παγκόσμιο, ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο ως απαραίτητη για τη διασφάλιση ουσιαστικού διαλόγου και την ανάπτυξη πολιτικών που είναι σαφείς και εύκολα εφαρμόσιμες. Στο κομμάτι της πρόληψης, η εκπρόσωπος του Economist σημείωσε ότι 30%-50% των καρκίνων μπορεί να προληφθεί, τονίζοντας ότι ο ισχυρότερος μοχλός σε αυτόν τον τομέα είναι η έγκαιρη ανίχνευση του καρκίνου. Η κ. Bussell επίσης αναφέρθηκε στις τεχνολογικές καινοτομίες, οι οποίες –όπως εξήγησε– πρέπει να ενσωματωθούν με προσοχή στα συστήματα υγείας με τρόπους που να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των ασθενών και των επαγγελματιών υγείας. «Ο καρκίνος πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα και οφείλει να βρίσκεται στην κορυφή της ατζέντας κάθε χώρας. Το κόστος της αδράνειας –τόσο για τις ανθρώπινες ζωές όσο και για τη βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας– είναι πολύ υψηλό για να αγνοηθεί», υπογράμμισε κλείνοντας η εκπρόσωπος του Economist.
ΔΗΛΩΣΕΙΣ
Ζένια Σαριδάκη-Ζώρα, παθολόγος ογκολόγος, πρόεδρος ΔΣ, Εταιρεία Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας (ΕΟΠΕ)
«Καλύτερη ογκολογία δεν μπορείς να προσφέρεις αν δεν είσαι σωστά εκπαιδευμένος». Αυτό επεσήμανε από το βήμα του 3ου Ετήσιου Συνεδρίου του Economist για την ατζέντα στην καταπολέμηση του καρκίνου η παθολόγος ογκολόγος και πρόεδρος της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας (ΕΟΠΕ) Ζένια Σαριδάκη-Ζώρα, η οποία εξήρε τη σημασία της εκπαίδευσης των ογκολόγων. Απαριθμώντας τις πρωτοβουλίες της ΕΟΠΕ, έκανε ειδική μνεία στην αναβάθμιση του κύκλου εκπαίδευσης σε συνεργασία με το Ανοιχτό Πανεπιστήμιο. «Επενδύουμε στην εκπαίδευση με υποτροφίες και ερευνητικά προγράμματα», σημείωσε, ενώ παράλληλα χαιρέτισε την έναρξη της διαμόρφωσης του μητρώου ασθενών με καρκίνο, κάτι που επιτυγχάνεται χάρη στον ψηφιακό μετασχηματισμό, όπως εξήγησε. Παράλληλα, η κ. Σαριδάκη χαρακτήρισε επιτακτική ανάγκη την επικαιροποίηση των βιοδεικτών που σχετίζονται με τη συνταγογράφηση και την αποζημίωση των ογκολογικών φαρμάκων. Επανερχόμενη στο έργο της ΕΟΠΕ, διαβεβαίωσε ότι θα συνεχιστεί η στήριξη με ίδιους πόρους και με χορηγίες από τη φαρμακοβιομηχανία και από άλλα προγράμματα. Τα τελευταία χρόνια έχουν δοθεί περισσότερα από 5,5 εκατ. ευρώ σε συνολικά 21 προγράμματα ανίχνευσης μεταλλάξεων και μοριακών αλλαγών, ενώ πάνω από 4500 ογκολογικοί ασθενείς έχουν ελεγχθεί δωρεάν, ανέφερε –μεταξύ άλλων– η πρόεδρος της ΕΟΠΕ.
Σε ένα εθνικό σχέδιο δράσης για τον καρκίνο θεμελιώδους σημασίας είναι η ανάπτυξη εθνικού μητρώου καρκίνου, αλλά και ο καθορισμός «μονοπατιού» για τον ασθενή στον προσυμπτωματικό έλεγχο, η διασύνδεση θεραπευτικών πρωτοκόλλων και ΗΔΙΚΑ, η ισότιμη πρόσβαση όλων σε όλα, η αποζημίωση των απαραίτητων ελέγχων βιοδεικτών, το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας και αξιολόγησης εργαστηρίων, η έγκυρη ενημέρωση και εκπαίδευση ασθενών και φροντιστών καθώς και οι δράσεις πρόληψης και εξωστρέφειας, επεσήμανε η κ. Σαριδάκη-Ζώρα κατά το κλείσιμο του συνεδρίου. Αναφέρθηκε επίσης, μεταξύ άλλων, σε πρωτοβουλίες της ΕΟΠΕ, όπως η υπεύθυνη ενημέρωση για κάθε τύπο καρκίνου, η καμπάνια για την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου, η δημιουργία βίντεο και ραδιοφωνικών σποτ σχετικά με την πρόληψη κ.ά.
Νίκος Δέδες, πρόεδρος, Ένωση Ασθενών Ελλάδας
Την ανάγκη για μια συνολική στρατηγική υγείας υπογράμμισε ο πρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας Νίκος Δέδες, ο οποίος, με αφορμή και την τραγωδία στα Τέμπη, προσέδωσε ιδιαίτερη σημασία στην κατάρτιση υπερκομματικών και εθνικών προτεραιοτήτων. Χρειαζόμαστε, όπως επεσήμανε, μια σειρά υπερβάσεων και συνεργασιών, ώστε να αντιμετωπίσουμε τα προβλήματα στον κλάδο της υγείας. Ενδεικτικά, υπογράμμισε ότι το 1/5 των Ελλήνων κάνει λόγο για ακάλυπτες ιατρικές ανάγκες, κάτι που σημαίνει ότι πρόκειται είτε για ακριβά φάρμακα, είτε για δυσκολίες πρόσβασης είτε για ζητήματα καθυστερήσεων στην ιατρική φροντίδα. Χρειάζεται να γίνουν πράγματα, ιδίως από τη στιγμή που δεν έχουμε καταπολεμήσει πλήρως το κάπνισμα και την παχυσαρκία, πρόσθεσε μεταξύ άλλων o κ. Δέδες. «Είναι πράγματα που πρέπει να γίνουν, όπως το μητρώο, που αποτελεί το Γεφύρι της Άρτας» ανέφερε χαρακτηριστικά.
Cyril Schiever, senior vice-president & president of Mid Europe region, MSD
Την πρόοδο που έχει επιτευχθεί τα τελευταία χρόνια στην αντιμετώπιση του καρκίνου εξήρε από το βήμα του 3ου Ετήσιου Συνεδρίου του Economist ο Cyril Schiever, senior vice president & president of Mid Europe region της MSD, ο οποίος ως παράδειγμα ανέφερε τη σημαντική πτώση στη θνησιμότητα του καρκίνου του πνεύμονα. Παράλληλα, παραπέμποντας σε πρόσφατη αμερικανική έρευνα, ο κ. Schiever υπενθύμισε ότι το 1/3 των ασθενών που διαγνώσθηκαν και θεραπεύτηκαν από το 2016 έως το 2019, παραμένει μέχρι και σήμερα ζωντανό, κάτι που ήταν αδιανόητο πριν από μερικά χρόνια, όπως διευκρίνισε. Έχουν γίνει πολλά, συμπλήρωσε, ως προς την πρόσβαση σε καινοτόμα φάρμακα, στην πρόληψη του HPV σε αγόρια και κορίτσια κ.ά. Την ίδια στιγμή, ο κ. Schiever υποστήριξε τη σημασία της εφαρμογής του Ευρωπαϊκού Σχεδίου για την Καταπολέμηση του Καρκίνου. «Είναι κρίσιμης σημασίας, γιατί προσφέρει ένα πλήρες πλαίσιο σε επίπεδο πρόληψης, βελτίωσης της θεραπείας και αντιμετώπισης των προκλήσεων που σχετίζονται με την ανισότητα», είπε. Από την άλλη πλευρά, ο κ. Schiever δεν παρέλειψε να επισημάνει την ανάγκη για καλύτερη μέτρηση της αποτελεσματικότητας, ώστε να δούμε τι πραγματικά αποδίδει και τι όχι. Πρέπει να δούμε αν αυτό που επενδύουμε, αποδίδει, πρόσθεσε, λέγοντας ότι είναι αναγκαίο να διασφαλίσουμε ότι η καινοτομία θα φθάνει στους ασθενείς. «Όσο περισσότερη καινοτομία έχουμε, τόσο περισσότερη καινοτομία θα φθάνει στους ασθενείς» υπογράμμισε ο κ. Schiever.
Laurent Louette, διευθυντής Δημοσίων Σχέσεων, country liaison, Vaccines Europe
Για το όραμα να οικοδομηθεί μια Ευρώπη απαλλαγμένη από μορφές καρκίνου που θα μπορούν να προληφθούν μίλησε ο διευθυντής Δημοσίων Σχέσεων και country liaison της Vaccines Europe Laurent Louette, προαναγγέλλοντας τους επόμενους μήνες νέες συστάσεις από την ΕΕ για μορφές καρκίνου που αποτρέπονται μέσω εμβολίων. Ο κ. Louette αναφέρθηκε ειδικότερα στα εθνικά προγράμματα και στις υποδομές που έχουν σχεδιαστεί για να προσφέρουν ευελιξία και δωρεάν πρόσβαση στον εμβολιασμό, με επαρκή και βιώσιμη χρηματοδότηση. Ομαδοποιώντας τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν, ο εκπρόσωπος της Vaccines Europe εστίασε στη σημασία της ανάπτυξης των κατάλληλων δράσεων για αποτελεσματική αντιμετώπιση, με παρακολούθηση της απόδοσης των προγραμμάτων εμβολιασμού. Πρόσθεσε ότι απαιτούνται τα κατάλληλα προσαρμοσμένα μέτρα δημόσιας υγείας που μπορούν να εφαρμοστούν γρήγορα, όπως εκπαιδευτικά προγράμματα, εκστρατείες εμβολιασμού και δεσμεύσεις από την πλευρά των επαγγελματιών υγείας. Ο κ. Louette αναφέρθηκε επίσης στις διαφορετικές επιδόσεις μεταξύ χωρών ως προς τα προγράμματα πρόληψης και αντιμετώπισης του καρκίνου και έδωσε έμφαση στη σημασία της αξιοποίησης των δεδομένων ώστε μακροπρόθεσμα να υπάρχουν αποτελεσματικά εμβόλια όχι μόνο για τον ιό HPV και τον καρκίνο αλλά και για άλλους ιούς.
Caroline Berchet, οικονομολόγος με ειδίκευση στην Yγεία, ΟΟΣΑ
Στην παρακολούθηση των ανισοτήτων αναφορικά με τον καρκίνο στην Ευρώπη εστίασε η οικονομολόγος με ειδίκευση στην Yγεία από τον ΟΟΣΑ Caroline Berchet. Ο καρκίνος είναι η δεύτερη κυριότερη αιτία θανάτου, με βάση στοιχεία για το 2019, μετά από την καρδιαγγειακή νόσο (CVD), ενώ τα ποσοστά θνησιμότητας από καρκίνο είναι 75% υψηλότερα στους άνδρες από ό,τι στις γυναίκες στην ΕΕ, ανέφερε η εκπρόσωπος του ΟΟΣΑ. Αναφέρθηκε ακόμα στις διαφορετικές επιδόσεις μεταξύ χωρών, σημειώνοντας ότι προδίδουν ανισότητες μεταξύ ανδρών και γυναικών, καθώς και μεταξύ περισσότερο ή λιγότερο μορφωμένων. Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε, η θνησιμότητα από καρκίνο είναι έως και 2,5 φορές υψηλότερη μεταξύ ασθενών με χαμηλή μόρφωση συγκριτικά με αυτούς που διαθέτουν υψηλότερο επίπεδο μόρφωσης. Μιλώντας για το τι μπορεί να κάνει το σύστημα υγείας, η κ. Berchet αναφέρθηκε στην πρόληψη μέσω της επένδυσης σε πολιτικές για την πρόληψη του καρκίνου και την αντιμετώπιση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας. Μίλησε επίσης για την προσβασιμότητα, για την ποιότητα –με τη συλλογή, παρακολούθηση και συγκριτική αξιολόγηση δεδομένων– και για την ανθεκτικότητα, με την ελαχιστοποίηση οποιασδήποτε διατάραξης στον προσυμπτωματικό έλεγχο του καρκίνου, το «κλειδί», όπως το χαρακτήρισε, για τη μείωση του αριθμού μη διεγνωσμένων ασθενών με καρκίνο και τη βελτίωση των πιθανοτήτων επιβίωσής τους.
Ιωάννης Μπουκοβίνας, ογκολόγος παθολόγος, επιστημονικός υπεύθυνος της Ογκολογικής Μονάδας της Βιοκλινικής, Θεσσαλονίκη
Οι ανισότητες είναι μια επιλογή που κάνουμε, ηθελημένα ή αθέλητα, ανάλογα με τις προτεραιότητες που θέτουμε και τα κίνητρα που δίνουμε στα συστήματα υγείας να αναπτυχθούν, σύμφωνα με τον ογκολόγο παθολόγο και επιστημονικό υπεύθυνο της Ογκολογικής Μονάδας της Βιοκλινικής στη Θεσσαλονίκη Ιωάννη Μπουκοβίνα, ο οποίος αναφέρθηκε επίσης στα ρυθμιστικά εμπόδια και στην τάση των πολιτικών υγείας να φέρνουν κυρίως εμπόδια παρά λύσεις, όπως είπε. Σύμφωνα με τον κ. Μπουκοβίνα, το χάσμα των ανισοτήτων έχει μεγεθύνει η ογκολογία ακριβείας, αναφέροντας ως παράδειγμα τι σημαίνει για το σύστημα υγείας η μεταφορά ενός ασθενούς από ένα νησί σε ένα μεγάλο κέντρο. Σημειώνοντας ορισμένες αρνητικές πρωτιές της χώρας, ανέφερε ότι –σύμφωνα με στοιχεία– η Ελλάδα είναι η 25η ανάμεσα σε 28 χώρες στην αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού από όλες τις απόψεις, από την έγκαιρη διάγνωση μέχρι την ανακουφιστική φροντίδα. Έχουμε και μια πρωτιά που αφορά το δικαίωμα του ασθενούς στα προσωπικά του δεδομένα – παραδόξως, αλλά ισχύει, όπως σημείωσε ο κ. Μπουκοβίνας. Οι χώρες με μεγαλύτερη οικονομική δυνατότητα είναι και αυτές που μπορούν να προσφέρουν στους πολίτες τους τη δυνατότητα να ζήσουν περισσότερο, σημείωσε. «Πρέπει να εκπονήσουμε ένα εμπεριστατωμένο εθνικό σχέδιο για τον καρκίνο και στρατηγικές υλοποίησής του» υπογράμμισε μεταξύ άλλων ο κ. Μπουκοβίνας.
Merel Hennink, συνήγορος δικαιωμάτων ασθενών
Για την προσωπική της εμπειρία μίλησε στο συνέδριο η συνήγορος δικαιωμάτων ασθενών Merel Hennik, καθώς διαγνώστηκε με καρκίνο στην Ολλανδία πριν από περίπου μια δεκαετία, το 2014, όπως ανέφερε, προσθέτοντας ότι ξεκίνησε μια στοχευμένη θεραπεία με εξαιρετικά αποτελέσματα. Με την προσωπική της εμπειρία ανέδειξε τις προκλήσεις με τις οποίες είναι αντιμέτωποι οι ασθενείς με καρκίνο αλλά και τη σημασία ενός οργανωμένου συστήματος υγείας που λειτουργεί υποστηρικτικά και καθοδηγητικά. Μεταξύ άλλων, η κ. Hennik περιέγραψε πώς η ίδια αναζήτησε τη σωστή θεραπεία, σημειώνοντας το λάθος που γίνεται με τους ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα, με τις ερωτήσεις σχετικά με το κάπνισμα και την ενοχή που τους αποδίδεται. Η ώρα της διάγνωσης του καρκίνου δεν είναι η ώρα να κατηγορηθούν οι ασθενείς για τη βλαβερή συνήθεια, όπως τόνισε, εξηγώντας ότι πολλοί ασθενείς με καρκίνο ντρέπονται. Η κ. Hennik αναφέρθηκε επίσης στη σημασία της επένδυσης στην έρευνα, σημειώνοντας ότι στην Ολλανδία οι ασθενείς γίνονται κομμάτι της διαδικασίας, εμπλέκονται στην προετοιμασία του συνολικού σχεδίου για την αντιμετώπιση της νόσου, προωθώντας έτσι την ενημέρωση του πληθυσμού παράλληλα με τη συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
Ευαγγελία Ραζή, παθολόγος ογκολόγος, διευθύντρια Γ’ Παθολογικής-Ογκολογικής Κλινικής, διευθύντρια Πρότυπης Ογκολογικής Ομάδας, Νοσοκομείο «Υγεία»
Για την υστέρηση της χώρας στην αποτελεσματικότερη πρόληψη και έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου, τη βελτίωση της αντιμετώπισης του διαγνωσμένου καρκίνου, καθώς και την ανταπόκριση της πολιτείας στη διαχείριση της νόσου και των συνεπειών της μίλησε η παθολόγος ογκολόγος, διευθύντρια Γ’ Παθολογικής-Ογκολογικής Κλινικής και διευθύντρια της Πρότυπης Ογκολογικής Ομάδας του Νοσοκομείου «Υγεία» Ευαγγελία Ραζή. «Αισθάνθηκα ντροπή» είπε, αναφερόμενη στην εμπειρία της από τη θέση του αξιολογητή προγραμμάτων για τον έλεγχο του καρκίνου. Αναφέρθηκε στο εθνικό σχέδιο καρκίνου, του οποίου βασικός στόχος είναι να συμβάλει στην ευρύτερη συνειδητοποίηση ότι ο καρκίνος είναι μια χρόνια και συχνά ιάσιμη νόσος, όπως είπε. Ωστόσο, η Ελλάδα υστερεί και –σύμφωνα με την κ. Ραζή– το πρόβλημα εντοπίζεται σε μεγάλο βαθμό στο έλλειμμα ενημέρωσης. Μίλησε ειδικότερα για το δημογραφικό και τη γεωγραφία της χώρας, σημειώνοντας ότι λόγω των πολλών νησιών απαιτείται μια οργανωμένη πρωτοβουλία για την ενημέρωση της κοινωνίας και την εξάλειψη των ανισοτήτων προκειμένου να αυξηθούν τόσο η πρόσβαση στην πληροφορία αλλά και τα ποσοστά εμβολιασμού. Μένει πολλή δουλειά ακόμη να γίνει για την εξάλειψη των ανισοτήτων, την ενημέρωση των ενδιαφερόμενων μερών και την πρόληψη, υπογράμμισε η κ. Ραζή.
Αναστάσιος Μπούτης, παθολόγος ογκολόγος, «Θεαγένειο» Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης
Στο Ευρωπαϊκό Σχέδιο Καταπολέμησης του Καρκίνου αναφέρθηκε από το βήμα του συνεδρίου ο παθολόγος ογκολόγος από το «Θεαγένειο» Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Αναστάσιος Μπούτης, δίνοντας έμφαση και στην αναγκαιότητα κατάρτισης Εθνικού Σχεδίου Δράσης για τον καρκίνο στη χώρα μας. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στην πρόταση της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας για ένα εθνικό σχέδιο δράσης για τον καρκίνο του πνεύμονα με 5ετές πλάνο μείωσης των νέων περιστατικών, αύξησης της επιβίωσης και βελτίωσης της ποιότητας ζωής. Το πλάνο αυτό στηρίζεται σε τρεις άξονες: την πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και τη βελτίωση της θεραπευτικής διαχείρισης, είπε ο κ. Μπούτης. Έδωσε έμφαση στη βελτίωση του πλαισίου πρόσβασης σε ελέγχους βιοδεικτών και σε νέες διαγνωστικές μεθόδους καθώς και στην προώθηση των κλινικών μελετών. Το εθνικό σχέδιο δράσης πρέπει να περιλαμβάνει πρόβλεψη ανακουφιστικής και παρηγορητικής ιατρικής, υπογράμμισε ο κ. Μπούτης. Κλείνοντας, συνόψισε ως κύρια σημεία της διεπιστημονικής προσπάθειας για εθνικό σχέδιο δράσης τη δημιουργία κουλτούρας πρόληψης του καρκίνου και την ενίσχυση του υγειονομικού εγγραμματισμού του πληθυσμού, την εφαρμογή του Εθνικού Μητρώου Καρκίνου, την εξασφάλιση ισότιμης πρόσβασης στις καινοτόμους θεραπείες, την αποζημίωση των ελέγχων βιοδεικτών και την ενίσχυση συνεργατικών προσπαθειών και υλοποίηση στρατηγικών παρεμβάσεων.
Κώστας Αθανασάκης, οικονομολόγος με ειδίκευση στην Υγεία, επίκουρος καθηγητής Οικονομικών της Υγείας
και Αξιολόγησης Τεχνολογιών Υγείας, Τμήμα Πολιτικών Δημόσιας Υγείας, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής
«Σήμερα είμαστε πλέον σε θέση να έχουμε περισσότερους ασθενείς που έχουν κερδίσει τη μάχη με τον καρκίνο από ποτέ, χάρη στη συνεχή κλινική έρευνα, τα νέα διαγνωστικά ψηφιακά εργαλεία και την εφαρμογή προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου», σύμφωνα με τον Κώστα Αθανασάκη, οικονομολόγο με ειδίκευση στην Υγεία και επίκουρο καθηγητή Οικονομικών της Υγείας και Αξιολόγησης Τεχνολογιών Υγείας του Τμήματος Πολιτικών Δημόσιας Υγείας από το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής. Οι καινοτόμοι θεραπευτικές επιλογές που είναι διαθέσιμες από το 1991 μέχρι σήμερα έχουν καταφέρει να μειώσουν τη θνησιμότητα του καρκίνου κατά 33%, σημείωσε και χαρακτήρισε ως εξαιρετικά βαρύ το φορτίο του καρκίνου στην Ελλάδα, τόσο σε επιδημιολογικούς όρους όσο και σε όρους κοινωνικού κόστους. Ο κ. Αθανασάκης έδωσε έμφαση σε ζητήματα όπως η αποδοτικότητα των αποφάσεων του συστήματος υγείας, ώστε να εξασφαλιστεί η καλύτερη δυνατή έκβαση υγείας για τους ασθενείς, η διαδικασία αξιολόγησης των τεχνολογιών υγείας και η επένδυση που απαιτείται από το κράτος. Περαιτέρω, αναφέρθηκε στα αποτελέσματα μελέτης βάσει του μοντέλου ΗΙΡ (Health Impact Projection – Προβολή Επιπτώσεων Υγείας), σύμφωνα με τα οποία η εισαγωγή καινοτόμων θεραπειών σε πέντε κατηγορίες καρκίνου θα αύξανε, σε πέντε μόλις χρόνια, τα κερδισμένα έτη ζωής κατά 34%, προσφέροντας στους ογκολογικούς ασθενείς στην Ελλάδα την ευκαιρία να ζήσουν όχι μόνο περισσότερο αλλά και με καλύτερη ποιότητα ζωής. «Το έμμεσο κόστος του καρκίνου θα μπορούσε επίσης να μειωθεί κατά 260 εκατ. ευρώ μέσα σε μια πενταετία», πρόσθεσε ο κ. Αθανασάκης, υπογραμμίζοντας ότι η υγεία δεν αποτελεί κόστος αλλά επένδυση.
Δημήτριος Παπαγεωργίου, επίκουρος καθηγητής Παθολογικής Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου,
προϊστάμενος ODC Ευρωκλινική Αθηνών, πρόεδρος Τομέα Νοσηλευτικής Ογκολογίας ΕΣΝΕ
Στον ρόλο της ογκολογικής νοσηλευτικής επικεντρώθηκε κατά την τοποθέτησή του ο επίκουρος καθηγητής Παθολογικής Νοσηλευτικής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και προϊστάμενος της ODC Ευρωκλινικής Αθηνών Δημήτριος Παπαγεωργίου. Αναφέρθηκε στα προγράμματα εξειδίκευσης και πιστοποίησης νοσηλευτών που ήδη υπάρχουν μιλώντας πιο διεξοδικά για τα σχετικά εκπαιδευτικά κλινικά εργαλεία, όπως είναι οι οδηγοί ενημέρωσης ασθενών υπό χημειοθεραπεία, ανοσοθεραπεία, ακτινοθεραπεία κ.ά. Ο κ. Παπαγεωργίου τόνισε ακόμα ότι οι εξειδικευμένοι νοσηλευτές έχουν ρόλο και συμβολή, μεταξύ άλλων, στην πρόληψη, τη θεραπεία, την αποκατάσταση, τη διαχείριση συμπτωμάτων, την εκπαίδευση του ασθενούς, τη διαχείριση του πόνου, την ανακουφιστική φροντίδα, τη διατροφή, τη διαχείριση ηθικών διλημμάτων κ.ά.
Γιώργος Καπετανάκης, πρόεδρος ΔΣ, Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου-ΕΛΛΟΚ
Στη σημασία μιας ασθενοκεντρικής-ανθρωποκεντρικής στρατηγικής για τον καρκίνο έδωσε έμφαση ο πρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου (ΕΛΛΟΚ) Γιώργος Καπετανάκης, επισημαίνοντας ότι η προσέγγιση αυτή αποτελεί μονόδρομο για κάθε σύστημα ογκολογικής περίθαλψης και φροντίδας που επιθυμεί να παρέχει υπηρεσίες υψηλού επιπέδου ανταποκρινόμενο στις σύγχρονες προκλήσεις. Στόχος θα πρέπει να είναι, τόνισε, η μετατροπή του αρχικού παθητικού χρήστη υπηρεσιών υγείας σε ενεργό και συνυπεύθυνο πολίτη που συμμετέχει σε αποφάσεις που τον αφορούν. Η συμμετοχή του ασθενούς μπορεί να αφορά ζητήματα όπως οι προτιμήσεις στη θεραπεία, η πρόσβαση στις βέλτιστες θεραπείες, η μείωση των ανισοτήτων, η παροχή υπηρεσιών παρηγορητικής φροντίδας καθώς και τα θέματα ηθικής, είπε ο πρόεδρος της ΕΛΛΟΚ. Περαιτέρω, αναφέρθηκε στο έργο της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου, αναφέροντας μεταξύ άλλων ότι η ομοσπονδία έχει προχωρήσει σε μελέτες οι οποίες εντοπίζουν κενά και ανεπάρκειες και προτείνουν λύσεις που θα βελτιώσουν την έκβαση για τους ασθενείς με καρκίνο συμβάλλοντας στη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας. Η δημιουργία ενός εθνικού σχεδίου δράσης κατά του καρκίνου αποτελεί μονόδρομο, υπογράμμισε κλείνοντας ο κ. Καπετανάκης.
Aμάντα Ψυρρή, καθηγήτρια Παθολογίας Ογκολογίας, ΕΚΠΑ, chair, Nomination Committee European Society of Medical Oncology, υπεύθυνη Ογκολογικού Τμήματος, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «Αττικόν»
Το περίγραμμα της νέας προσέγγισης της ΕΕ για τον προληπτικό έλεγχο του καρκίνου περιέγραψε σε μήνυμα που έστειλε στο συνέδριο η Αμάντα Ψυρρή, καθηγήτρια Παθολογίας Ογκολογίας του ΕΚΠΑ, chair του Nomination Committee European Society of Medical Oncology και υπεύθυνη του Ογκολογικού Τμήματος του Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου «Αττικόν». Μεταξύ άλλων, έκανε ειδική μνεία στον προσυμπτωματικό έλεγχο που αφορά τον καρκίνο του μαστού και ο οποίος προβλέπει μαστογραφίες σε γυναίκες ηλικίας 50-69 ετών. Ταυτόχρονα, για όσες γυναίκες είναι από 45-74 ετών, προτείνεται η εξέταση για τον ιό HPV προκειμένου να προλαμβάνεται ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας, όπως σημείωσε η κ. Ψυρρή. Παράλληλα, για τον καρκίνο του παχέος εντέρου συστήνεται η ποσοτική ανοσοχημική εξέταση κοπράνων (FIT), είπε, ενώ αναφορικά με τον καρκίνο του πνεύμονα, η οδηγία της ΕΕ προβλέπει ελέγχους ιδίως στους (πρώην και νυν) καπνιστές. Για τον καρκίνο του προστάτη προτείνεται ο έλεγχος PSA σε συνδυασμό με μαγνητική τομογραφία και ο έλεγχος για το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού ενδείκνυται για τον γαστρικό καρκίνο, υπογράμμισε η κ. Ψυρρή.
Ηλίας Αθανασιάδης, παθολόγος ογκολόγος, διευθυντής Ογκολογικής Κλινικής & Μ.Η.Θ., «ΜΗΤΕΡΑ»
Την αξία της πρόληψης, η οποία πρέπει να προαχθεί σε όλες τις χώρες, εξήρε από το βήμα του συνεδρίου ο παθολόγος ογκολόγος, διευθυντής της Ογκολογικής Κλινικής & Μ.Η.Θ. του «ΜΗΤΕΡΑ» Ηλίας Αθανασιάδης, εξηγώντας ότι τα κέρδη από αυτήν τη διαδικασία είναι πολύ μεγαλύτερα από κάθε άλλο στάδιο της νόσου. «Υπάρχουν ανισότητες και επομένως οτιδήποτε εφαρμόζουμε θα πρέπει να είμαστε βέβαιοι ότι θα φθάσει σε όλο τον πληθυσμό» τόνισε, επικαλούμενος παράλληλα διάφορες έρευνες. Την ίδια στιγμή, ο κ. Αθανασιάδης αναφέρθηκε στην εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης για την ακρίβεια των μετρήσεων, κάτι που γίνεται πιλοτικά και στην Ελλάδα, όπως είπε. Όσον αφορά τους επιμέρους τύπους καρκίνων, ο κ. Αθανασιάδης σημείωσε ότι θα πρέπει να έχουμε απεικονιστικό έλεγχο για τον έλεγχο του καρκίνου του μαστού σε όλο τον πληθυσμό, ενώ για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας επιβεβαίωσε ότι υπάρχει ένας εν εξελίξει «πόλεμος» για την πλήρη εξάλειψή του.
Kristine Sørensen, ιδρύτρια, Παγκόσμια Ακαδημία Υγειονομικού Εγγραμματισμού,
πρόεδρος, Διεθνής Ένωση Υγειονομικού Εγγραμματισμού
Την ανάγκη καλλιέργειας μιας κουλτούρας συμπόνοιας προς τα θύματα του καρκίνου και τις οικογένειές τους υπογράμμισε η ιδρύτρια της Παγκόσμιας Ακαδημίας Υγειονομικού Εγγραμματισμού και πρόεδρος της Διεθνούς Ένωσης Υγειονομικού Εγγραμματισμού Kristine Sørensen, αναφέροντας ότι όλοι έχουμε φίλους τους οποίους έχουμε χάσει από την επάρατο νόσο. «Δεν μιλάμε για μια στιγμιαία καταστροφή αλλά για μια αργή συντριβή», τόνισε αναφορικά με την εξέλιξη της ασθένειας. Για αυτό, πρόσθεσε, πρέπει να χτιστεί μια «κουλτούρα συμπόνοιας και στο ίδιο το σύστημα, στους επαγγελματίες της υγείας». Ξεκινώντας από το σχολείο, πρέπει να αποκτήσουμε μια κοινή γλώσσα, να μιλάμε για τον καρκίνο και να ανακουφίζουμε τις οικογένειες των θυμάτων, υπογράμμισε η κ. Sørensen.
Νικόλαος Τσουκαλάς, παθολόγος ογκολόγος, αναπλ. διευθυντής, Ογκολογικό Τμήμα, 401 ΓΣΝΑ,
αντιπρόεδρος, Εταιρεία Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδος (ΕΟΠΕ)
Το 50% των καρκίνων θα μπορούσε να είχε αποτραπεί εφόσον βελτιώναμε τον τρόπο ζωής μας, εκτίμησε ο παθολόγος ογκολόγος, αναπλ. διευθυντής του Ογκολογικού Τμήματος του 401 ΓΣΝΑ και αντιπρόεδρος της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδος (ΕΟΠΕ) Νικόλαος Τσουκαλάς, ο οποίος επέμεινε κατά την εισήγησή του στην αξία της πρόληψης. Αναφερόμενος στην πρωτογενή πρόληψη, ζήτησε να υπάρξουν εκστρατείες ενημέρωσης του απλού κόσμου, ώστε να πειστούν οι άνθρωποι ως προς τη βελτίωση παραμέτρων της ζωής τους, που αφορούν π.χ. το κάπνισμα ή την παχυσαρκία. Φυσικά, υπάρχει και η δευτερογενής πρόληψη, όπως συμπλήρωσε, η οποία αφορά τις εξετάσεις για την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου. Σε καμία χώρα η δευτερογενής πρόληψη δεν είναι τέλεια, εκτίμησε ο αντιπρόεδρος της ΕΟΠΕ, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι πρέπει να βρεθεί τρόπος να καλούνται οι πολίτες για τις απαιτούμενες εξετάσεις.
Φλώρα Ζαγουρή, καθηγήτρια Παθολογίας Ογκολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ
Tα τελευταία χρόνια πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι ο κάθε όγκος έχει μοναδικά χαρακτηριστικά, καταδεικνύοντας την πολυπλοκότητα της νόσου, ακόμη και σε ασθενείς με τον ίδιο τύπο καρκίνου, σύμφωνα με την καθηγήτρια Παθολογίας Ογκολογίας της Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ Φλώρα Ζαγουρή. Πλέον, όπως είπε, χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο μετρήσεις βιοδεικτών, με την έρευνα να έχει φέρει επανάσταση τόσο στη διάγνωση όσο και στη θεραπεία. Όπως εξήγησε, οι βιοδείκτες του καρκίνου, βιολογικά μόρια –DNA, RNA, πρωτεΐνες ή άλλα εξωκυττάρια μόρια– μπορούν να προσδιοριστούν για διάφορους σκοπούς:
- Για αξιολόγηση του κινδύνου ενός ατόμου να αναπτύξει καρκίνο με χαρακτηριστικό παράδειγμα τις μεταλλάξεις στα γονίδια BRCA
- Για προσδιορισμό του κινδύνου υποτροπής του καρκίνου
- Για προσδιορισμό της πιθανότητας ανταπόκρισης στη θεραπεία
- Για την παρακολούθηση, την εξέλιξη μιας νόσου και την ανταπόκριση στη θεραπεία
- Για την πρόβλεψη ανθεκτικότητας στη θεραπεία, όπως με τις μεταλλάξεις PIK3CA, και την ανταπόκριση σε νέες θεραπευτικές επιλογές
Καθώς πλέον μπορούμε να φτιάξουμε ένα πιο εμπεριστατωμένο μοριακό προφίλ των όγκων χρησιμοποιώντας ανάλυση DNA RNA και πρωτεϊνών, καθώς και άλλα εργαλεία, μπορούμε να κατανοήσουμε καλύτερα τη βιολογία κάθε όγκου, αυξάνοντας περαιτέρω την εξατομίκευση των θεραπευτικών επιλογών, σύμφωνα με την κ. Ζαγουρή.
Κωνσταντίνος Στρατάκης, καθηγητής, συντονιστής Ελληνικού Δικτύου Μοριακής Ογκολογίας (ΕΔΙΜΟ)
και διευθυντής Γενετικής του Ανθρώπου & Ιατρικής Ακριβείας, ΙΜΒΒ, ΙΤΕ, Ηράκλειο Κρήτης
Στις προσδοκίες που καλλιεργεί η ανάπτυξη του εθνικού δικτύου ιατρικής ακριβείας στη μοριακή ογκολογία εστίασε ο καθηγητής, συντονιστής του Ελληνικού Δικτύου Μοριακής Ογκολογίας (ΕΔΙΜΟ) και διευθυντής Γενετικής του Ανθρώπου & Ιατρικής Ακριβείας, ΙΜΒΒ, ΙΤΕ από το Ηράκλειο Κρήτης Κωνσταντίνος Στρατάκης. Μίλησε για τις εξελίξεις στην τεχνολογία με επίκεντρο την ανακάλυψη των βιοδεικτών στη δεκαετία του 1990, με την ολοκλήρωση της αλληλούχισης του ανθρώπινου γονιδιώματος. Αναφέρθηκε στη μείωση του κόστους που συνεπάγεται η μέτρηση γενετικών βιοδεικτών και στη συνεισφορά της σχετικής έρευνας στην ανακάλυψη γονιδίων που προδιαθέτουν στην ανάπτυξη καρκίνου. Όπως ανέφερε ο κ. Στρατάκης, πρόσφατη μελέτη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης αποκάλυψε ποια γονίδια συμμετέχουν σε μικρό βαθμό στην ανάπτυξη καρκίνου και προς τούτο έκρινε σημαντική τη χρηματοδότηση της ιατρικής ακριβείας από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Ήδη το εθνικό δίκτυο ιατρικής ακριβείας που συστάθηκε τον Ιούνιο του 2022 είχε την ιδρυτική του συνάντηση την 1/7/2022 και προσβλέπει στη λήψη δειγμάτων. Καθώς η χώρα διαθέτει εργαστήρια με τις σύγχρονες τεχνολογίες, όπως είπε ο κ. Στρατάκης, ευχήθηκε κάθε ογκολογικός ασθενής στην Ελλάδα να μπορεί σύντομα να μπαίνει σε μια ιστοσελίδα και να βρίσκει τους βιοδείκτες για τους οποίους πρέπει να κάνει έλεγχο άμεσα.
Παρασκευή Μιχαλοπούλου, πρόεδρος ΔΣ, Πανελλήνιος Σύλλογος Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής»
Σχεδόν κάθε ασθενής έχει τον δικό του καρκίνο, για αυτό και η θεραπεία έχει στραφεί στην ιατρική ακριβείας, εκτίμησε από το βήμα του συνεδρίου η πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» Παρασκευή Μιχαλοπούλου, που εξήγησε ότι ο συνδυασμός της κατανόησης των γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων και του τρόπου ζωής συμβάλλουν στην πρόληψη των ασθενειών και στην αποτελεσματικότερη περίθαλψη. Μια προσέγγιση που στοχεύει στο προφίλ κάθε ασθενούς για τη λήψη εξατομικευμένων αποφάσεων οδηγεί σε καλύτερη έκβαση στην πρόληψη, τη διάγνωση, τη θεραπεία, την επιβίωση και την ποιότητα ζωής, σημείωσε. Πρόσθεσε ακόμα ότι η συγκεκριμένη προσέγγιση αλλάζει την καθημερινότητα των ασθενών αναγνωρίζοντας τη σωματική και ψυχική καταπόνηση που υφίστανται όταν υποβάλλονται σε χημειοθεραπείες και ειδικά όταν δεν λαμβάνουν τη βέλτιστη θεραπεία για την περίπτωσή τους. Εξάλλου, η θεραπεία ακριβείας έχει ως αποτέλεσμα λιγότερες παρενέργειες, μικρότερη καταπόνηση του οργανισμού, λιγότερες ημέρες νοσηλείας και απασχόλησης του ιατρονοσηλευτικού προσωπικού, λιγότερες υποτροπές, καλύτερη ψυχική κατάσταση, μικρότερο αντίκτυπο στο περιβάλλον του και μικρότερη οικονομική επιβάρυνση για τον ίδιο τον ασθενή, την κοινωνία και το σύστημα υγείας, προσφέροντας εν τέλει μεγαλύτερο χρόνο και ποιότητα επιβίωσης, υπογράμμισε η κ. Μιχαλοπούλου.
Αναστάσιος Γαϊτάνης, Ειδικός Λειτουργικός Επιστήμονας Α’,
Ίδρυμα Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών (ΙΙΒΕΑΑ)
Για τη διάγνωση και τη σταδιοποίηση του καρκίνου, ο απεικονιστικός έλεγχος παίζει καθοριστικό ρόλο, όπως σημείωσε ο Ειδικός Λειτουργικός Επιστήμονας Α’ από το Ίδρυμα Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών (ΙΙΒΕΑΑ) Αναστάσιος Γαϊτάνης, που ανέδειξε και την ανάγκη συγχρονισμού της έρευνας για την ανακάλυψη γονιδίων που προδιαθέτουν για την ανάπτυξη καρκίνου με την αντίστοιχη έρευνα της φαρμακοβιομηχανίας, προκειμένου να απαντήσουμε στις εξειδικευμένες ανάγκες των ασθενών. Παγκοσμίως, όπως είπε, ερευνητικές ομάδες στοχεύουν στη βελτίωση της διάγνωσης με χρήση ραδιομικών (radiomics) χαρακτηριστικών, μαθηματικών παραμέτρων που υπολογίζονται πάνω στην εικόνα και μπορούν να περιγράψουν το μέγεθος του καρκινικού όγκου ή των περιοχών φυσιολογικού ιστού. Αυτά τα χαρακτηριστικά μπορούν να συνδυαστούν με εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης σε προγνωστικά μοντέλα και μοντέλα πρόβλεψης, όπως εξήγησε, και πρόσθεσε ότι η ραδιογονιδιωματική είναι μια συνδυαστική προσέγγιση πολλά υποσχόμενη στην αξιολόγηση του καρκίνου. Ο στόχος μιας τέτοιας προσέγγισης είναι να αποκαλύψει, με μη επεμβατικό τρόπο, πιθανά βιολογικά χαρακτηριστικά που σχετίζονται με τον καρκίνο, είπε, ενώ έκανε ειδική μνεία στη συνεισφορά του Ιδρύματος Ραδιοβιολογικών Ερευνών (ΙΙΒΕΑΑ) στη σχετική έρευνα.
Κωνσταντίνος Συρίγος, καθηγητής Παθολογίας Ογκολογίας, διευθυντής Γ΄ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο «Σωτηρία»,
πρόεδρος ΔΣ, Ελληνική Εταιρεία Καρκίνου Πνεύμονα (ΕΛ.Ε.ΚΑ.Π)
Οι κλινικές μελέτες είναι ο μόνος τρόπος για να προχωρήσει η ιατρική επιστήμη, υπογράμμισε από το βήμα του συνεδρίου ο καθηγητής Παθολογίας Ογκολογίας, διευθυντής Γ΄ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο «Σωτηρία», πρόεδρος ΔΣ της Ελληνικής Εταιρείας Καρκίνου Πνεύμονα (ΕΛ.Ε.ΚΑ.Π) Κωνσταντίνος Συρίγος. Σχετικά με τις βασικές αρχές που πρέπει να ισχύουν για αυτές, ανέφερε τα εξής: η συμμετοχή να είναι εθελοντική, να απαντούν σε υπαρκτά επιστημονικά ερωτήματα και, τέλος, να συμμορφώνονται με τους διεθνείς κανόνες. Στη συνέχεια, παρέθεσε τα οφέλη από τις κλινικές μελέτες, όπως είναι η αύξηση της χρηματοδότησης του συστήματος υγείας, η εκπαίδευση του προσωπικού, η δωρεάν πρόσβαση των ασθενών σε καινοτόμους θεραπείες, η συμμετοχή των γιατρών σε διεθνή δίκτυα, η βελτίωση των διαγνωστικών και θεραπευτικών τεχνικών κ.ά. Σύμφωνα με έρευνες, το 93% όσων έχουν πάρει μέρος σε μια κλινική μελέτη θα συμμετείχαν ξανά, σημείωσε ο κ. Συρίγος, επισημαίνοντας ότι στην Ελλάδα γίνονται λίγες κλινικές μελέτες σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Το μέλλον των κλινικών μελετών είναι ψηφιακό, τόνισε κλείνοντας.
Μιχάλης Καραμούζης, παθολόγος ογκολόγος, καθηγητής Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ
Στις προοπτικές της τεχνητής νοημοσύνης όσον αφορά την έρευνα για τον καρκίνο επικεντρώθηκε ο παθολόγος ογκολόγος και καθηγητής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Μιχάλης Καραμούζης και αναφέρθηκε σε εφαρμογές αλγορίθμων στην έρευνα για τον καρκίνο. Έδωσε βάρος στην έννοια της μηχανικής μάθησης (machine learning), που είναι μια υποκατηγορία της τεχνητής νοημοσύνης (AI), και ιδίως στη βαθιά μάθηση (deep learning), που είναι κομμάτι της μηχανικής μάθησης, όπως εξήγησε. Η βαθιά μάθηση, σημείωσε ο κ. Καραμούζης, προσομοιώνει τη λειτουργία των νευρώνων του ανθρώπινου εγκεφάλου και βοηθά στην έρευνα για τον καρκίνο μέσω της συλλογής δεδομένων από ασθενείς, καθώς και κλινικών και εργαστηριακών δεδομένων, τα οποία στη συνέχεια μπορούν να αξοποιηθούν μέσω ειδικών μοντέλων. Ο μελλοντικός στόχος είναι η ανακάλυψη και ταυτοποίηση νέων στόχων, ώστε να έχουμε τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα, σημείωσε κλείνοντας.
Christine Chomienne, ομότιμη καθηγήτρια, University Paris Cité, αντιπρόεδρος,
Horizon Europe Cancer Mission Board
Σε δύο πρωτοβουλίες της ΕΕ στο πλαίσιο της καταπολέμησης του καρκίνου, εκ των οποίων η μία είναι άμεσα συνδεδεμένη με την υγεία και η άλλη με την έρευνα και την καινοτομία, αναφέρθηκε η ομότιμη καθηγήτρια του University Paris Cité και αντιπρόεδρος του Horizon Europe Cancer Mission Board Christine Chomienne. Όσον αφορά τη δεύτερη, το νόημα είναι να παράσχουμε γρήγορα στους πολίτες την καινοτομία που προκύπτει από την έρευνα, επεσήμανε. Είναι ένα καινούργιο μονοπάτι, σχολίασε, ώστε να έχουμε προστιθέμενη αξία σε όλες τις άλλες πρωτοβουλίες που «τρέχουν» σε ευρωπαϊκό αλλά και εθνικό επίπεδο. To concept της έρευνας για τον καρκίνο του Horizon Europe, εξήγησε η κ. Chomienne, είναι ότι συγκεντρώνει όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, οι οποίοι εν συνεχεία προσδιορίζουν ένα κοινό ερώτημα, το οποίο τίθεται ως προτεραιότητα, ενώ ταυτόχρονα καθορίζουν και τα μέσα που θα απαιτηθούν. Αυτό προσφέρει ευελιξία, πρόσθεσε, και επιτρέπει τη διεξαγωγή και παρακολούθηση παράλληλων projects.
Vanessa Witte, executive director & regional oncology leader EMEAC, MSD
Στο αποτύπωμα της φαρμακοβιομηχανίας όσον αφορά την έρευνα και την καταπολέμηση του καρκίνου εστίασε η Vanessa Witte, executive director & regional oncology leader EMEAC της MSD. Τόνισε ότι είμαστε μάρτυρες μιας επανάστασης στην αντιμετώπιση του καρκίνου και πρόσθεσε ότι το ποσοστό θνησιμότητας σε πολλούς τύπους καρκίνου έχει μειωθεί χάρη στην πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και τις καλύτερες θεραπευτικές επιλογές. Ανέφερε επίσης ότι υπάρχει ραγδαία αύξηση εγκρίσεων νέων φαρμάκων – μόνο το 2021 εγκρίθηκαν 30 νέες δραστικές ουσίες. Περαιτέρω η ομιλήτρια έδωσε έμφαση στη μετατόπιση από τις συμβατικές θεραπείες του καρκίνου στη στοχευμένη θεραπεία, στο πλαίσιο της οποίας αξιοποιούμε το ίδιο το ανοσοποιητικό σύστημα ώστε να αναγνωρίσει και να καταπολεμήσει τον καρκίνο. Αναφέρθηκε επίσης στα συζευγμένα φάρμακα, τις στοχευμένες χημειοθεραπείες, τη γονιδιακή θεραπεία και την ανοσοθεραπεία, για την οποία είπε, μεταξύ άλλων, ότι διπλασίασε τον χρόνο επιβίωσης των ασθενών με μεταστατικό καρκίνο του πνεύμονα. Ο στόχος είναι να διευρύνουμε το «παράθυρο» στο οποίο ο καρκίνος βρίσκεται υπό έλεγχο, επεσήμανε. Το μέλλον είναι να κινηθούμε ακόμα περισσότερο προς την εξατομικευμένη προσέγγιση, κατέληξε.
Εμμανουήλ Σαλούστρος, επίκουρος καθηγητής Ογκολογίας, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, μέλος ΔΣ, ΕΟΠΕ
Τα οφέλη από τις κλινικές δοκιμές είναι σημαντικά όχι μόνο για τους ασθενείς αλλά και για τα νοσοκομεία, τους ερευνητές και την εθνική οικονομία, σημείωσε ο επίκουρος καθηγητής Ογκολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και μέλος ΔΣ της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας (ΕΟΠΕ) Εμμανουήλ Σαλούστρος. Ο διαθέσιμος αριθμός κλινικών δοκιμών στη χώρα μας είναι μικρός, ανέφερε, ωστόσο η χώρα μας διαθέτει εξαιρετικό ογκολογικό δυναμικό, οπότε γρήγορα θα βελτιώσουμε τη θέση μας στην Ευρώπη, ανέφερε. Ο κ. Σαλούστρος επεσήμανε την ανάγκη να υπάρξει μεγαλύτερη δημοσιοποίηση όσον αφορά τις ευκαιρίες για ένταξη σε κλινικές δοκιμές, καθώς η σχετική διαδικασία σήμερα μέσω ίντερνετ είναι πολύπλοκη, πρόσθεσε. Επίσης, είπε ότι η προτεραιότητα όσον αφορά τις κλινικές δοκιμές πρέπει να δοθεί στα ακαδημαϊκά κέντρα και τόνισε πως δεν θα πρέπει στην παρούσα φάση να μας απασχολεί αν η μηχανή θα αντικαταστήσει τον γιατρό. Μπορούμε να βρούμε τις κατάλληλες ισορροπίες ώστε η μηχανή να είναι στην υπηρεσία του γιατρού και του ασθενούς, ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Σαλούστρος.
Σοφία Αγγελάκη, καθηγήτρια Παθολογικής Ογκολογίας,Τμήμα Ιατρικής,
Πανεπιστήμιο Κρήτης, παθολόγος ογκολόγος, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου (ΠαΓΝΗ)
Ως ένα παγκόσμιο πρόβλημα, το οποίο ευθύνεται για 10 εκατομμύρια θανάτους σε όλο τον κόσμο μέσα στο 2022, χαρακτήρισε τον καρκίνο η καθηγήτρια Παθολογικής Ογκολογίας του Τμήματος Ιατρικής του Πανεπιστημίου Κρήτης και παθολόγος ογκολόγος του Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου Ηρακλείου (ΠαΓΝΗ) Σοφία Αγγελάκη. Πρόσθεσε ότι 1 στους 2 Ευρωπαίους κάποια στιγμή αναπτύσσει καρκίνο και μόλις οι μισοί εξ αυτών καταφέρνουν να επιβιώσουν. Σύμφωνα με τα προγνωστικά μοντέλα, ο καρκίνος θα συνεχίσει να αποτελεί παγκόσμιο πρόβλημα, με αυξητική τάση έως το 2040, σημείωσε. Το καλό είναι όμως ότι το 40% των καρκίνων θα μπορεί να προληφθεί με απλά πράγματα, με αλλαγή του τρόπου ζωής, όπως εξήγησε η κυρία Αγγελάκη. Απαραίτητη είναι, επίσης, η πρόληψη, η πρώιμη και έγκυρη διάγνωση, η ανακουφιστική φροντίδα και η φροντίδα των επιβιωσάντων, όπως είπε. Η πρώιμη διάγνωση, η οποία βελτιώνει την υγεία των ασθενών, βασίζεται σε τρία στοιχεία: ενημέρωση για τα συμπτώματα, κλινική αξιολόγηση και αποτελεσματική θεραπεία. Όσον αφορά το Ευρωπαϊκό Σχέδιο για την Καταπολέμηση του Καρκίνου, η κ. Αγγελάκη ανέφερε ότι στόχος είναι το 90% του πληθυσμού με ύποπτα χαρακτηριστικά να μπορεί να ελεγχθεί προσυμπτωματικά για καρκίνο του μαστού, τραχήλου της μήτρας και παχέος εντέρου. Κλείνοντας, έκανε ιδιαίτερη αναφορά στην ανάγκη ενίσχυσης της ευαισθησίας του πληθυσμού, στην έγκυρη και γρήγορη διάγνωση, καθώς και στην καθολική πρόσβαση στη φροντίδα.
Φλώρα Μπακοπούλου, πρόεδρος, Επιτροπή Αξιολόγησης και Αποζημίωσης Φαρμάκων Ανθρώπινης Χρήσης,
Υπουργείο Υγείας, αναπλ. καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ
Τη διαρκώς αυξανόμενη παραγωγικότητα της Επιτροπής Αξιολόγησης και Αποζημίωσης Φαρμάκων εξήρε η πρόεδρος της Επιτροπής και αναπλ. καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Φλώρα Μπακοπούλου, η οποία υπενθύμισε ότι το 2020 αξιολογήθηκαν 239 φάρμακα, το 2021 ανέβηκαν στα 308 και το 2022 έφθασαν στα 416. Την ίδια στιγμή, σε φθίνουσα πορεία βαίνει ο μέσος χρόνος αναμονής για την έγκριση ενός φαρμάκου, ο οποίος πέρυσι περιορίστηκε στις 42 ημέρες, όπως είπε. Στο ίδιο πλαίσιο, η κ. Μπακοπούλου γνωστοποίησε ότι τα καινοτόμα φάρμακα που έχουν υποβάλει φάκελο στην Επιτροπή ανέρχονται σε 162, εκ των οποίων τα 158 έχουν λάβει θετική γνωμοδότηση. Εξ αυτών, υπήρχαν και 86 αιτήσεις για αντικαρκινικά φάρμακα, τα οποία έχουν όλα εγκριθεί, πρόσθεσε.
Δάφνη Καϊτελίδου, πρόεδρος, ΟΔΙΠΥ (Οργανισμός Διασφάλισης Ποιότητας στην Υγεία)
Στη σημασία των Patient-Reported Outcomes, δηλαδή των αυτοαναφερόμενων αποτελεσμάτων ενός ασθενούς με καρκίνο, εστίασε η πρόεδρος του ΟΔΙΠΥ (Οργανισμός Διασφάλισης Ποιότητας στην Υγεία) Δάφνη Καϊτελίδου, η οποία υποστήριξε ότι αυτά τα εργαλεία δίνουν τη δυνατότητα στους επαγγελματίες υγείας αφενός να συγκρίνουν θεραπείες, αφετέρου να καταλαβαίνουν τι βιώνουν οι ασθενείς. Παρά τα οφέλη τους, σύμφωνα με την κ. Καϊτελίδου, στην Ελλάδα δεν γίνεται καλός διαμερισμός αυτών των δεδομένων προς όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. Ταυτόχρονα, η κυρία Καϊτελίδου έθεσε το ερώτημα πώς μπορούμε να ενσωματώσουμε τα εν λόγω στοιχεία στην κλινική πράξη. «Δεν είμαστε ακόμη στο σημείο που θα θέλαμε. Η τεχνολογία, η εκπαίδευση των επαγγελματιών και οι διαθέσιμοι πόροι δεν μας δίνουν αυτήν τη δυνατότητα» ανέφερε χαρακτηριστικά.
Mark Lawler, συνεργάτης αντιπρύτανης, καθηγητής Ψηφιακής Υγείας και πρόεδρος στη Μεταφραστική Γονιδιωματική του Καρκίνου, Queen’s University Belfast
Την ανάγκη να δούμε τι θα γίνει στη ζωή των 20 εκατομμυρίων Ευρωπαίων που ζουν με καρκίνο ανέδειξε ο συνεργάτης αντιπρύτανης, καθηγητής Ψηφιακής Υγείας και πρόεδρος στη Μεταφραστική Γονιδιωματική του Καρκίνου από το Queen’s University Belfast Mark Lawler, ο οποίος σημείωσε ότι πρόκειται για μία από τις προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπίσουμε. Εξάλλου, όπως παραδέχθηκε, δεν έχουμε κάνει πολλά για αυτό ακόμη. «Πρέπει να δούμε τι θα γίνει μετά, αλλά και ποιες είναι οι προκλήσεις που θα αντιμετωπίσουν αυτοί οι άνθρωποι» ανέφερε, γνωστοποιώντας ότι «έχουμε αναπτύξει έναν κώδικα πρακτικής, δηλαδή ένα μοντέλο, το οποίο εστιάζει στην ένταξή τους στην κανονική ζωή». Αυτό εντάσσεται, όπως επεσήμανε, στο πνεύμα της φροντίδας και θα πρέπει να αφορά όχι μόνο τους ασθενείς, αλλά και όσους τους φροντίζουν.
Νάντια Γκογκοζώτου, πρόεδρος, Επιτροπή Διαπραγμάτευσης Τιμών Φαρμάκων
Το περιεχόμενο εργασίας της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης του ΕΟΠΥ παρουσίασε η Νάντια Γκογκοζώτου, πρόεδρος της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης Τιμών Φαρμάκων, η οποία υποστήριξε ότι στόχος είναι να επιτυγχάνεται η καλύτερη δυνατή τιμή φαρμάκου για το κράτος. «Για να παραμείνει βιώσιμο το σύστημα υγείας, το προϊόν πρέπει να έχει την κατάλληλη τιμή» σημείωσε. Στη συνέχεια, διαβεβαίωσε ότι η Ελλάδα δίνει πρόσβαση στον ασθενή σε καινοτόμους θεραπείες πολύ γρήγορα, εξηγώντας ότι αυτήν την στιγμή δεν υπάρχει κάποια εκκρεμότητα όσον αφορά τα προϊόντα. «Έχουμε περίπου δέκα φάρμακα για τα οποία ξεκινάει η διαπραγμάτευση αυτές τις ημέρες» πρόσθεσε, επαναλαμβάνοντας ότι όλες οι καινοτόμοι θεραπείες έχουν μια θέση στον κατάλογο των αποζημιούμενων φαρμάκων.
Μιχάλης Λιόντος, παθολόγος ογκολόγος, επίκουρος καθηγητής, τμήμα Θεραπευτικής Κλινικής,
Ογκολογική Μονάδα, ΕΚΠΑ
Στην ανάγκη αύξησης της προθυμίας του κόσμου για συμμετοχή στους προσυμπτωματικούς ελέγχους αναφέρθηκε κατά την εισήγησή του ο παθολόγος ογκολόγος και επίκουρος καθηγητής από το Τμήμα Θεραπευτικής Κλινικής της Ογκολογικής Μονάδας του ΕΚΠΑ Μιχάλης Λιόντος. «Πρέπει να κάνουμε μεγαλύτερη προσπάθεια» σημείωσε, υπογραμμίζοντας τη σημασία των δεδομένων που προκύπτουν από τον προσυμπτωματικό έλεγχο. Όσον αφορά την οικονομική πλευρά του θέματος, υποστήριξε ότι η Ελλάδα είναι ο παράδεισος του κλινικού γιατρού. «Έχουμε πρόσβαση σε οποιαδήποτε θεραπεία εγκρίνεται. Αυτό είναι κάτι ιδιαίτερα ευχάριστο» σχολίασε ο κ. Λιόντος, διευκρινίζοντας βέβαια ότι για τη βιωσιμότητα του συστήματος, θα πρέπει να εφαρμόζονται τα πρωτόκολλα της ογκολογικής εταιρείας, σε συνεργασία με το κράτος.
Federico Milani, αναπλ. επικεφαλής της Μονάδας Πολιτικής Δεδομένων και Καινοτομίας,
DG CONNECT, Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης είναι καταλύτης για τη διαχείριση των δεδομένων στο χώρο της υγείας, σύμφωνα με τον Federico Milani, αναπλ. επικεφαλής της Μονάδας Πολιτικής Δεδομένων και Καινοτομίας του DG CONNECT της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο οποίος εστίασε όχι μόνο στην αξία των αμιγώς ιατρικών δεδομένων αλλά και άλλων πληροφοριών που αφορούν τον ασθενή και μπορούν να συνεισφέρουν στην έρευνα. Αναφέρθηκε σε ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες σχετικά με το θέμα, όπως είναι ο Ευρωπαϊκός Χώρος Δεδομένων για την Υγεία. Στόχος αυτού του εγχειρήματος, σύμφωνα με τον κ. Milani, είναι να αξιοποιηθεί πλήρως το δυναμικό των δεδομένων για την υγεία, με τρόπο που οι ασθενείς να έχουν τον έλεγχο των δεδομένων της υγείας τους και ο γιατρός να έχει πρόσβαση στο πλήρες ιστορικό του ασθενούς παρέχοντας τις βέλτιστες υπηρεσίες. Επιπλέον, η πρωτοβουλία διευκολύνει την πλήρη αξιοποίηση της ασφαλούς και προστατευμένης ανταλλαγής, χρήσης και επαναχρησιμοποίησης δεδομένων υγείας, με την εμπιστοσύνη να αποτελεί βασικό συστατικό, όπως είπε. Ο κ. Milani μίλησε ακόμα για κανόνες και πρότυπα, βασισμένα στον γενικό κανονισμό για την προστασία των δεδομένων, που θα εγγυηθούν την αξιοπιστία του νέου θεσμού και τη συνεισφορά του στην ιατρική έρευνα.
Μιχάλης Νικολάου, παθολόγος ογκολόγος, επιμελητής A’, Α’ Παθολογική-Ογκολογική Κλινική,
Γενικό Αντικαρκινικό-Ογκολογικό Νοσοκομείο Αθηνών «Άγιος Σάββας»
Ο κλάδος της υγείας έχει να αντιμετωπίσει σημαντικές προκλήσεις στην ψηφιακή εποχή, με τον Μιχάλη Νικολάου, παθολόγο ογκολόγο, επιμελητή A’ της Α’ Παθολογικής-Ογκολογικής Κλινικής του Γενικού Αντικαρκινικού-Ογκολογικό Νοσοκομείο Αθηνών «Άγιος Σάββας», να ιεραρχεί ως βασικότερη την αύξηση δαπανών λόγω της γήρανσης του πληθυσμού ή του αυξανόμενου κόστους έρευνας και ανάπτυξης για νέα φάρμακα. Σημείωσε, μεταξύ άλλων, ότι οι νέες ψηφιακές τεχνολογίες δύνανται να συνεισφέρουν στην εξομάλυνση των προκλήσεων. Ανέφερε ενδεικτικά ότι, το 2050, το 12,5% των κατοίκων της χώρας μας θα είναι άνω των 85 ετών, ενώ μέχρι το 2030 το ποσοστό του πληθυσμού της ΕΕ άνω των 65 ετών εκτιμάται ότι θα αγγίξει το 25%, από 19% το 2019. Με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής και τη γήρανση του πληθυσμού αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά η ζήτηση για υπηρεσίες υγείας, υπογράμμισε. Εξάλλου, σύμφωνα με τον κ. Νικολάου, παρά την πρόοδο που σημειώνεται στον περιορισμό των μεταδοτικών ασθενειών λόγω των εμβολιασμών, η αγορά διαμορφώνεται από τις αυξανόμενες ανάγκες γηρασμένων πληθυσμών που ζουν περισσότερο με χρόνιες ασθένειες, με κυριότερες τον καρκίνο, τα καρδιαγγειακά νοσήματα και τον διαβήτη.
Όλγα Μπαλαούρα, πρόεδρος ΔΣ, «Άγιος Σάββας» Γενικό Αντικαρκινικό-Ογκολογικό Νοσοκομείο Αθηνών
Για το «ΟΙΚΟΘΕΝ», ένα πρότυπο πρόγραμμα για τη χορήγηση θεραπειών σε ογκολογικούς ασθενείς κατ’ οίκον, μίλησε η πρόεδρος ΔΣ του Γενικού Αντικαρκινικού-Ογκολογικού Νοσοκομείου Αθηνών «Άγιος Σάββας» Όλγα Μπαλαούρα, παρουσιάζοντας τα δυνητικά οφέλη από την πολυαναμενόμενη εφαρμογή του. Ειδικότερα, με βάση ενδεικτικά στοιχεία για τα τρία πρώτα χρόνια λειτουργίας του προγράμματος, προβλέπεται εξοικονόμηση σχεδόν 10.000 θέσεων νοσηλείας από κατ’ οίκον υπηρεσίες, με ταυτόχρονη αύξηση της δυναμικότητας του νοσοκομείου κατά 15%-20% ετησίως. Με βάση τα κύρια ευρήματα του υφιστάμενου λειτουργικού μοντέλου, η κ. Μπαλαούρα θεωρεί κρίσιμο όλες οι προσαρμογές να πληρούν ορισμένες βασικές αρχές σχεδιασμού, ώστε να διασφαλίζονται οι ανάγκες της μελλοντικής υπηρεσίας παροχής κατ’ οίκον θεραπείας για ογκολογικούς ασθενείς. Στο ίδιο πλαίσιο, κρίνει σκόπιμη τη διασφάλιση της ομαλής υλοποίησης του προτεινόμενου λειτουργικού και οργανωτικού μοντέλου με τη δημιουργία μιας υπηρεσίας με επίκεντρο τον ασθενή και τις ανάγκες του, τη διατήρηση των υφιστάμενων προτερημάτων του Γενικού Αντικαρκινικού-Ογκολογικού Νοσοκομείου «Άγιος Σάββας» και του Κέντρου Ημερήσιας Νοσηλείας Νίκος Κούρκουλος, την αποσαφήνιση και τον διαχωρισμό ρόλων και αρμοδιοτήτων, τη βελτιστοποίηση του κόστους λειτουργίας κ.ά.
Πάρις Κοσμίδης, διευθυντής της Β’ Παθολογικής-Ογκολογικής Κλινικής, Νοσοκομείο «Υγεία»,
πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Παθολογικής Ογκολογίας (ESMO)
Τον καταλυτικό ρόλο της ψηφιακής ιατρικής στον τομέα της υγείας ανέδειξε ο διευθυντής της Β’ Παθολογικής-Ογκολογικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Υγεία» και πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Παθολογικής Ογκολογίας (ESMO) Πάρις Κοσμίδης, αναφερόμενος στις πρωτοβουλίες που αναπτύσσονται με επίκεντρο το Αντικαρκινικό Νοσοκομείο «Άγιος Σάββας». Όπως ανέφερε, πρέπει στο εξής να μάθουμε να ζούμε με την ψηφιακή ιατρική και να δούμε πώς θα την κάνουμε καλύτερη. Σχολίασε ότι σε επίπεδο ΕΕ προωθούνται σημαντικά προγράμματα και, όπως με τα στοιχεία που παρηχθησαν στην πανδημία, γίνεται μια προσπάθεια για αξιοποίηση των δευτερογενών δεδομένων με σημαντικό όφελος για τις πολιτικές που αναπτύσσονται στον τομέα της υγείας. Ωστόσο, ο κ. Κοσμίδης αναρωτήθηκε πώς μπορούμε να συλλέξουμε δεδομένα εάν δεν έχουμε ηλεκτρονικό φάκελο του ασθενούς. Εξήγησε ότι δεν αρκεί η εφαρμογή της ψηφιακής ιατρικής στον «Άγιο Σάββα» ή η πλατφόρμα υποστήριξης ασθενών με καρκίνο από απόσταση “CareAcross”, αλλά μια γενικευμένη δράση για την ψηφιακή ιατρική με ρήτρες υλοποίησης.
