13 Σεπτεμβρίου 2023
Alasdair Ross, countries editor, “The World Ahead 2024”, The Economist
Το θέμα του συνεδρίου –το οποίο εστιάζει στη διαχείριση φυσικών καταστροφών– θα είναι πάντα επίκαιρο από εδώ και στο εξής, τόνισε ο Countries Editor του περιοδικού The Economist Alasdair Ross, ο οποίος σημείωσε ότι πλέον οι κοινωνίες μας αντιλαμβάνονται πως απαιτείται προετοιμασία για τα καταστροφικά φαινόμενα. Ο αναλυτής εξήρε τη σημασία της προετοιμασίας απέναντι στις φυσικές καταστροφές και στο πλαίσιο αυτό εξήγησε πως θα πρέπει να ξεχωρίσουμε τις θεομηνίες από τις συνέπειες των δικών μας παρεμβάσεων στη φύση, αλλά και να προβληματιστούμε γύρω από τον τρόπο ζωής μας, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο μοιραζόμαστε το βάρος της ευθύνης μπροστά στις συνέπειες των φυσικών καταστροφών. Τα φυσικά φαινόμενα μας πλήττουν, γιατί εμείς κάνουμε συγκεκριμένες επιλογές σχετικά με το πού θα ζήσουμε, πού θα χτίσουμε κ.λπ., τόνισε. Κάποιες φορές δεν θα πρέπει να μπαίνουμε στον δρομο της φύσης, σχολίασε κλείνοντας ο Alasdair Ross, σημειώνοντας ότι παράλληλα υπάρχουν και καλά νέα: οι τεράστιες δυνατότητες της τεχνολογίας στη διαχείριση των φυσικών καταστροφών, αλλά και η «δεξαμενή» καλής θέλησης, καθώς είναι πολλοί αυτοί που προστρέχουν να βοηθήσουν τους συνανθρώπους τους οι οποίοι πλήττονται από την καταστροφή.
Χρήστος Σταϊκούρας, Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών
Για μια νέα πραγματικότητα την οποία θα πρέπει να αποδεχθούμε και να αντιμετωπίσουμε μίλησε από το βήμα του Economist στη Θεσσαλονίκη ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρήστος Σταϊκούρας, αναφερόμενος σε πολυάριθμες απειλές σε παγκόσμιο επίπεδο στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής. Ο υπουργός επεσήμανε ότι η αύξηση της θερμοκρασίας κατά 1,2 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή έχει οδηγήσει σε κλιματική αστάθεια, με τη Μεσόγειο να αποτελεί, σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, «κλιματικό hot spot». Αναφέρθηκε στις εκτεταμένες καταστροφές στο πεδίο των υποδομών (οδικό δίκτυο, γέφυρες, αποστραγγιστικά δίκτυα και αντιπλημμυρικά έργα. σιδηροδρομικό δίκτυο, δημόσιες κτηριακές υποδομές).
Επιπλέον, τόνισε την ανάγκη για επείγουσα δράση σε τρεις άξονες:
1) Άμεση αποκατάσταση των ζημιών των υποδομών, με μέτρα έκτακτου χαρακτήρα. Ο κ. Σταϊκούρας επεσήμανε ότι θα αναθεωρηθεί το εθνικό σχέδιο ανθεκτικότητας και ανάκαμψης με έργα βραχείας αποκατάστασης 500-600 εκατ. ευρώ και ότι σήμερα πρόκειται να ψηφιστεί διάταξη με την οποία το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών θα μπορεί να αναλάβει τον σχεδιασμό, την ανάθεση και την εκτέλεση επειγόντων έργων ακόμη και αν δεν ανήκουν στην αρμοδιότητά του.
2) Νέα έργα που να ανταποκρίνονται σε υψηλότερη ανθεκτικότητα, για δυσμενέστερες καταστάσεις,
με στόχο τον μετριασμό των μελλοντικών κινδύνων.
3) Έλεγχος και συντήρηση υφιστάμενων υποδομών.
Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στην έκδοση υπουργικής απόφασης για τη συγκρότηση διοικητικής αρχής γεφυρών. Τέλος, ο υπουργός συνόψισε τις βασικές επιδιώξεις της κυβέρνησης ως εξής: α) αποκατάσταση του πληγέντος κοινωνικού-οικονομικού-παραγωγικού ιστού, β) ενίσχυση της ασφάλειας και γ) να βαδίσουμε σε έναν δρόμο προκοπής και αλληλεγγύης, ειδικά σήμερα που η οικονομία μάς το επιτρέπει, ανέφερε.
Σοφία Βούλτεψη, Υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου
Όσον αφορά την κλιματική αλλαγή χάναμε τη μία μάχη μετά την άλλη, είπε χαρακτηριστικά από το βήμα του συνεδρίου του Economist για τη διαχείριση φυσικών καταστροφών η υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Σοφία Βούλτεψη. Επεσήμανε ότι η κλιματική κρίση και οι φυσικές καταστροφές σχηματίζουν έναν φονικό συνδυασμό με τους πολέμους που βρίσκονται σε εξέλιξη σε διάφορα σημεία του πλανήτη, συνδυασμός που διώχνει τους ανθρώπους από τα σπίτια τους. Το 2022, σημείωσε η κ. Βούλτεψη, καταγράφηκε αριθμός ρεκόρ εκτοπισμένων προσώπων και πρόσθεσε ότι 110 εκατ. άτομα είναι εν δυνάμει μετανάστες με προορισμό τη γηραιά ήπειρο, ενώ τα επόμενα 30 χρόνια θα υπάρξουν 1,2 δις περιβαλλοντικοί πρόσφυγες. Αναφέρθηκε πιο διεξοδικά στην κατάσταση στο Σαχέλ, τη Σομαλία και το Αφγανιστάν και τόνισε ότι η λεκάνη της Μεσογείου, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, δέχεται έντονη πίεση από όλες αυτές τις περιοχές. Η υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου αναφέρθηκε περαιτέρω στην πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το ζήτημα, λέγοντας ότι η ΕΕ έχει ψηλά το θέμα στην ατζέντα της, αλλά δεν έχει επαρκείς απαντήσεις στο πώς συγκεκριμένα θα υλοποιήσει την πολιτική της.
Κυριάκος Ποζρικίδης, Διευθύνων Σύμβουλος, HELEXPO
Οι τελευταίες καταστροφές σε Έβρο και Θεσσαλία έδειξαν ότι πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι, υπογράμμισε από το βήμα του συνεδρίου του Economist στη Θεσσαλονίκη με θέμα τη διαχείριση φυσικών καταστροφών ο διευθύνων σύμβουλος της HELEXPO Κυριάκος Ποζρικίδης. Μιλώντας για την 87η ΔΕΘ, είπε ότι φιλοξενεί 1.500 εκθέτες και μια εκδήλωση όπως αυτή του Economist, αναφέροντας επιπλέον ότι κάτω από τις εγκαταστάσεις του εκθεσιακού κέντρου υπάρχει ένας τσιμεντένιος αγωγός του 1930, ο οποίος μεταφέρει όμβρια και ακάθαρτα ύδατα. Ο κ. Ποζρικίδης μίλησε για το συγκεκριμένο έργο και την ανθεκτικότητά του απέναντι στους αναδυόμενους κινδύνους, σημειώνοντας πως ο όγκος των υδάτων έχει υπερδιπλασιαστεί και ότι ενδεχομένως να μην αντέξει σε άλλο ακραίο φαινόμενο. Στο πλαίσιο αυτό, η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας σε συνεργασία με την ΕΥΑΘ έχουν εκπονήσει μελέτη ώστε να υπάρξει προετοιμασία προτού έρθει –και όχι αφού έρθει– η επόμενη φυσική καταστροφή, σημείωσε ο κ. Ποζρικίδης.
Βούλα Πατουλίδου, Αντιπεριφερειάρχης της Μητροπολιτικής Ενότητας Θεσσαλονίκης
Ακόμη και σήμερα η Θεσσαλία δοκιμάζεται καθώς η στάθμη του Πηνειού είναι πάνω από 9 μέτρα, ανέφερε στο συνέδριο του Economist για τη διαχείριση φυσικών καταστροφών η αντιπεριφερειάρχης της Μητροπολιτικής Ενότητας Θεσσαλονίκης Βούλα Πατουλίδου. Η κ. Πατουλίδου αναφέρθηκε στον ρόλο της πολιτικής προστασίας, σημειώνοντας επιπλέον ότι γίνεται προσπάθεια για την οργάνωση και την καλή συνεργασία μεταξύ φορέων, συνεργατών, εθελοντών αλλά και την ενδυνάμωσή τους με εξοπλισμό, ως μέρος της προετοιμασίας και της προσπάθειας να σχεδιαστεί ένα δίχτυ ασφάλειας που θα αποδίδει ανάλογα με το φαινόμενο. Η αντιπεριφερειάρχης αναφέρθηκε –μεταξύ άλλων– στους πόρους προς αξιοποίηση, κάνοντας λόγο για το πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης» και το Ταμείο Ανάκαμψης. Επίσης, ανέφερε ότι στις 7 περιφερειακές ενότητες της περιοχής ελέγχου της υλοποιούνται δεκάδες αντιπλημμυρικά έργα και ότι προωθούνται 40 αντιπλημμυρικά έργα και μελέτες στο πλαίσιο master plan.
Βασίλης Μωυσίδης, Yπεύθυνος Πολιτικής Προστασίας Δήμου Θεσσαλονίκης
Στην πολιτική προστασία και στη σημασία της τόσο σε επίπεδο Α΄ και Β΄ βαθμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης όσο και σε επίπεδο κεντρικής κυβέρνησης εστίασε κατά την τοποθέτησή του ο υπεύθυνος Πολιτικής Προστασίας του δήμου Θεσσαλονίκης Βασίλης Μωυσίδης. Mε αφορμή τις πρόσφατες πυρκαγιές στη Βόρεια Ελλάδα ανέφερε –μεταξύ άλλων– ότι ο δήμος Θεσσαλονίκης βρίσκεται σε συνεργασία με εθελοντές, φορείς και με άλλους δήμους, την περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας και την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Μακεδονίας – Θράκης, ενώ έχει υπογράψει μνημόνιο συνεργασίας με τον Σύνδεσμο Προστασίας Άλσους Υμηττού (ΣΠΑΥ) για τη θωράκιση του μοναδικού πνεύμονα πρασίνου της Θεσσαλονίκης, του περιαστικού δάσους του Σέιχ Σού, όπως είπε. Σύμφωνα με τον κ. Μωυσίδη, η κατάρτιση των σχεδίων έκτακτης ανάγκης στο σχέδιο «Ξενοκράτης» και η επικαιροποίησή τους αποτελούν ένα χρήσιμο εργαλείο, αλλά χρειάζεται συνδυασμός πολλών παραγόντων και συνεχής επαγρύπνηση από όλους, φορείς αλλά και πολίτες, όπως εξήγησε. Από τις 8.9.2023 ο δήμος Θεσσαλονίκης βρίσκεται σε διαδικασία συλλογής ανθρωπιστικής βοήθειας, σημείωσε κλείνοντας, και κάλεσε τους πολίτες από το βήμα του συνεδρίου του Economist να συνεισφέρουν.
Κώστας Συνολάκης, Πρόεδρος της Επιστημονικής Επιτροπής για την Αντιμετώπιση της Κλιματικής Αλλαγής στην Ελλάδα, Καθηγητής Φυσικών Καταστροφών στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας
Με την πλημμύρα στη Θεσσαλία –το φαινόμενο των τελευταίων 300 ετών σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις–, τις πυρκαγιές στη Ρόδο, τη “mega fire” στον Έβρο αλλά και γεγονότα σε όλο τον κόσμο, αυτό το καλοκαίρι έκανε σαφείς τους κινδύνους, σύμφωνα με τον πρόεδρο της Επιστημονικής Επιτροπής για την Αντιμετώπιση της Κλιματικής Αλλαγής στην Ελλάδα και καθηγητή Φυσικών Καταστροφών στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας Κώστα Συνολάκη. Αναφέρθηκε σε ακραίας δύναμης φαινόμενα με διαφορετικές συνέπειες, όπως στη Ρόδο που χρειάστηκε να απομακρυνθούν χιλιάδες άνθρωποι χωρίς να υπάρξουν θύματα και στο Μάουι στη Χαβάη, όπου, αντίθετα, οι πυρκαγιές άφησαν πίσω τους 150 νεκρούς και πολλούς αγνοούμενους. Ο κ. Συνολάκης τόνισε ότι η συχνότητα και η οξύτητα των συμβάντων έχει αυξηθεί ενώ υπάρχουν φυσικές και ανθρωπογενείς καταστροφές.
Έφερε ως παράδειγμα κάποιες κακές πρακτικές στη Θεσσαλία, όπου τη δεκαετία του ’50 μεγάλες περιοχές που πλημμύρισαν ήταν βάλτοι. Μηχανικοί που δούλεψαν στα έργα εκείνης της εποχής μιλούν για πίεση να προχωρήσουν γρήγορα στα έργα χωρίς να διαθέτουν τις απαραίτητες μελέτες, είπε. Όταν δεν έχουν σχεδιαστεί με προσοχή τα δημόσια έργα και φτιάχνουμε τις πόλεις μας χωρίς να λαμβάνουμε υπ’ όψιν μας αυτό που είναι αποτέλεσμα μιας φυσικής διαδικασίας δεκάδων χιλιάδων ετών, σκεπτόμενοι απλά ότι επειδή έχουμε τα τεχνολογικά εργαλεία μπορούμε να χτίσουμε και ότι οι πόλεις θα είναι ασφαλείς για πάντα, προφανώς αυτό αποτέλεσε μια τεράστια φενάκη, της οποίας πληρώνουμε το αντίτιμο τώρα δυστυχώς, εξήγησε ο καθηγητής. Δεν είναι εύκολη η αποκατάσταση των ζημιών χωρίς υδρογραφικούς χάρτες, κάτι που καθιστά δυσχερή την εκτίμηση για το πόσο γρήγορα θα στεγνώσει η πεδιάδα, σημείωσε κλείνοντας ο κ. Συνολάκης.
Reimund Schwarze, καθηγητής, The Helmholtz Centre for Environmental Research (UFZ), επικεφαλής ερευνητικής ομάδας “Κλιματική Αλλαγή και Ακραία Φαινόμενα”, μέλος ΔΣ, DKKV, Γερμανία
Πρέπει να κάνουμε τους κινδύνους κτήμα μας για να μπορέσουμε να τους διαχειριστούμε, σύμφωνα με τον καθηγητή του The Helmholtz Centre for Environmental Research (UFZ) και επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας “Κλιματική Αλλαγή και Ακραία Φαινόμενα” από τη Γερμανία Reimund Schwarze, ο οποίος αναφέρθηκε στην ανάγκη κινητοποίησης σε παγκόσμιο αλλά και σε τοπικό επίπεδο. Αναφέρθηκε στον τοπικό κλιματικό νόμο, όπου οι δήμοι στη Γερμανία υποστηρίζονται με πόρους και τεχνολογίες προσομοίωσης για την ανάπτυξη πλάνων διαχείρισης κινδύνων και προσαρμογής σε τοπικό επίπεδο. Ο κ. Schwarze σημείωσε ότι μπορούμε και πρέπει να διαχειριστούμε με υπευθυνότητα τους κινδύνους, προσθέτοντας ότι το μερίδιο της κλιματικής αλλαγής είναι περιορισμένο ακόμη με βάση μελέτες καταμερισμού των ζημιών από φυσικές καταστροφές. Ερωτηθείς σχετικά, ο καθηγητής αναφέρθηκε στην ανάγκη αλλαγής του καταναλωτικού μοντέλου, ενώ ανέδειξε το δημογραφικό και την αστικοποίηση ως καταλύτες για την οικοδόμηση ανθεκτικότητας, καθώς πιθανολογείται αύξηση των θανάτων ηλικιωμένων όσο οι άνθρωποι μετακινούνται σε αστικές και παράκτιες περιοχές που είναι περισσότερο εκτεθειμένες στην κλιματική αλλαγή. Ο κ. Schwarze εξήρε τη σημασία της διεθνούς συνεργασίας στο πλαίσιο των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών, με προσαρμογή σε μεγάλους και σύνθετους κινδύνους, σημειώνοντας επίσης ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν μείνει πίσω και απαιτείται δουλειά και μοντέλο προσέγγισης bottom-up, από κάτω προς τα πάνω.
Patricia Gaspar, Υφυπουργός Πολιτικής Προστασίας της Πορτογαλίας
Το πρώτο μισό του 2023 είχαμε τις μεγαλύτερες φυσικές καταστροφές από το 2010, με την οικονομική ζημία να υπολογίζεται σε 110 δις δολάρια, υπογράμμισε από το βήμα του συνεδρίου του Economist στη Θεσσαλονίκη η υφυπουργός Πολιτικής Προστασίας της Πορτογαλίας Patricia Gaspar. Εκτίμησε ότι οι απώλειες δεν μπορούσαν να αποφευχθούν εντελώς, ωστόσο υπάρχει η δυνατότητα μετριασμού των συνεπειών, όπως τόνισε, επενδύοντας στην πρόληψη και την ετοιμότητα, εκπαιδεύοντας τους πολίτες, αλλάζοντας τον τρόπο διαχείρισης των εδαφών αλλά και επενδύοντας περισσότερο στην επιστήμη. Η κλιματική αλλαγή εξελίσσεται πιο γρήγορα από ό,τι περιμέναμε, είπε η κ. Gaspar, ενώ αναφέρθηκε στον υψηλό αντίκτυπο της κλιματικής αλλαγής στη χώρα της, την Πορτογαλία. Μίλησε, περαιτέρω, για τα μέτρα που λαμβάνει η Πορτογαλία προκειμένου να αναπτύξει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα. Έδωσε βάρος στον ρόλο της πολιτικής προστασίας και στην ανάγκη διεθνούς συνεργασίας αλλά και ύπαρξης στιβαρών δομών σε εθνικό και τοπικό επίπεδο. Κλείνοντας, η υφυπουργός από την Πορτογαλία αναφέρθηκε στην ανάγκη εξασφάλισης χρηματοδότησης από τον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα για τον μετριασμό των κινδύνων από τις φυσικές καταστροφές.
Hans Das, διευθυντής, Γενική Διεύθυνση Ευρωπαϊκής Πολιτικής Προστασίας και Επιχειρήσεων
Ανθρωπιστικής Βοήθειας (ECHO), Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Στον ρόλο και το έργο του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας (UCPM) εστίασε ο διευθυντής της Γενικής Διεύθυνσης Ευρωπαϊκής Πολιτικής Προστασίας και Επιχειρήσεων Ανθρωπιστικής Βοήθειας (ECHO) από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Hans Das. Τόνισε ιδιαίτερα αρχές της αλληλεγγύης και της επικουρικότητας που διέπουν τη λειτουργία του Μηχανισμού και επεσήμανε ότι φέτος οι καμένες εκτάσεις είναι 40% περισσότερες από ό,τι τα προηγούμενα έτη. Ο κ. Das αναφέρθηκε σε αποστολές που οργάνωσε ο Μηχανισμός στην Ελλάδα, τη Σλοβενία, την Ιταλία και άλλες χώρες, για αντιμετώπιση πυρκαγιών ή πλημμυρών, καθώς και στην Ουκρανία. Επεσήμανε τη σημασία της έκτακτης ευρωπαϊκής χρηματοδότησης προς διάφορες χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, για την απόκριση σε φυσικές καταστροφές. Επίσης αναφέρθηκε στη σημασία του rescEU, ενός πανευρωπαϊκού «αποθεματικού» για τη διαχείριση φυσικών καταστροφών, που διαθέτει μεταξύ άλλων στόλο 28 πυροσβεστικών ιπτάμενων μέσων, όπως είπε.
Romain Royet, Aναπλ. Γενικός Διευθυντής Πολιτικής Προστασίας και Διαχείρισης Κρίσεων (DGSCGC), Γαλλία
Σε τρεις κατευθύνσεις όσον αφορά την απόκριση στις φυσικές καταστροφές αναφέρθηκε κατά την τοποθέτησή του στο συνέδριο του Economist για τη διαχείριση φυσικών καταστροφών ο αναπλ. γενικός διευθυντής Πολιτικής Προστασίας και Διαχείρισης Κρίσεων (DGSCGC) από τη Γαλλία Romain Royet: την πρόληψη, την ενδυνάμωση των πολιτών και τη διαχείριση κρίσης. Τονίζοντας ότι η πρόληψη είναι το κλειδί, αναφέρθηκε στη στρατηγική της Γαλλίας για τις πυρκαγιές, σημειώνοντας ότι η χώρα του έχει τα περισσότερα δάση στην Ευρώπη και ότι συγκαταλέγεται στις πλέον ευάλωτες χώρες. Ακόμα, ο κ. Royet αναφέρθηκε στην ανάγκη κινητοποίησης της κοινωνίας των πολιτών αλλά και νομοθεσίας που να εμπλέκει περισσότερο τους εθελοντές και τις μη κυβερνητικές οργανώσεις. Μίλησε επίσης για τον ρόλο των δήμων και των περιφερειών και συνόψισε λέγοντας ότι υπάρχει ανάγκη για μια πιο ολιστική προσέγγιση στην αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών –ιδίως στην ευάλωτη Μεσόγειο.
Μιχάλης Κατρίνης, Kοινοβουλευτικός Eκπρόσωπος, ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής
Οι μελέτες των Ηνωμένων Εθνών και άλλων διεθνών οργανισμών στέλνουν εδώ και καιρό ισχυρά μηνύματα αφύπνισης, τόνισε από το βήμα του Economist στη Θεσσαλονίκη ο Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής Μιχάλης Κατρίνης και αναφέρθηκε περαιτέρω στο Πλαίσιο Σεντάι για τη μείωση του κινδύνου από φυσικές καταστροφές. Τόνισε επίσης ότι είναι ορατός ο κίνδυνος να υπάρξουν συνέπειες στον παραγωγικό ιστό της χώρας από τις πρόσφατες καταστροφές. Ο κ. Κατρίνης μίλησε ακόμα για την ανάγκη διακομματικής συνεννόησης όσον αφορά την αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών. Χαρακτήρισε πολυδαίδαλο και αναποτελεσματικό το ισχύον νομικό πλαίσιο και σχολίασε ότι το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης δεν ενισχύθηκε επαρκώς με αρμοδιότητες, ανθρώπους και πόρους. Σημείωσε ότι πρέπει να δοθούν περισσότερες αρμοδιότητες και πόροι στην τοπική αυτοδιοίκηση όπως επίσης ότι πρέπει να υπάρξει επένδυση στην έρευνα και την καινοτομία στον εν λόγω τομέα. Τέλος, ο κ. Κατρίνης αναφέρθηκε στην ανάγκη αναθεώρησης του Εθνικού Σχεδίου Ανθεκτικότητας και Ανάκαμψης ώστε να ενταχθούν ή να επανενταχθούν αντιπλημμυρικά έργα και σχολίασε ότι θέλουμε ανθεκτική οικονομία και κοινωνία και όχι ανθεκτικές ελίτ, όπως είπε.
Γιώργος Μπούστρας, Σύμβουλος του Πρόεδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη
για θέματα Πολιτικής Προστασίας και Διαχείρισης Κρίσεων, καθηγητής Εκτίμησης Κινδύνου,
Σχολή Επιστημών, Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου
Η φετινή χρονιά άλλαξε τα πράγματα όσον αφορά την αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών, επεσήμανε ο σύμβουλος του Πρόεδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη για θέματα Πολιτικής Προστασίας και Διαχείρισης Κρίσεων και καθηγητής Εκτίμησης Κινδύνου του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου Γιώργος Μπούστρας, επισημαίνοντας ότι το μέγεθος και ο αντίκτυπος των πρόσφατων καταστροφών ήταν άνευ προηγουμένου. Σημείωσε ότι «πρέπει να κάνουμε ένα βήμα πίσω», να μελετήσουμε τα συμπεράσματα από τα πρόσφατα συμβάντα και να αναθεωρήσουμε τη στρατηγική μας. Τόνισε επίσης ότι οι πολίτες δεν πρέπει να είναι θεατές και ότι χρειάζεται αυστηρότερη νομοθεσία και για όσους παραβιάζουν τον νόμο αλλά και όσον αφορά την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Οι φυσικές καταστροφές γίνονται το νέο πεδίο ανάπτυξης και υιοθέτησης fake news, αναδεικνύοντας την ανάγκη για εκπαίδευση της κοινωνίας και επαναπροσδιορισμό της πολιτικής επικοινωνίας γύρω από το ζήτημα, σημείωσε κλείνοντας ο κ. Μπούστρας.
Jacob Wimisberg, Διευθυντής, Εθνική Αρχή Διαχείρισης Αναγκών, Ισραήλ
Μια προσέγγιση με βάση τη συνεργασία και την αλληλεγγύη μεταξύ των χωρών ήταν το μήνυμα του διευθυντή της Εθνικής Αρχής Διαχείρισης Αναγκών του Ισραήλ Jacob Wimisberg, ο οποίος αναφέρθηκε στην περιφερειακή συνεργασία για έκτακτες ανάγκες, πέρα από στεγανά, στερεότυπα και όρια που θέτουν οι κυβερνήσεις και τα σύνορα. Αναφερόμενος στην ανάπτυξη του οργανισμού ΝEMA (National Emergency Management Authority), ο οποίος επιτελεί έργο συντονισμού μεταξύ φορέων, ανέδειξε τη σημασία της διακρατικής συνεργασίας, φέρνοντας παράλληλα ως παράδειγμα το πρόσφατο αίτημα της Ελλάδας για συνδρομή του Ισραήλ στην κατάσβεση των πυρκαγιών. Εξήγησε ότι χάρη στις αδελφικές σχέσεις των δύο χωρών το αίτημα ικανοποιήθηκε άμεσα, αν και το Ισραήλ αντιμετώπιζε επίσης υψηλό δείκτη κινδύνου και διαθέτει μικρή σχετικά δύναμη, όπως είπε. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι συνεργασίες των χωρών της περιοχής σε ασκήσεις ετοιμότητας, όπως π.χ. η άσκηση «Λαίλαπα» του 2016, ανέφερε, ενώ πρόσθεσε πως είμαστε κοντά σε μια νέα εποχή και όχι απλώς σε μια κρίση, γεγονός που πρέπει να μας οδηγήσει σε έναν νέο τρόπο αντίληψης της συνεργασίας μεταξύ των κρατών.
Αναστάσιος Γερασιμάτος, Διευθύνων Σύμβουλος του Ελληνικού Ινστιτούτου Διαχείρισης Κρίσεων και Καταστροφών, μέλος της Διεθνούς Ένωσης Διαχείρισης Κρίσεων, πιστοποιημένος εμπειρογνώμων διαχείρισης κρίσεων
Η τεχνολογική εξέλιξη και τα επιτεύγματα της επιστήμης τελικά δεν επιβράδυναν το πλήθος, την ένταση και την καταστροφικότητα των καταστάσεων εκτάκτου ανάγκης, σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο του Ελληνικού Ινστιτούτου Διαχείρισης Κρίσεων και Καταστροφών και μέλος της Διεθνούς Ένωσης Διαχείρισης Κρίσεων Αναστάσιο Γερασιμάτο. Όπως ανέφερε, η προβλέψιμη επαναληπτικότητα στην εκδήλωση των φαινομένων και η συχνή διάψευση των ερευνητών μάς καλούν σε μια διαρκή επαγρύπνηση. Σημείωσε ότι έχουν αναπτυχθεί κυρίως μοντέλα πρόγνωσης και ανάκαμψης από μια καταστροφή, αλλά δεν έχουν εξελιχθεί μοντέλα διάσωσης, παρόλο που υπάρχει η τεχνολογία. Τόνισε –μεταξύ άλλων– την ανάγκη «συνένωσης» Ε.Κ.Α.Β. και Πυροσβεστικού Σώματος σε ενιαίο φορέα, καθώς και την ανάγκη εκπαίδευσης των πολιτών στην αυτοπροστασία, ενώ επίσης αναφέρθηκε στην εταιρική δεοντολογία και στα σύγχρονα μοντέλα διακρατικής συνεργασίας, που πρέπει να ενσωματώσουν την κοινωνία για να είναι αποτελεσματικά, όπως εξήγησε.
Γιώργος Φερετζάνης, αντιπρόεδρος του ΕΛΓΑ (Οργανισμός Ελληνικών Γεωργικών Ασφαλίσεων)
Στην ανεπαίσθητη έως μηδαμινή εμπλοκή του ιδιωτικού τομέα κατά το μέρος που αφορά τον ΕΛΓΑ αναφέρθηκε –μεταξύ άλλων– ο αντιπρόεδρος του ΕΛΓΑ Γιώργος Φερετζάνης, και περιέγραψε τις αρμοδιότητες του οργανισμού, ο οποίος ελέγχεται από το κράτος παρέχοντας ασφάλιση σε παραγωγούς και κτηνοτρόφους, όπως είπε. Το πολύ σημαντικό ζήτημα είναι ότι δρα μονοπωλιακά στον χώρο της ασφαλιστικής κάλυψης των ζημιών στον αγροτο-κτηνοτροφικό τομέα, εξήγησε ο κ. Φερετζάνης. Όπως σημείωσε, ο ΕΛΓΑ ως ασφαλιστικός οργανισμός προβαίνει σε εκτίμηση ζημιών, καταγραφή πορισμάτων και αποζημιώσεις στους παραγωγούς με βάση τον κανονισμό που διέπει τη λειτουργία του ΕΛΓΑ. Παράλληλα, ο οργανισμός συνιστά το μοναδικό εργαλείο στη χώρα για αυτού του είδους υποθέσεις όπως και για το πρόγραμμα κρατικής αρωγής που θεσπίστηκε μετά τον «Ιανό». Το 2023 είναι μια πολύ κακή χρονιά, που φάνηκε –σύμφωνα με τον κ. Φερετζάνη– πριν από τα γεγονότα στη Θεσσαλία, στη Ρόδο και στον Έβρο (π.χ. κυκλώνας «Ιανός» το 2020, παγετός του 2021 κ.ο.κ.). Έτσι, τα τελευταία χρόνια ο ΕΛΓΑ χρειάστηκε να καταβάλει πάνω από 1 δις ευρώ για αποζημιώσεις, σημείωσε. Για την εξασφάλιση της βιωσιμότητας του οργανισμού προωθείται αναμόρφωση του πλαισίου λειτουργίας του, που περιλαμβάνει επιπλέον την ενεργητική προστασία ζωικού και φυτικού κεφαλαίου, είπε ο κ. Φερετζάνης, ενώ πρόσθεσε και ότι προωθείται επέκταση του προγράμματος χαλαζιακής προστασίας με επένδυση σε δύο 2 ραντάρ και συνεργασία με την ΕΜΥ για αξιοποίηση δεδομένων με στόχο την πρόληψη και παρεμβάσεις στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας.
Ιωάννης Γήτας, Καθηγητής, Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
Στη μείωση του κινδύνου πυρκαγιάς αναφέρθηκε από το βήμα του Economist ο καθηγητής του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Ιωάννης Γήτας, ο οποίος –μεταξύ άλλων– εστίασε στις τεχνολογικές προσεγγίσεις. Σε συνεργασία με άλλους επιστήμονες από περίπου 30 ομάδες επιχειρήθηκε να αναπτυχθεί ένας δείκτης επικινδυνότητας, ανέφερε. Όπως εξήγησε, η αποτελεσματική μείωση του κινδύνου πυρκαγιάς απαιτεί επίγνωση της επικινδυνότητας και αξιόπιστη αξιολόγηση, η οποία αποτελεί μια πολύπλοκη διαδικασία λόγω της ενσωμάτωσης πολλών παραγόντων (περιβαλλοντικών, κοινωνικών, οικονομικών) που αφορούν το σημείο όπου αναπτύσσεται η πυρκαγιά, το πώς εξελίσσεται και την τρωτότητα. Ο καθηγητής πρόσθεσε ότι στο πλαίσιο του έργου FirEUrisk αναπτύχθηκε μια ολιστική στρατηγική με γνώμονα τους κινδύνους για τη διαχείριση των δασικών πυρκαγιών στην Ευρώπη, διατυπώνοντας την άποψη ότι οι δασικές πυρκαγιές μπορούν να ελεγχθούν σε έναν βαθμό από τον άνθρωπο.
Στο πλαίσιο αυτό μπορεί να συνεισφέρει η χρήση τεχνολογιών όπως LiDAR (Light Detection and Ranging) και UAV για τρισδιάστατη αναπαράσταση της επιφάνειας της Γης, δορυφορικά δεδομένα και άλλα στοιχεία που μπορούν να συμβάλουν στην πιθανή ανίχνευση καύσιμης ύλης, όπως είπε. Εν κατακλείδι, ο κ. Γήτας πρότεινε μια ολιστική προσέγγιση διαχείρισης των δασών με μέτρα πυροπροστασίας βασισμένα στις λύσεις που δίνει η ίδια η φύση.
Laurent Alfonso, Ανώτερος Σύμβουλος Πολιτικής Προστασίας, Ένωση για τη Μεσόγειο
Ο κίνδυνος από τις φυσικές καταστροφές αυξάνεται όλο και περισσότερο, τόνισε από το βήμα του συνεδρίου του Economist ο ανώτερος σύμβουλος Πολιτικής Προστασίας της Ένωσης για τη Μεσόγειο Laurent Alfonso, προσθέτοντας ότι, σύμφωνα με σχετικές μελέτες, μέχρι τα μέσα του αιώνα, αν δεν αναληφθεί δράση, 216 εκατ. άτομα θα γίνουν κλιματικοί πρόσφυγες μέσα στη χώρα τους. Έδωσε βάρος στην ανάγκη μιας ολιστικής προσέγγισης και τόνισε ότι απαιτούνται προηγμένα τεχνολογικά «εργαλεία» για πρόβλεψη και αξιολόγηση κινδύνου. Αναφέρθηκε ακόμα στο πώς κλιματικοί κίνδυνοι, τοπικές συγκρούσεις και άλλες προκλήσεις σε θέματα ασφάλειας, σταθερότητας και ανάπτυξης αλληλοτροφοδούνται, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο. Στο πεδίο των λύσεων, ο κ. Alfonso εξήρε τη σημασία της συνεργασίας, με «πλατφόρμες δράσης» που θα εμπλέκουν όλους τους φορείς, κρατικές αρχές, τοπικές αρχές, πολίτες και μη κυβερνητικές οργανώσεις.
Αχιλλέας Τζέμος, Γενικός Διευθυντής του ελληνικού τμήματος των Γιατρών Χωρίς Σύνορα
Δεν είναι γραμμική η σχέση ανάμεσα στην κλιματική κρίση και τη μετανάστευση, καθώς στη μετανάστευση υπεισέρχονται πολύπλοκες παράμετροι, επεσήμανε από το βήμα του συνεδρίου του Economist στη Θεσσαλονίκη ο γενικός διευθυντής του ελληνικού τμήματος των Γιατρών Χωρίς Σύνορα Αχιλλέας Τζέμος. Πρόσθεσε ότι η κλιματική κρίση οξύνει τις ήδη υπάρχουσες δυσμενείς συνθήκες σε πολλές περιοχές του πλανήτη (υψηλοί δείκτες ανισότητας, αδύναμα συστήματα υγείας, φυλετικές-θρησκευτικές εντάσεις, διακρατικοί πόλεμοι κ.λπ.). Οι χώρες που βρίσκονται σε αυτήν την κατάσταση δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες μιας φυσικής καταστροφής, όπως έλλειψη τροφής, επιδημίες κ.ά. Ο κ. Τζέμος τόνισε ότι η συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων δεν θέλει να απομακρυνθεί από τον τόπο της και ότι συνηθέστερα παρατηρείται μετακίνηση σε σχετικά κοντινά ασφαλή σημεία. Ωστόσο, η επιστροφή των προσφύγων στις εστίες τους δεν είναι πάντα εφικτή, σημείωσε. Πρόσθεσε ότι λίγοι είναι τελικά εκείνοι που αποφασίζουν να κάνουν το δαπανηρό και δύσκολο ταξίδι προς την Ευρώπη, και είναι κυρίως τα λιγότερο ευάλωτα μέλη της κοινότητας, προς τα οποία προσβλέπουν οι ευάλωτοι που μένουν πίσω. Τάχθηκε υπέρ της αναθεώρησης και διεύρυνσης των συστημάτων ασύλου καθώς και της αύξησης των πόρων για προγράμματα ένταξης, επισημαίνοντας ότι στην πράξη ωστόσο συμβαίνει το αντίθετο, καθώς η ΕΕ έχει αποφασίσει να επενδύσει περισσότερο στην αποτροπή των προσφύγων, ενώ αμφισβητούνται ακόμα και θεμελιώδεις αρχές δικαίου, όπως το δικαίωμα στην υποβολή αιτήματος ασύλου.
George Mitri, Καθηγητής Περιβαλλοντικών Επιστημών, Διευθυντής, Πρόγραμμα Γης και Φυσικών Πόρων,
Ινστιτούτο Περιβάλλοντος, Πανεπιστήμιο Μπαλαμάντ, Λίβανος
Οι φυσικές καταστροφές επιφέρουν καταστροφή υποδομών, έλλειψη πόρων, διατάραξη της οικονομίας και αδυναμία πρόσβασης σε υπηρεσίες, προκαλώντας έτσι ένα φαινόμεντο ντόμινο που αναγκάζει τους ανθρώπους να εγκαταλείψουν τις εστίες τους, σχολίασε ο καθηγητής Περιβαλλοντικών Επιστημών και διευθυντής του Προγράμματος Γης και Φυσικών Πόρων από το Ινστιτούτο Περιβάλλοντος του Πανεπιστήμιο Μπαλαμάντ του Λιβάνου George Mitri. Τόνισε ότι το 2022 ήταν ένα από τα πιο θερμά έτη στην ιστορία αλλά και το έτος με τον μεγαλύτερο αριθό συγκρούσεων από τότε που ιδρύθηκε ο ΟΗΕ. Σύμφωνα με μελέτες, είπε, 3,6 δις άνθρωποι ζουν ήδη σε συνθήκες που τους καθιστούν ευάλωτους στην κλιματική αλλαγή. Ο καθηγητής επεσήμανε την ανάγκη να βρεθούν νέοι δρόμοι για την προώθηση ειρηνευτικών πρωτοβουλιών, καθώς και την ανάγκη για συντονισμό μεταξύ ειδικών για το περιβάλλον και ειδικών σε θέματα ασφάλειας. Αναφέρθηκε στα προβλήματα που υπάρχουν εν σχέσει με την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας ιδίως στις πιο ευάλωτες χώρες. Αναφέρθηκε επίσης στο παράδειγμα της Συρίας, επισημαίνοντας πως η σύγκρουση εκεί εν μέρει πυροδοτήθηκε και από μια παρατεταμένη ξηρασία, που ανάγκασε πολλούς ανθρώπους να μετεγκατασταθούν σε αστικές περιοχές, γεγονός που αύξησε τις εντάσεις, όπως εξήγησε.
Mikael Ribbenvik Cassar, Πρόεδρος Διοικητικού Συμβουλίου, Andan Foundation, EUAA
Στην απουσία νομικών εργαλείων σχετικά με τα εκτοπισμένα λόγω φυσικών καταστροφών άτομα έδωσε έμφαση κατά την ομιλία του στο συνέδριο του Economist στη Θεσσαλονίκη ο Mikael Ribbenvik Cassar, πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Andan Foundation, EUAA. Τόνισε ότι οι εύπορες χώρες μειώνουν τον αριθμό προσφύγων που δέχονται, αναφερόμενος μεταξύ άλλων στην περίπτωση της Σουηδίας. Σχολίασε ότι υπάρχουν σκέψεις για αλλαγή της Σύμβασης για τους Πρόσφυγες, αλλά αυτό μπορεί να σημαίνει ότι λιγότεροι πρόσφυγες θα γίνονται δεκτοί και όχι περισσότεροι. Χρειάζεται, επεσήμανε ο κ. Mikael Ribbenvik Cassar, μια χρυσή τομή ώστε να αυξηθεί η αλληλεγγύη μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών στο προσφυγικό ζήτημα. Τέλος, τάχθηκε υπέρ της εγκατάστασης των προσφύγων σε νέες πόλεις που θα αναπτυχθούν σε άδειες περιοχές, καθώς η παραμονή τους σε δύσκολες συνθήκες στα προσφυγικά στρατόπεδα διαρκεί πλέον πολλά χρόνια, όπως ανέφερε.
Διονυσία-Θεοδώρα Αυγερινοπούλου, Βουλευτής, Πρόεδρος της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής
Προστασίας Περιβάλλοντος της Βουλής
Η λέξη «αποκατάσταση» είναι η λέξη κλειδί για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, τη μείωση της έντασης των φυσικών (και ενίοτε ανθρωπογενών) φαινομένων και την αντιμετώπιση των επιπτώσεών τους, σημείωσε από το βήμα του συνεδρίου του Economist στη Θεσσαλονίκη η βουλευτής και πρόεδρος της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Προστασίας Περιβάλοντος της Βουλής Διονυσία-Θεοδώρα Αυγερινοπούλου. Η πρόληψη, το σταμάτημα και η αναστροφή της υποβάθμισης των οικοσυστήματων –και ευρύτερα των φυσικών μας υποδομών– είναι απαραίτητα στάδια για την αποκατάστασή τους και απαραίτητα βήματα στον αγώνα που έχει να δώσει ο άνθρωπος για την επιβίωσή του στον πλανήτη, τώρα πλέον που βρισκόμαστε εν μέσω της κλιματικής κρίσης, τόνισε η κ. Αυγερινοπούλου.
Αναφερομένη στις πρόσφατες πλημμύρες στον κάμπο της Θεσσαλίας, γίνεται εμφανές –όπως είπε– ότι ένα από τα σημεία τρωτότητας που οδήγησαν σε μεγαλύτερη καταστροφή από αυτήν που θα δημιουργούσε μόνη η έλευση της κακοκαιρίας Daniel είναι και η διατάραξη του υδρολογικού δυναμικού της ευρύτερης περιοχής, με την πριν από δεκαετίες αποξήρανση της λίμνης Κάρλα, την ύδρευση μεγάλων αγροτικών εκτάσεων και τη μείωση των υπογείων υδάτων κ.ά. Ο σεβασμός στις οικολογικές λειτουργίες είναι απαραίτητος, τόνισε μεταξύ άλλων, ενώ σημείωσε κλείνοντας ότι «εμείς πρέπει να γίνουμε η γενιά της αποκατάστασης της φύσης».
Μανώλης Πλειώνης, Καθηγητής, Διευθυντής Ερευνών στο Ινστιτούτο Αστρονομίας
& Αστροφυσικής, Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών
3,3 δις άνθρωποι ζουν σε χώρες με υψηλό κλιματικό κίνδυνο, σύμφωνα με τον καθηγητή και διευθυντή Ερευνών στο Ινστιτούτο Αστρονομίας & Αστροφυσικής του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών Μανώλη Πλειώνη. Σημείωσε ότι οι κλιματικές μεταβολές υπήρξαν από τις σημαντικότερες αιτίες των μεγάλων μεταναστευτικών ροών που καθόρισαν την ανθρωπογεωγραφία του πλανήτη και την εξέλιξη της ανθρωπότητας διαμέσου των χιλιετιών. Ο καθηγητής παρουσίασε στοιχεία που αποδεικνύουν τη συστηματική αύξηση του ετήσιου αριθμού των φυσικών καταστροφών που σχετίζονται ευρύτερα με το κλίμα και οι οποίες προκαλούν κόστος άνω του ενός $δις ανά γεγονός. Οι πλημμύρες από 1.389 την περίοδο 1980-1999 ξεπέρασαν τις 3.250 την περίοδο 2000-2019, σημείωσε ο κ. Πλειώνης. Το μέσο κόστος εξαετίας ανέρχεται στις δύο περιόδους σε 0,49 $τρις και 0,89 $τρις αντίστοιχα, ενώ στην εξαετία 2017-2022 εκτοξεύεται σε 1,22 $τρις, είπε. Επιπλέον, η εξέλιξη του κόστους των φυσικών καταστροφών, όπως το υπολογίζει η Munich Re, έχει διπλασιαστεί σε σχέση με το 2017, ενώ ταυτόχρονα αυξάνεται και η μετανάστευση. To 2022 έχουμε 32,6 εκατ. μετατοπίσεις λόγω φυσικών καταστροφών και 28,3 εκατ. λόγω συγκρούσεων και πολέμων. Ειδικά στην Ελλάδα, από τα στοιχεία που συλλέγει το Κέντρο Παρακολούθησης Εσωτερικών Μετατοπίσεων (IDMC) του NRC έχουμε από το 2008 103.798 εσωτερικές μετατοπίσεις, εκ των οποίων οι 67.000 το 2021 λόγω της πυρκαγιάς στη βόρεια Εύβοια, υπογράμμισε μεταξύ άλλων ο κ. Πλειώνης.
Φαίη Μακαντάση, Διευθύντρια Ερευνών, διαΝΕΟσις
Στοιχεία από μελέτες της διαΝΕΟσις, που έχει πραγματοποιήσει εξειδικευμένες έρευνες στα όρια περιοχών που έχουν πληγεί από φυσικές καταστροφές όπως η βόρεια Εύβοια και η Ηλεία, αλλά και μια πολύ αναλυτική μελέτη για τις αναμενόμενες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην Ελλάδα παρουσίασε η Φαίη Μακαντάση, διευθύντρια ερευνών του οργανισμού. Μελέτησε 850 ξεχωριστές περιοχές εξετάζοντας 21 κλιματικούς δείκτες και παραμέτρους για δύο περιόδους: 2026-2045 και 2046-2065. Η μελέτη, σύμφωνα με την κ. Μακαντάση, έδειξε ότι η Ελλάδα αποκτά σταδιακά θερμότερο και ξηρότερο κλίμα, με ακραία καιρικά φαινόμενα που θα είναι εντονότερα, συχνότερα και με μεγαλύτερη διάρκεια. Αυξάνεται κατά 15-70% ο κίνδυνος πυρκαγιάς αλλά και ο κίνδυνος αύξησης της θνησιμότητας από καρδιαγγειακά νοσήματα κατά 8%, όπως είπε. Μεταξύ άλλων, ανέφερε ότι το 1/3 των κατοίκων της χώρας ζουν σε απόσταση κατά μ.ο. 2 χλμ. από τη θάλασσα ενώ η συντριπτική πλειοψηφία των τουριστικών υποδομών της χώρας είναι παράκτιες, αντιμετωπίζοντας τον κίνδυνο από την αύξηση της στάθμης της θάλασσας και των άλλων επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής. Η κ. Μακαντάση έδωσε επίσης έμφαση στα στοιχεία για την κατανάλωση φυσικών πόρων, όπως το ότι 80-85% της κατανάλωσης νερού στην Ελλάδα οδεύει στον πρωτογενή τομέα.
Γεράσιμος Παπαδόπουλος, σεισμολόγος, Μέλος Συμβουλίου Διοίκησης Ελληνικού Μεσογειακού
Πανεπιστημίου και Επιστημονικός Συνεργάτης UNESCO
Υπερβολικούς χαρακτήρισε τους φόβους ότι δεν θα μπορέσουμε να ελέγξουμε την τεχνητή νοημοσύνη (ΑΙ) ο σεισμολόγος και μέλος του Συμβουλίου Διοίκησης του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου και επιστημονικός συνεργάτης της UNESCO Γεράσιμος Παπαδόπουλος, τονίζοντας ότι η AI έχει ενσωματωθεί ήδη εδώ και χρόνια στη διαχείριση φυσικών καταστροφών. Στο πλαίσιο του συνεδρίου του Economist στη Θεσσαλονίκη, μίλησε για την “pattern recognition”, (αναγνώριση προτύπου), τεχνική η οποία βοηθά στις προβλέψεις για σεισμούς, όπως και οι προηγμένες τεχνικές από τον χώρο των πιθανοτήτων. Σημείωσε ότι οι προβλέψεις στη σεισμολογία είναι μακροπρόθεσμες, ενώ στη μετεωρολογία βραχυπρόθεσμες. Ο κ. Παπαδόπουλος αναφέρθηκε γενικότερα στον τρόπο με τον οποίο η ενίσχυση του «οπλοστασίου» της επιστήμης συμβάλλει στη διαχείριση των φυσικών καταστροφών. Επεσήμανε ότι υπάρχει ένα χάσμα ανάμεσα στη νέα γνώση που παράγει η επιστημονική έρευνα και εκείνους που παίρνουν τις αποφάσεις. Πρόσθεσε ακόμα ότι υπάρχει συχνά φοβία από τη μεριά των πολιτικών, ωστόσο και οι επιστήμονες έχουν την ευθύνη να μιλήσουν με τρόπο κατανοητό.
Καλλιόπη Σαπουντζάκη, καθηγήτρια, κοσμήτορας της Σχολής Περιβάλλοντος, Γεωγραφίας
& Εφαρμοσμένων Οικονομικών, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο
Τέσσερα καίρια ερωτήματα όσον αφορά την ηθική πλευρά της διαχείρισης φυσικών καταστροφών έθεσε στο συνέδριο του Economist στη Θεσσαλονίκη η καθηγήτρια και κοσμήτορας της Σχολής Περιβάλλοντος, Γεωγραφίας & Εφαρμοσμένων Οικονομικών του Χαροκόπειο Πανεπιστημίου Καλλιόπη Σαπουντζάκη:
1) Ποια άτομα ή κοινότητες επηρεάζονται περισσότερο από τις καταστροφές; 2) Ποια άτομα ή συστήματα πρέπει να προστατευθούν ή να διασωθούν κατά προτεραιότητα; 3) Ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη για τη διαχείριση του κινδύνου και την εφαρμογή των κανόνων ασφαλείας; 4) Ποιος αναλαμβάνει το κόστος;
Η κ. Σαπουντζάκη επεσήμανε ότι μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο οι καταστροφές θεωρήθηκαν ενδημικές στον παγκόσμιο Νότο λόγω φτώχειας και έλλειψης κατάλληλης τεχνολογίας και υποδομών. Ωστόσο, πρόσθεσε, τα πράγματα αποδείχθηκαν πιο σύνθετα, καθώς η οικονομική ζημία από τις φυσικές καταστροφές είναι μεγαλύτερη στον Βορρά, λόγω υψηλότερου κόστους και πιο εκτεταμένης οικονομικής διασύνδεσης. Σημείωσε ότι οι απαντήσεις για το ποιον ή τι σώζουμε πρώτα και για το ποιος έχει την κύρια ευθύνη για την παροχή προστασίας, το κράτος ή οι πολίτες, ποικίλλουν ανάλογα με τη χώρα. Επεσήμανε, ακόμη, ότι ορισμένες κοινωνίες δίνουν βάρος στην πρόγνωση και την προετοιμασία και άλλες, στις οποίες συγκαταλέγεται και η ελληνική, στην ύπαρξη στιβαρού μηχανισμού παρέμβασης κατά τη διάρκεια της καταστροφής. Η κ. Σαπουντζάκη, κλείνοντας, εξήρε τη σημασία του δημόσιου διαλόγου, με εμπλοκή όλων των μερών, ώστε να βρεθούν οι βέλτιστες λύσεις στα παραπάνω διλήμματα.
Ιωάννα Τριανταφύλλου, σεισμολόγος, Κέντρο Μελετών Ασφαλείας, Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη
Toν ρόλο της εκπαίδευσης και της προετοιμασίας έναντι των φυσικών καταστροφών ανέδειξε από το βήμα του συνεδρίου του Economist η σεισμολόγος από το Κέντρο Μελετών Ασφαλείας του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη Ιωάννα Τριανταφύλλου. Όπως σημείωσε, η διεθνής εμπειρία έχει δείξει ότι η προετοιμασία είναι μια διαδικασία κρίσιμη ανεξάρτητα εάν πρόκειται για προετοιμασία έναντι της κλιματικής αλλαγής, ανθρωπογενών ή φυσικής προέλευσης καταστροφών. H εκπαίδευση και η εκπόνηση σεναρίων για την ανθεκτικότητα είναι σημαντικά όπλα για την αποτελεσματική προετοιμασία, όπως είπε. Ειδικά ο ρόλος της εκπαίδευσης και επιμόρφωσης καθώς και οι ασκήσεις είναι εξαιρετικά σημαντικές δράσεις και πρέπει να απευθύνονται σε όλη την κοινωνία, είπε η κ. Τριανταφύλλου. Όπως εξήγησε, πρόκειται για πρωτοβουλίες με σημαντικά αποτελέσματα ειδικά στις ευάλωτες ομάδες (μαθητές, ηλικιωμένους, πρόσφυγες κ.ά.). Πρόσθεσε ότι η εκπαίδευση και επιμόρφωση πρέπει να είναι μια συνεχής διαδικασία σε όλη την αλυσίδα αντιμετώπισης των καταστροφών, ενώ οι ασκήσεις πρέπει να αναδεικνύουν τις αδυναμίες ώστε να σημειώνεται συνεχής βελτίωση.
Σεραφείμ Τσιουγκρής, Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Εθελοντών Πυροσβεστών
Στον απόηχο των καταστροφικών πυρκαγιών που έπληξαν την χώρα πρέπει να δούμε ενδελεχώς το ζήτημα της πολιτικής προστασίας στον τομέα του εθελοντισμού, σύμφωνα με τον πρόεδρο της Πανελλήνιας Ένωσης Εθελοντών Πυροσβεστών Σεραφείμ Τσιουγκρή. Στην Ελλάδα, όπως ανέφερε, ο εθελοντισμός στο Πυροσβεστικό Σώμα καθιερώθηκε το 1991 και εκσυγχρονίστηκε το 2011 με τον νόμο 4029, ο οποίος ισχύει μέχρι σήμερα. Άρα, ουσιαστικά μετράμε περί τα 32 χρόνια θεσμού, όταν σε άλλες χώρες ο αντίστοιχος χρόνος αποτιμάται σε 60-70, ακόμα και 100 έτη, είπε. Σήμερα ο θεσμός του εθελοντή πυροσβέστη υπηρετείται στην Ελλάδα από 4.200 ανθρώπους, διπλάσιους από το 2018, ανέφερε ο κ. Τσιουγκρής, σημειώνοντας ότι αν και η υποχρέωσή τους είναι τρεις –κατ’ ελάχιστον– 8ωρες βάρδιες τον μήνα, (δηλαδή 36 ανά έτος), πολλοί προσφέρουν πολλές περισσότερες 8ωρες βάρδιες ετησίως. Ανέφερε επίσης το παράδειγμα της Γερμανίας, όπου υπηρετούν περίπου 1.000.000 πυροσβέστες, οι εθελοντές αριθμούν περί τους 935.000 και οι μόνιμοι τους 65.000. Επίσης, στην Αυστρία σε σύνολο 345.000 πυροσβεστών, οι 342.500 είναι εθελοντές και μόνο 2.500 μόνιμοι, ενώ πρόσθεσε ότι στις Ηνωμένες Πολιτείες το 75% των πυροσβεστών είναι εθελοντές. Ο κ. Τσιουγκρής κατέληξε ότι χρειάζονται σημαντικές παρεμβάσεις στη δομή του κρατικού μηχανισμού, ενδυνάμωση της κουλτούρας του εθελοντισμού στην καρδιά της κοινωνίας με μέτρα όπως η εισαγωγή του όρου «εθελοντισμός» στην εκπαίδευση, πριμοδότηση της εθελοντικής εργασίας κ.ά.
Μιλτιάδης Αθανασίου, Περιβαλλοντολόγος
Πριν από δύο δεκαετίες περίπου, όταν αντιμετωπίζαμε πλημμύρες στην ευρύτερη περιοχή της πρωτεύουσας, ο εθελοντισμός όπως και η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας μόλις είχαν αρχίσει να συνεργάζονται αντιμετωπίζοντας προκλήσεις πέρα από τις συνέργειες, ανέφερε από το βήμα του Economist ο περιβαλλοντολόγος Μιλτιάδης Αθανασίου. Ωστόσο, όπως είπε, έκτοτε δεν έχουν υπάρξει μεγάλες αλλαγές αν και οι εθελοντές είναι πολλοί περισσότεροι. Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Αθανασίου μοιράστηκε με τους συνέδρους ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο οι εθελοντές μπορούν να αξιοποιηθούν αποτελεσματικά, δεδομένου ότι δεν γνωρίζουμε πόσοι είναι εξειδικευμένοι στην πρόληψη ή στην αντιμετώπιση καταστροφικών γεγονότων. Μεταξύ άλλων, ο κ. Αθανασίου είπε ότι πέρα από κάποιες αποσπασματικές προσπάθειες δεν υπάρχει ένα οργανωμένο μητρώο για την εμπειρία, την κατάρτιση, τις δεξιότητες, τους ρόλους και την αντίληψη των εθελοντών ώστε να καταγράφονται οι δυνατότητές τους στο τακτικό και επιχειρησιακο επίπεδο. Απαιτείται, σημείωσε, ένας βαθύς διάλογος για το θέμα σε συνδυασμό και με τα θέματα γύρω από τη χρήση των κατάλληλων τεχνολογιών που θα συνεισφέρουν στον στρατηγικό σχεδιασμό και θα βοηθήσουν ώστε όσοι επιχειρούν να είναι ασφαλείς και αποτελεσματικοί.
Αλέξανδρος Μπρέγιαννης, Διευθύνων Σύμβουλος, Nova ICT
Η κλιματική αλλαγή είναι μια κλιματική πλέον πραγματικότητα, υπογράμμισε από το βήμα του συνεδρίου του Economist ο διευθύνων σύμβουλος της Nova ICT Αλέξανδρος Μπρέγιαννης, αναδεικνύοντας κατά την τοποθέτησή του τον τρόπο συμβολής της τεχνολογίας ως προς την πρόληψη και την αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών. Στο πλαίσιο αυτό, ανέφερε ότι υπάρχουν αρκετά νέα εργαλεία που είναι διαθέσιμα και μπορούν να αξιοποιηθούν προς αυτήν την κατεύθυνση, όπως είναι τα δίκτυα 5G, η τεχνητή νοημοσύνη, εργαλεία έγκαιρης ειδοποίησης, εφαρμογές γεωεντοπισμού, συστήματα έξυπνης διαχείρισης, τεχνολογία drones κ.ά. Τα εργαλεία αυτά είναι πραγματικά και μπορούμε να τα αξιοποιήσουμε, είπε, αλλά από μόνα τους είναι ουδέτερα ή ίσως να μην είναι και αποτελεσματικά αν δεν συνοδεύονται από ένα επιχειρησιακό σχέδιο το οποίο θα τα ενσωματώνει, ώστε να μπορεί να δοθεί βοήθεια στους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων και σε όσους εμπλέκονται στη διαχείριση των φυσικών καταστροφών, ανέφερε μεταξύ άλλων ο κ. Μπρέγιαννης.
Eli Pushkarewicz, portfolio manager for Europe and Israel, FEMA (σύνδεση)
Στις φυσικές καταστροφές των τελευταίων χρόνων στις Ηνωμένες Πολιτείες αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, το άτομο που έχει την αρμοδιότητα διαχείρισης του χαρτοφυλακίου για την Ευρώπη και το Ισραήλ από το Federal Emergency Management Agency (FEMA), Eli Pushkarewicz. Τόνισε ότι πρέπει να κεφαλαιοποιούμε τις εμπειρίες μας με τις φυσικές καταστροφές ώστε να βελτιώνουμε την ετοιμότητά μας. Αναφέρθηκε ακόμα στην ανάγκη αύξησης της χρηματοδότησης για τη βελτίωση της ανθεκτικότητας αλλά και στην ανάγκη αλλαγών στη νομοθεσία. Μίλησε για μια ολιστική προσέγγιση, ενώ έδωσε έμφαση στη στήριξη των πιο ευάλωτων κοινοτήτων, στην τεχνική συνδρομή πριν και μετά την καταστροφή καθώς και στην εμπλοκή της ίδιας της κοινότητας που έχει πληγεί. Επεσήμανε ακόμα ότι υπηρεσίες που αναπτύσσονται στο πλαίσιο της διαχείρισης φυσικών καταστροφών μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για άλλους σκοπούς και να συνεισφέρουν στην ανάπτυξη. Κλείνοντας, τόνισε την ανάγκη να έρθουν πιο κοντά η επιστήμη του κλίματος και η τεχνολογία.
