Αθήνα, 1 Ιουνίου 2025
Νίκος Ανδρουλάκης: «Εθνικό σχέδιο περιφερειακής ανασυγκρότησης με ισχυρή και οικονομικά αυτοδύναμη Αυτοδιοίκηση»–Ομιλία Νίκου Ανδρουλάκη, Προέδρου ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής στην εκδήλωση για την Αυτοδιοίκηση
Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την παρουσία σας σε μια εκδήλωση που αφορά έναν από τους βασικότερους πυλώνες της δημοκρατίας μας, την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Την Τοπική Αυτοδιοίκηση που της έδωσε πνοή και θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας η παράταξή μας.
Την Τοπική Αυτοδιοίκηση την οποία βλέπουμε τώρα να περιφρονεί η Νέα Δημοκρατία, που θέλει να σας οδηγήσει να γίνετε ο κυματοθραύστης των δικών της πολιτικών αποτυχιών.
Για αυτό, λοιπόν, ξεκινάμε τον διάλογο που θα δημιουργήσει συνθήκες μιας νέας μεγάλης μεταρρύθμισης, που θα σας κάνει πιο αυτόνομους και πιο ισχυρούς, για να υπηρετείτε τον πολίτη και την κοινωνία όπως εμείς θέλουμε. Όπως θέλει ο προοδευτικός κόσμος της χώρας.
Βρισκόμαστε σήμερα μπροστά σε μια υπαρξιακή πρόκληση για τη χώρα μας. Την πρόκληση να οικοδομήσουμε το κράτος μας σε πιο γερές βάσεις. Με περισσότερη δικαιοσύνη, συμμετοχικότητα και ανθεκτικότητα.
Στόχοι μας είναι:
- Πρώτος μεγάλος και στρατηγικός εθνικός στόχος είναι μία απάντηση στο μείζον ζήτημα του Δημογραφικού. Εάν δεν βρούμε μία λύση, δεν θα λέμε πια ότι είμαστε στο χείλος του γκρεμού, αλλά θα είμαστε μέσα στον γκρεμό χωρίς να μπορούμε να ανατάξουμε την πατρίδα μας μελλοντικά.
- Η αποτροπή ερήμωσης της περιφέρειας και των χωριών μας. Όλοι έχουμε μία παρόμοια εμπειρία. Τα χωριά μας σιγά-σιγά μετατρέπονται σε φαντάσματα, με ελάχιστους κατοίκους. Ακόμη και τα τελευταία χρόνια βλέπουμε, παρόλα τα μεγάλα ευρωπαϊκά προγράμματα που μπορούσαν να αξιοποιηθούν με κατάλληλο τρόπο, αυτή η ερήμωση να συνεχίζεται χωρίς να υπάρχει εμπόδιο.
- Η μείωση των τεράστιων περιφερειακών ανισοτήτων. Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Υπάρχουν μεγάλες ανισότητες εντός της χώρας και δεν είναι μόνο οι κοινωνικές. Είναι και οι περιφερειακές. Και αυτό, βέβαια, κλιμακώνεται ακόμη και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
- Η βελτίωση της ποιότητας ζωής στα μεγάλα αστικά κέντρα.
Όλα αυτά έχουν ένα μεγάλο στρατηγικό πλαίσιο: Οι επόμενες γενιές να νιώθουν ότι υπάρχει προοπτική και ελπίδα για μείνουν εδώ στην πατρίδα μας και να οικοδομήσουν με σταθερότητα το μέλλον τους. Βλέπουμε ότι το πρόβλημα του δημογραφικού δεν είναι μόνο η υπογεννητικότητα. Είναι και η εσωτερική και η εξωτερική μετανάστευση. Όλοι αυτοί οι στόχοι υπηρετούν μια πατρίδα βιώσιμη, ανταγωνιστική και κοινωνικά δίκαιη, ώστε να μείνουν εδώ οι επόμενες γενιές Ελλήνων και να δημιουργήσουν την Ελλάδα του μέλλοντος.
Βεβαίως εύλογα θα ρωτήσει ο πολίτης: Όλα αυτά που σχεδιάζετε και οραματίζεστε πώς θα γίνουν πράξη; Με ποιο κράτος; Αυτή είναι η μεγάλη ερώτηση. Ποιο κράτος θα υλοποιήσει αυτές τις εξαγγελίες;
Σίγουρα όχι το «επιτελικό» κράτος, το κράτος-λάφυρο της Νέας Δημοκρατίας. Αυτό απέτυχε παταγωδώς. Αυτό είναι η ρίζα του προβλήματος.
Η απάντησή μας είναι ξεκάθαρη: Αυτό το νέο ξεκίνημα της χώρας δεν μπορεί να γίνει ούτε από τα περίκλειστα τείχη των υπουργείων ούτε από τις γυάλινες αίθουσες των συμβούλων της εξουσίας.
Αυτό το ξεκίνημα μπορεί να γίνει μόνο με ισχυρούς θεσμούς που θα έχουν στο επίκεντρο την κοινωνία, συζητούν, συνδιαλέγονται με την κοινωνία και συνδιαμορφώνουν τις πολιτικές. Ένας από τους κρισιμότερους θεσμούς που καθημερινά δίνει αγώνα διπλά στον πολίτη είναι ο δικός σας θεσμός, αυτός που υπηρετείτε, η τοπική αυτοδιοίκηση, που εμείς θέλουμε ως ΠΑΣΟΚ να γίνει πιο λειτουργική και πιο ισχυρή.
Αλλά το πρόβλημα δεν είναι μόνο αυτό. Είναι και η περιφερειακή ανάπτυξη. Γιατί αυτά τα δύο πάνε μαζί. Σήμερα, τι είναι η περιφερειακή ανάπτυξη; Ένα συμπλήρωμα σε ένα κεντρικό σχέδιο. Είναι η αναγκαία συνθήκη για μια Ελλάδα που δεν θα χωρίζεται σε προνομιούχες και μη προνομιούχες ζώνες. Για μια Ελλάδα που δεν θα έχει πολίτες δύο ταχυτήτων. Μια Ελλάδα που δεν θα ζει με τον φόβο της ερήμωσης, αλλά με την ελπίδα της αναγέννησης.
Γιατί, φίλες και φίλοι, η εγκατάλειψη της περιφέρειας είναι μια ήττα του δημοκρατικού σχεδιασμού. Μην το ξεχνάμε αυτό. Για αυτό ήταν στο επίκεντρο των δικών μας προοδευτικών, σοσιαλιστικών επιλογών η περιφερειακή ανάπτυξη. Γιατί είναι στοίχημα δημοκρατίας, είναι στοίχημα κοινωνικής δικαιοσύνης. Γιατί, όπως είπα και προηγουμένως, το μεγάλο παρεπόμενο της διάστασης αυτού του προβλήματος δεν είναι άλλο από τη φυγή των νέων. Για αυτό εν τέλει αυτή είναι στο επίκεντρο των πολιτικών μας. Η φυγή των νέων μας, από τη Φλώρινα μέχρι τη Σάμο, από τη Δράμα μέχρι τη Ζάκυνθο είναι μια κραυγή αγωνίας για ένα μέλλον που πρέπει να αλλάξει. Για ευκαιρίες που δεν ήρθαν ποτέ.
Ας μην κρυβόμαστε. Η Ελλάδα των τελευταίων δεκαετιών είναι μια άνιση Ελλάδα. Και η ανισότητα αυτή δεν είναι μόνο κοινωνική ή εισοδηματική. Είναι και γεωγραφική. Είναι το αποτέλεσμα ενός παρωχημένου μοντέλου συγκεντρωτικής ανάπτυξης που αντιμετώπισε την περιφέρεια ως συμπλήρωμα της πρωτεύουσας. Που έπνιξε τη δημιουργικότητα της τοπικής κοινωνίας και της τοπικής οικονομίας, κάτω από τόνους γραφειοκρατίας, αδιαφάνειας και εξάρτησης.
Φίλες και φίλοι,
Εμείς προτείνουμε έναν άλλο δρόμο σε όλα τα κρίσιμα και μεγάλα ζητήματα που αντιμετωπίζει ο ελληνικός λαός. Απέναντι στις σημερινές συντηρητικές επιλογές της Νέας Δημοκρατίας που δεν αγγίζουν τη ρίζα του προβλήματος, αλλά ΕΙΝΑΙ η ρίζα του προβλήματος -τρανό παράδειγμα το στεγαστικό- εμείς δείχνουμε έναν άλλο δρόμο. Ένα δρόμο που σε κάθε ζήτημα υπάρχει λύση. Λύση που έχει αξιοποιηθεί και έχει φέρει αποτελέσματα σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Παράδειγμα, η στέγαση.
Εδώ και χρόνια μιλάμε για ένα σχέδιο που το κράτος, μαζί με εσάς, -την Τοπική Αυτοδιοίκηση-, δημιουργεί ένα πλαίσιο κοινωνικών κατοικιών, δημιουργεί ζώνες πίεσης, βάζει κριτήρια στη βραχυχρόνια μίσθωση και στην golden visa και εν τέλει αποκλιμακώνει τα ενοίκια, κάνοντας τη ζωή των πολιτών ευκολότερη στα αστικά κέντρα.
Και η απάντηση της Νέας Δημοκρατίας; Μόνο περιφρόνηση.
Η απάντηση; Ένα ενοίκιο για λιγοστούς Έλληνες. Αντί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της προσφοράς, ουσιαστικά ένα χάπι-παυσίπονο, που δεν αντιμετωπίζει την ασθένεια.
Εμείς, λοιπόν, καταθέσαμε μαζί με την Τοπική Αυτοδιοίκηση ένα μεγάλο σχέδιο που μειώνει το κόστος ζωής. Αυτές οι πολιτικές απαντούν πειστικά στις αγωνίες των νέων ανθρώπων.
Το αποτέλεσμα της περιφρόνησης δεν είναι μια δική μας πολιτική ήττα. Είναι μια ήττα της κοινωνίας, όταν τα τελευταία τέσσερα χρόνια έχουν αυξηθεί 50% τα ενοίκια στα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας και σε κάποιες περιοχές πάνω από 60%.
Πώς, λοιπόν, τα παιδιά του ελληνικού λαού θα σπουδάσουν και θα σχεδιάσουν το μέλλον τους, όταν είναι τόσο ακριβή η υλοποίηση των πρώτων ονείρων μίας οικογένειας, ενός νέου ανθρώπου; Πώς αντιμετωπίζουμε το δημογραφικό που συνδέεται και αυτό με το μέλλον της νεότερης γενιάς και των εφοδίων που αποκτούν;
Το όραμά μας είναι ξεκάθαρο: Θέλουμε μια πολυκεντρική Ελλάδα, όπου κάθε περιφέρεια έχει ρόλο, έχει πόρους, έχει φωνή. Μια Ελλάδα όπου οι περιφέρειές της δεν θα έχουν ανάγκη να ζητιανεύουν για μια επένδυση. Μια Ελλάδα που οι πολίτες σε ορεινές περιοχές και τα μικρότερα νησιά της δεν θα χρειάζονται φιλανθρωπία για να αποκτήσουν γιατρούς ή ανθρώπους που θα υπηρετούν, όπως δασκάλους, πυροσβέστες. Μια Ελλάδα που θα σχεδιάζει για όλους τις δημόσιες πολιτικές της.
Χώρες με περιφερειακά αναπτυξιακά μοντέλα, όπου οι αρμοδιότητες είναι αποκεντρωμένες, όπου η τοπική αυτοδιοίκηση δεν είναι εξάρτημα της εκάστοτε κυβέρνησης, αλλά φορέας σχεδιασμού είναι το δικό μας όραμα για τη σύγχρονη Ελλάδα. Γιατί, λοιπόν, να μη βαδίσουμε και εμείς στον ίδιο ανθεκτικό δρόμο;
Η απάντηση είναι απλή. Όλα αυτά θέλουν πολιτική βούληση, που δεν υπάρχει σήμερα. Γιατί τους βολεύει να σχεδιάζουν λίγοι, με προτεραιότητες ισχυρά οικονομικά συμφέροντα. Αφού, λοιπόν, αυτή η στρατηγική τους κρατά όρθιους, αυτοί συνεχίζουν στην ίδια στρατηγική. Και για αυτό πρέπει να ενώσει τη φωνή της η Τοπική Αυτοδιοίκηση με τη Δημοκρατική Παράταξη, για να τελειώσει η εποχή της περιφρόνησης όλων εσάς από την κυβέρνηση της Νέα Δημοκρατίας.
Ποιο άλλο από το τρανταχτό παράδειγμα του Ταμείου Ανάκαμψης; Πάνω από 30 δισ. Πότε κληθήκατε να βάλετε προτεραιότητες ανά δήμο και περιφέρεια για το πώς θα αξιοποιηθούν αυτά τα χρήματα;
Αντ’ αυτού, ο κ. Μητσοτάκης με τις μεγάλες κατασκευαστικές δημιουργεί τις τοπικές και περιφερειακές προτεραιότητες. Δεν μας αξίζει και δεν σας αξίζει μια τέτοια αντιμετώπιση. Τα κονδύλια, όμως, δεν είναι μόνο για τα μεγάλα έργα. Είναι και για μικρά έργα, πολύ σημαντικά στην καθημερινότητα και στην ανάπτυξη. Ακούσαμε για τα 500 εκατ. ευρώ του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων. Πού θα πάνε αυτά τα χρήματα;
Τι λένε για τα αρδευτικά έργα; Έργα που ανά την επικράτεια παραμένουν ημιτελή. Ποιος είναι ο σχεδιασμός για τους υδάτινους πόρους; Μια πολιτική κρίσιμη τα χρόνια της κλιματικής αλλαγής. Ποια είναι η ενεργειακή μετάβαση και ποια είναι τα αποτελέσματα των πολιτικών της Νέας Δημοκρατίας;
Στην πραγματικότητα, όλα αυτά δημιουργούν αβεβαιότητα. Ακόμη και στο θέμα που αφορά στο τέλος ταφής απορριμμάτων. Ανερμάτιστες κινήσεις, χωρίς στρατηγικό σχεδιασμό. Πελατειακοί χειρισμοί και στο θέμα της διαχείρισης των απορριμμάτων, τους οποίους καλούνται να πληρώσουν οι Δήμοι. Αλλά, πρέπει να πείτε ένα «Ως εδώ!».
Απαιτείται άλλη νοοτροπία διακυβέρνησης. Με διορατικότητα και αξιοπιστία. Για εμάς, έχει έρθει η ώρα για μια αναπτυξιακά ανταποδοτική πολιτική στην ανακύκλωση και την κυκλική οικονομία, χωρίς τιμωρητικές πολιτικές και χαράτσια στους δήμους. Όπως, άλλωστε, συμβαίνει και στα περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη.
Αλλά για την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, οι Δήμοι και οι Περιφέρειες είναι απλώς εκτελεστικά όργανα, όχι θεσμοί δημοκρατικής ευθύνης.
Και το είδαμε αυτό, στο συνέδριο της ΚΕΔΕ, που ήμουν μαζί με εσάς και περιμέναμε να ακούσουμε από τον αρμόδιο υπουργό και από τον Πρωθυπουργό -που εν τέλει δεν ήρθε-, λύσεις για όλα αυτά. Για τους υδάτινους πόρους, για τη διαχείριση των απορριμμάτων, την οικονομία, το ενεργειακό. Τι προτείνει η Νέα Δημοκρατία; Ποιες είναι οι λύσεις μπροστά στα τεράστια αυτά προβλήματα που οδηγούν σε χρεοκοπία τους περισσότερους δήμους της χώρας;
Η απάντηση; Αλλαγή του εκλογικού νόμου. Αυτό ήταν το πρόβλημά τους! Να έρθουν για να σας προτείνουν ένα άλλο εκλογικό νόμο. Τι λέει η κυβέρνηση; Ότι ο δεύτερος γύρος πρέπει να καταργηθεί. Ότι δεν πειράζει να βγαίνει Δήμαρχος ή Περιφερειάρχης με μειοψηφικό ποσοστό, ακόμη και κάτω του 43%. Ότι αρκεί απλώς να έχει πάρει τις περισσότερες ψήφους την πρώτη Κυριακή.
Αυτή η πρόταση – με το προσωπείο της «συμπληρωματικής ψήφου» – δεν ενισχύει την κυβερνησιμότητα. Υπονομεύει την ίδια τη δημοκρατική νομιμοποίηση των αιρετών. Φτιάχνει δημάρχους χωρίς πραγματική πλειοψηφική εντολή. Φτιάχνει ηγέτες μειοψηφίας, με λειψή αποδοχή.
Και αναρωτιόμαστε: γιατί επιλέγεται ένα εκλογικό σύστημα ως σύγχρονο και καινοτόμο, όταν έχει ήδη εγκαταλειφθεί από το Ηνωμένο Βασίλειο ως αποτυχημένο; Τι φοβάται η Νέα Δημοκρατία; Tην κρίση του πολίτη την δεύτερη Κυριακή;
Αντί να ενισχύει την Αυτοδιοίκηση, την καθιστά εξάρτημα κομματικής καθοδήγησης. Αντί να εμπιστεύεται τη λαϊκή ψήφο, την περιορίζει. Αντί να ανοίγει τον δρόμο για συνθέσεις, φτιάχνει τεχνητές πλειοψηφίες.
Η δική μας θέση, η θέση του ΠΑΣΟΚ είναι ξεκάθαρη: η Δημοκρατία στην Αυτοδιοίκηση δεν είναι, κύριοι της Νέας Δημοκρατίας, διαχειριστική λεπτομέρεια. Είναι θεσμική κατάκτηση. Και δεν θα την αφήσουμε να κατεδαφιστεί από πειραματισμούς κομματικής σκοπιμότητας.
Φίλες και φίλοι,
Η δική μας πρόταση για τη διοικητική μεταρρύθμιση στα επίπεδα διακυβέρνησης του κράτους δεν λύνεται, δεν εξαντλείται, δεν αντιμετωπίζεται μόνο από μια καλύτερη διαχείριση. Εμείς μιλάμε για μια ολόπλευρη αναπτυξιακή και θεσμική πορεία ανασυγκρότησης. Κάθε περιφέρεια πρέπει να γίνει πυλώνας:
• Παραγωγής, στη βάση των συγκριτικών της πλεονεκτημάτων: αγροδιατροφή, πράσινη ενέργεια, πολιτισμός, τεχνολογία.
• Καινοτομίας, μέσα από συνεργασίες με πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα.
• Ανθεκτικότητας, με υποδομές που προστατεύουν τους πολίτες αλλά που προστατεύουν και από φυσικές καταστροφές, με ενεργειακή αυτάρκεια και πάνω απ’όλα με βιώσιμο τουρισμό και όχι τα σημερινά μοντέλα που οδηγούν το περιβάλλον σε μια μεγάλη καταπόνηση και την οικονομία σε πολύ μικρότερα έσοδα από αυτά που θα είχε με τουρισμό προστιθέμενης αξίας.
• Κοινωνικής συνοχής, με πολιτικές στέγασης, φροντίδας, ένταξης και συμμετοχής.
Χρειαζόμαστε ένα εθνικό σχέδιο περιφερειακής ανασυγκρότησης. Και πρέπει αυτό να γίνει εθνική προτεραιότητα και όχι υποσημείωση σε κάποιο επιχειρησιακό πρόγραμμα.
Η χώρα μας δεν μπορεί να πάει μπροστά με μια Αυτοδιοίκηση αδύναμη διοικητικά, εξαρτημένη χρηματοδοτικά και πολιτικά. Δεν μπορεί να πάει μπροστά με Δήμους που λειτουργούν ως επαίτες, αντί ως στρατηγοί της τοπικής ανάπτυξης.
Χρειαζόμαστε ισχυρή και οικονομικά αυτοδύναμη Αυτοδιοίκηση, με πλήρη απόδοση των παρακρατηθέντων ΚΑΠ, και του τέλους ανθεκτικότητας – όπως συμβαίνει στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης, για να μην πω σε όλες τις χώρες της Ευρώπης. Δεν μπορούμε να είμαστε εξαίρεση. Δεν είναι δυνατόν οι τοπικές κοινωνίες να πληρώνουν για την ανθεκτικότητα απέναντι στις φυσικές καταστροφές, και το κράτος να κρατά τα χρήματα στα συρτάρια του. Δεν είναι δυνατόν οι ΟΤΑ να λειτουργούν με το σταγονόμετρο, όταν οι ανάγκες βαθαίνουν και οι ανισότητες κλιμακώνονται.
Ήρθε η ώρα για συνταγματική κατοχύρωση της φορολογικής αποκέντρωσης. Να περάσουν επιτέλους αρμοδιότητες, αλλά μαζί με τις αρμοδιότητες και οι πόροι, στους θεσμούς που βρίσκονται πιο κοντά στον πολίτη και την καθημερινότητά του. Όχι άλλη Αυτοδιοίκηση χωρίς «διοίκηση». Όχι άλλη αποκέντρωση ευθυνών, χωρίς αποκέντρωση πόρων.
Χρειαζόμαστε επίσης αποκέντρωση του ΑΣΕΠ, ώστε να επιτυγχάνεται άμεσα και αξιοκρατικά η πρόσληψη και η αξιολόγηση του προσωπικού. Δεν μπορεί να περιμένει ένας Δήμος μήνες για να στελεχωθεί μια κοινωνική υπηρεσία. Δεν μπορεί να σχεδιάζεται η τοπική πολιτική με όρους αποστειρωμένης διοικητικής αδράνειας, όπως συμβαίνει σήμερα. Η Αυτοδιοίκηση δεν είναι υποκατάστημα του κεντρικού κράτους. Είναι πολιτικός θεσμός ευθύνης, προγραμματισμού και εφαρμογής.
Χρειαζόμαστε πολυεπίπεδη διακυβέρνηση στην πράξη και όχι στα χαρτιά. Όχι ως θεωρία, αλλά ως καθημερινή πρακτική δημοκρατίας, συνεργασίας, συντονισμού και πάνω απ’όλα διαφάνειας και λογοδοσίας.
Χρειαζόμαστε μια Αυτοδιοίκηση που θα δίνει απαντήσεις σε όλα τα τοπικά ζητήματα, αλλά με το βλέμμα στις παγκόσμιες προκλήσεις. Με τοπικά στρατηγικά σχέδια για την κλιματική αλλαγή, για τη διαχείριση του αρδευτικού και υδρευτικού προβλήματος, για την ενεργειακή αυτοδυναμία των ΟΤΑ. Εμείς προτείνουμε και υπηρετούμε και θα το πετύχουμε ως κυβέρνηση την ενεργειακή δημοκρατία σε τοπικό επίπεδο, με συμμετοχικά σχήματα, με ενεργειακές κοινότητες, με αξιοποίηση των τοπικών ανανεώσιμων πόρων. Και όχι να κάνουμε την πράσινη μετάβαση αυτό που είναι σήμερα: μπίζνα της εγχώριας ολιγαρχίας εις βάρος των Ελλήνων, των παραγωγών και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Δεσμεύομαι ότι η αυριανή κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ θα μεριμνήσει ώστε να δοθεί ο ενεργειακός χώρος σε αυτούς που πρέπει. Τους παραγωγούς και τους δήμους με τις δικές τους ενεργειακές κοινότητες. Για να μπορούν να μειώσουν το βάρος των πολιτών, για να μπορούν να μειώσουν το ενεργειακό κόστος για τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις και τον πρωτογενή τομέα.
Έτσι μόνο θα πυροδοτήσουμε παραγωγική περιφερειακή ανάπτυξη. Έτσι μόνο θα αναστρέψουμε τον τεράστιο κίνδυνο της δημογραφικής ερήμωσης της υπαίθρου. Μόνο έτσι δίνουμε προοπτική στις μικρές πόλεις, στα ορεινά χωριά, στα νησιά μας, εκεί που σήμερα φθίνει ο πληθυσμός, κλείνουν τα σχολεία γιατί σβήνει η ελπίδα.
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση μπορεί να γίνει η ατμομηχανή μιας νέας αρχής. Αρκεί να της το επιτρέψουμε. Να την πιστέψουμε. Να την βοηθήσουμε. Να της δώσουμε αρμοδιότητες, πόρους, ελευθερία και εργαλεία. Να της δώσουμε περισσότερη Δημοκρατία.
Επιτρέψτε μου, κλείνοντας, να σταθώ σε ένα κεφάλαιο που για εμάς είναι μια μεγάλη προτεραιότητα. Και δεν είναι άλλο από την πολιτική για τη νησιωτικότητα και την ορεινότητα. Σε όλα τα περιφερειακά συνέδρια το βάζουμε ως κεντρικό ζήτημα. Δεν θέλουμε τα νησιά μας να είναι καλοκαιρινοί τουριστικοί προορισμοί και τον χειμώνα να τα έχουν εγκαταλείψει οι μόνιμοι κάτοικοι λόγω αδυναμίας του κοινωνικού κράτους τους δύσκολους χειμερινούς μήνες και λόγω κόστους ζωής τους θερινούς μήνες. Δεν θέλουμε τα χωριά μας και η περιφέρεια να ερημώσει, γιατί για εμάς είναι θέμα εθνικό, είναι θέμα κοινωνικό, είναι θέμα πολιτισμικό. Σκεφτείτε σε όλα αυτά τα μέρη πόσο ιδιαίτερος είναι ο δικός μας πολιτισμός. Και πόσα πρέπει να κάνουμε για να τον προστατεύσουμε ως Έλληνες πάνω απ’ όλα.
Γι’ αυτό λοιπόν εμείς δεν αντιμετωπίζουμε αυτές τις περιοχές ως περιοχές με «ιδιομορφίες». Αλλά τις αντιμετωπίζουμε ως την καρδιά του ελληνισμού και το ΠΑΣΟΚ θα κάνει πρώτη προτεραιότητα την αναγέννηση και την βελτίωση της ζωής των μόνιμων κατοίκων στους ορεινούς όγκους και στα μικρά νησιά της πατρίδας μας. Έχουμε χρέος να τα αντιμετωπίσουμε με στρατηγικό πλεονέκτημα.
• Με δημόσιες πολιτικές που σχεδιάζονται όχι οριζόντια, αλλά τοπικά με ειδικές τοπικές πολιτικές, αλλιώς όταν είναι οριζόντιος ο σχεδιασμός του δημόσιου Εθνικού Συστήματος Υγείας θα αποτύχει σε αυτά τα μέρη, όπως αποτυγχάνει σήμερα.
• Με ειδική φορολογική και επενδυτική πολιτική. Όχι μόνο για τον ΦΠΑ αλλά και με ειδικά φορολογικά κίνητρα παραγωγικών μεταποιητικών επενδύσεων.
• Με ουσιαστική διασύνδεση του τουρισμού με την τοπική παραγωγή και την οικονομία.
• Με πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας, παιδείας και κοινωνικής φροντίδας.
• Με πράσινες υποδομές που σέβονται το φυσικό περιβάλλον και το κλίμα.
Συμπέρασμα: Για το ΠΑΣΟΚ η Ελλάδα της επόμενης μέρας ξεκινά από την ελληνική περιφέρεια. Είναι η προτεραιότητά μας, είναι το όραμά μας να κάνουμε την Ελλάδα μια ισότιμη χώρα για όλους τους Έλληνες.
Φίλες και φίλοι,
Σήμερα είναι μόνο το ξεκίνημα. Την 3η του Σεπτέμβρη θα παρουσιάσουμε ειδικές πολιτικές για το δημογραφικό και την περιφερειακή ανάπτυξη. Και στη ΔΕΘ θα μιλήσουμε για τον πυρήνα του προβλήματος που είναι το κράτος. Εκεί θα βρουν εφαρμογή οι δικές μας σοσιαλδημοκρατικές ιδέες για ένα κράτος ισχυρό στην υπηρεσία του πολίτη και όχι ένα κράτος λάφυρο στα χέρια της Νέας Δημοκρατίας.
Αφιερώνουμε λοιπόν την δική μας παρουσία στη ΔΕΘ για αυτό ακριβώς το κράτος. Το σύγχρονο κράτος, το ελληνικό – ευρωπαϊκό κράτος, με ισχυρούς θεσμούς, με ισχυρές ανεξάρτητες αρχές. Ένα κράτος που σέβεται τους φόρους του ελληνικού λαού. Ένα κράτος διαφάνειας παντού. Ένα κράτος που αντιμετωπίζει τη διαφθορά στον πυρήνα της. Και όχι ένα κράτος που εργαλειοποιεί τη διαφθορά, ένα κράτος που εργαλειοποιεί την αδυναμία και τη γραφειοκρατία.
Αυτό είναι το μεγάλο στοίχημα του ΠΑΣΟΚ, το στοίχημα των επόμενων ετών. Και αυτή είναι η αγωνία του πολίτη. Μπορεί να υπάρξει άραγε αυτό το κράτος; Εμείς του λέμε ναι.
Κι έχω πολλά παραδείγματαγια τον διεφθαρμένο δρόμο της σημερινής κυβέρνησης. Σε κάθε παράδειγμα μας η απάντηση τους είναι οι χρόνιες παθογένειες. Μα, για αυτό μας ψηφίζει ο ελληνικός λαός. Ο λαός δεν μας ψηφίζει για να διαιωνίζουμε. Ο λαός μας ψηφίζει για να τις αντιμετωπίζουμε. Και αυτή είναι η διαφορά μας με το κλειστό σύστημα εξουσίας του κ. Μητσοτάκη.
Στις υποκλοπές μας είπαν «και αυτά γίνονταν παλαιότερα». Στον ΟΠΕΚΕΠΕ μας είπαν «και αυτά γίνονταν παλαιότερα». Στους φορολογικές τους αποτυχίες μας λένε «και αυτά γίνονταν παλαιότερα». Στην κατάρρευση του ΕΣΥ μας λένε «χρόνιες παθογένειες».
Ε, λοιπόν, τι κάνετε; Δεν κάνουν τίποτα. Μία είναι η πρόνοιά τους: Η σχέση τους με τους ολιγάρχες και ο έλεγχος των μέσων μαζικής ενημέρωσης.
Και αν πήρα σήμερα την πρωτοβουλία να βρεθούμε όλοι μαζί σε αυτή την αίθουσα, είναι για να στείλω και ένα μήνυμα σε όλους εσάς. Αν θέλετε το γρηγορότερο δυνατό να γίνει παρελθόν η σημερινή κυβέρνηση, τότε ο αγώνας πρέπει να γίνει στην κοινωνία. Και εσείς που είστε κάθε μέρα δίπλα στον πολίτη και μέσα στην κοινωνία, θέλω να δώσουμε μαζί τον αγώνα αυτόν. Μαζί. Το ΠΑΣΟΚ με τις υγιείς δυνάμεις της τοπικής αυτοδιοίκησης για ένα σύγχρονο κράτος που θα υπηρετεί τον πολίτη και όχι τους ολιγάρχες.
Αν δώσουμε μαζί καθημερινά αυτόν τον αγώνα, να είστε σίγουροι ότι θα νικήσουμε και τον έλεγχο των μίντια και τη διαφθορά και την αναξιοκρατία και το πελατειακό κράτος του κ. Μητσοτάκη, πιο γρήγορα απ’ότι φαντάζονται κάποιοι.
Σας ευχαριστώ και μαζί θα σχεδιάσουμε όλες τις σύγχρονες πολιτικές της Ελλάδας του μέλλοντος.
Να είστε καλά. Καλή δύναμη. Σας ευχαριστώ πάρα πολύ!
Αθήνα, 1 Ιουνίου 2025
Ομιλία Χάρη Δούκα, Δημάρχου Αθηναίων στην εκδήλωση για την Αυτοδιοίκηση
Συντρόφισσες και Σύντροφοι,
Στη νεότερη ιστορία της Ελλάδας, κανένα άλλο κόμμα, όσο το ΠΑΣΟΚ, δεν έβαλε την σφραγίδα του στις μεγάλες μεταρρυθμίσεις. Το ΠΑΣΟΚ πίστεψε στους αποκεντρωμένους θεσμούς και την Τοπική Αυτοδιοίκηση και με συνέπεια εργάστηκε για την ενδυνάμωση τους. Μετά το Διάταγμα Βενιζέλου, το 1912, που παραχώρησε πλήρη αυτοδιοίκηση στους Δήμους και τις κοινότητες της Ελλάδος, και μετά το 1944 που η Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης στην Ελεύθερη Ελλάδα κατοχύρωσε το αυτοδιοίκητο των δήμων και των επαρχιών, το ΠΑΣΟΚ είναι το μόνο κόμμα που προχώρησε σε μεγάλες αλλαγές στο θεσμό της Αυτοδιοίκησης.
Κομβικοί σταθμοί η νομοθέτηση της αιρετής νομαρχιακής αυτοδιοίκησης το 1994, ο Καποδίστριας το 1997 που διεύρυνε τα όρια των δήμων, και ο Καλλικράτης το 2010 με την θέσπιση της Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης. Αυτό είναι το μέτρο της ιστορίας που πρέπει να αναμετρηθούμε. Φορτωμένο όμως με τις νέες σύγχρονες προκλήσεις και με μια δυστοπική πραγματικότητα. Ποια είναι αυτή; Όσα φτιάχτηκαν με κόπο, ξηλώνονται αργά και μεθοδικά, από μια κυβέρνηση-θιασώτη ενός συγκεντρωτικού, δήθεν, επιτελικού κράτους, που δεν πιστεύει στην αποκέντρωση.
Ποιος αλήθεια σήμερα μπορεί να ισχυριστεί ότι εφαρμόζεται η συνταγματική πρόβλεψη για διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια των δήμων όταν:
- Οι δήμοι έχουν χάσει το ¼ των εργαζομένων τους και συνεχίζουν να λειτουργούν υπό το καθεστώς μνημονιακών απαγορεύσεων.
- Κάθε χρόνο τους στερούν περί τα πέντε δισεκατομμύρια ευρώ από θεσμοθετημένους κεντρικούς αυτοτελείς πόρους του κρατικού προϋπολογισμού.
- Νέες δυσάρεστες για το κράτος αρμοδιότητες μεταφέρονται στους δήμους χωρίς πόρους και προσωπικό.
- Νομοθετούν καταστροφικά για τις πόλεις, όπως για το τσιμέντο, για τους μεγαλοεργολάβους, για την νομιμοποίηση αυθαιρέτων στους αιγιαλούς, αδιαφορώντας για τις προτάσεις των δήμων.
- Αποκλείονται οι δήμοι από μεγάλα πεδία άσκησης πολιτικής, όπως είναι η κοινωνική κατοικία.
- Αποκλείονται από τα ενεργειακά δίκτυα, από τον σχεδιασμό διαχείρισης του νερού, ακόμη και των απορριμμάτων.
Όλα αυτά είναι βαθιά υποτιμητικά.
Δεν είναι επίσης βαθιά υποτιμητικό όταν οι αιρετοί στους δήμους συνωστίζονται στους υπουργικούς διαδρόμους για να εξασφαλίσουν την χρηματοδότηση αναγκαίων έργων; Δεν είναι βαθιά υποκριτικό όταν οι δήμοι γίνονται αποδιοπομπαίος τράγος για εγκληματικές ελλείψεις και καθυστερήσεις από το κράτος, όπως στο σχεδιασμό της αντιπυρικής και αντιπλημμυρικής προστασίας των πόλεων;
Σύντροφοι και συντρόφισσες,
Να πούμε τα πράγματα με τ’ όνομα τους. Είναι απαράδεκτο όταν:
- Δεν καταργείται ο Νόμος Βορίδη μας και τρέχουμε στα δικαστήρια μαζί με τους εργαζομένους με κίνδυνο διώξεων– Θα συνεχίσουμε όμως γιατί η εργασία είναι δικαίωμα και πρέπει να προστατευθεί.
- Η δημόσια και δημοτική περιουσία δεν αξιοποιείται υπέρ των πολιτών αλλά για τα υπερκέρδη της Εταιρείας Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ) Α.Ε. του Υπερταμείου. Παλεύουμε μόνοι μας για την αξιοποίηση με διαφάνεια της δημοτικής περιουσίας προς όφελος των δημοτών μας.
Φίλες και Φίλοι
Αυτή είναι η πραγματικότητα μιας πολιτικής που κρατά τους ελληνικούς δήμους, ουραγούς στην Ευρώπη ως τους πιο εξαρτημένους οικονομικά και ανίσχυρους διοικητικά. Επιτρέψτε μου να θυμίσω τις 3 βασικές συστάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης σχετικά με την τοπική και περιφερειακή δημοκρατία στην Ελλάδα:
- Αναθεωρήστε άμεσα τον ρόλο, τις αρμοδιότητες και τις υποχρεώσεις ανάμεσα στα επίπεδα διακυβέρνησης καθώς και την αναθεώρηση της αναγκαιότητας των 7 αποκεντρωμένων περιφερειών – Διατελούμε υπό την επιτροπεία της Αποκεντρωμένης Διοίκησης – πουθενά αλλού δε συμβαίνει αυτό.
- Αναθεωρήστε το νομικό πλαίσιο ώστε να αποκτήσει η τοπική αυτοδιοίκηση περισσότερες νομοθετικές εξουσίες – για να αποφασίζουμε στα δημοτικά μας συμβούλια και να μη χρειάζεται να τρέχουμε στα δικαστήρια για να δικαιωθούν οι αποφάσεις μας.
- Ενισχύστε την οικονομική αυτονομία των ΟΤΑ και τη δυνατότητα να αντλήσουν εισόδημα σε τοπικό επίπεδο – εδώ δε μας δίνουν ούτε τα τέλη που καταβάλουν οι τουρίστες στα καταλύματα επειδή χρησιμοποιούν υποδομές της πόλης μας.
ΥΠΟΨΙΝ – οι συστάσεις έγιναν το 2015!
Τί έγινε όλα αυτά τα χρόνια με την σφραγίδα της Νέας Δημοκρατίας;
- Οι δήμοι αποκλείστηκαν από την ενεργειακή μετάβαση, δεν υποστηρίχθηκαν οι ενεργειακές τους κοινότητες, γιατί ο ενεργειακός χώρος μοιράστηκε ως λάφυρο στις μεγάλες ενεργειακές εταιρείες.
- Το ίδιο γίνεται τώρα και με τα απορρίμματα, όπου πέντε εταιρείες καλούνται να μοιραστούν την πίτα των εργοστασίων καύσης απορριμμάτων, μιας – δήθεν – λύσης που μόνοι τους αποφάσισαν, αγνοώντας προκλητικά τις θέσεις των δήμων.
- Η στέγη μετατράπηκε σε χρηματιστηριακό προϊόν, επιδοτώντας τα κέρδη των ιδιοκτητών, αντί η Κυβέρνηση μαζί με τους δήμους να σχεδιάζουν και να χρηματοδοτούν προγράμματα κατασκευής προσιτής κατοικίας.
- Και στο νερό παρά τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις της Αυτοδιοίκησης, άνοιξαν την κερκόπορτα της ιδιωτικοποίησης.
Σύντροφοι και συντρόφισσες,
Αυτό το διάστημα βρισκόμαστε μπροστά σε μια νέα επιχείρηση απαξίωσης των δήμων, που θα υποθηκεύσει το μέλλον τους για πολλά χρόνια. Πίσω από κλειστές πόρτες, με μονοκομματικές επιτροπές, επεξεργάζονται το νέο Κώδικα της Αυτοδιοίκησης. Αυτός ο Κώδικας είναι επικίνδυνος γι’ αυτά που κάνει και υπόλογος γι’ αυτά που δεν κάνει. Τί κάνει; Ενταφιάζει πάγια ομόφωνα αιτήματα των αιρετών. Στο θέμα των πόρων, εγκαταλείπεται ο νόμος 3852 του 2010, που προέβλεπε την χρηματοδότηση των δήμων με δυναμικούς πόρους. Αντ’ αυτού, υιοθετείται το μοντέλο χρηματοδότησης της φετινής χρονιάς, ως πάγιο σύστημα χρηματοδότησης, που δίνει ψίχουλα, τα οποία δεν καλύπτουν ούτε καν τις αυξήσεις στην μισθοδοσία των εργαζομένων μας. Μεταφέρει στους δήμους ότι δεν θέλει να ασχοληθεί το κράτος. Και μάλιστα με τρόπο ακραίο, καθώς απουσιάζει η θεμελιώδης πρόβλεψη, ότι η μεταφορά κάθε αρμοδιότητας για να ασκηθεί σωστά, πρέπει να συνοδεύεται από τους απαραίτητους πόρους, δυναμικό και υποδομές.
Τι δεν κάνει; Τελείως ενδεικτικά:
Δεν υιοθετεί τις ώριμες μεταρρυθμίσεις για τον θεσμό της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και τις αναγκαίες τομές στην λειτουργία των δήμων, που θα αλλάζουν το σημερινό αποτυχημένο μοντέλο διακυβέρνησης (όπως η ψηφιακή λογοδοσία και ο συμμετοχικός προϋπολογισμός).
Στο θέμα των αρμοδιοτήτων περιορίζει τους δήμους στο ασφυκτικό κουστούμι «της διαχείρισης της καθημερινότητας», όπως αναφέρεται στο σχέδιο που παρουσιάστηκε, μεταφέροντας όλες τις αναπτυξιακές παρεμβάσεις αλλού.
Όμως, οι περιφέρειες και οι δήμοι δεν είναι υπηρεσίες του υπουργείου Εσωτερικών. Είναι θεσμοί της δημοκρατίας σε άμεση σχέση εγγύτητας με τον πολίτη. Ένα κράτος που λειτουργεί από πάνω προς τα κάτω, κινδυνεύει να χάσει τα αντανακλαστικά του, την δυναμικότητα του, αλλά και την δυνατότητα του να μειώσει την απόσταση πολιτών-πολιτικής. Αντίθετα ένα μοντέλο που χτίζεται με διαφάνεια, συνυπευθυνότητα, αποκέντρωση, έχει τη δύναμη να παλέψει να ξανακερδίσει την εμπιστοσύνη των πολιτών.
Θα μου επιτρέψετε να πω, φίλες και φίλοι, πως πολλές φορές οι πολιτικές αλλαγές επιβάλλεται να έρθουν «από κάτω». Από τον δήμο στο κράτος με τους δημάρχους να γίνονται φορείς βαθύτερων προοδευτικών αλλαγών που έχει ανάγκη η κοινωνία.
Και δεν είναι τυχαίο ότι οι δήμαρχοι πολλών μεγαλουπόλεων είναι προοδευτικοί. Πάρτε για παράδειγμα τον δήμαρχο της Νέας Υόρκης Έρικ Άνταμς που ανήκει στο κόμμα των Δημοκρατικών. Την προοδευτική δήμαρχο της Βοστώνης Μισέλ Γου με την οποία συναντήθηκα στο πρόσφατο ταξίδι μου στις ΗΠΑ και αγωνίζεται κατά τους λαϊκισμού και της μισαλλοδοξίας.
Την Anne Hidalgo, δήμαρχο του Παρισιού, τον Phillippe Close δήμαρχο των Βρυξελλών, τον Lars Weiss σοσιαλδημοκράτη δήμαρχο της Κοπεγχάγης.
Τον Εκρεμ στην Κωνσταντινούπολη, που έθεσε το δίλλημα εκδημοκρατισμός η αυταρχισμός και ακόμα βρίσκεται φυλακισμένος.
Την ώρα που προσπαθούν να επιβληθούν σε ολόκληρο τον πλανήτη, και στην χώρα μας, οι συντηρητικές και αυταρχικές δυνάμεις, οι πόλεις σηκώνουν ανάστημα και ψηφίζουν προοδευτικά. Το είδαμε στην Αθήνα, καθώς και σε άλλους Δήμους και Περιφέρειες της Ελλάδας. Και αυτό πάει να καταστρέψει η Νέα Δημοκρατία. Όλες οι παραπάνω προοδευτικές νίκες στην αυτοδιοίκηση έγιναν στο 2ο γύρο , δημιουργώντας πλατιές κοινωνικές συμμαχίες.
Αυτήν ακριβώς την κάλπη είναι που καταργούν.
Καταργούν τον δεύτερο γύρο των εκλογών, κατά τον οποίο επιτυγχάνονταν ευρύτερες συνεργασίες και συνεννοήσεις, απαραίτητες για την λειτουργία των δήμων. Αντικαθιστούν την δεύτερη Κυριακή με την δυνατότητα δεύτερης επιλογής, στον πρώτο και μοναδικό γύρο των εκλογών.
Εκβιάζονται έτσι συνεννοήσεις κάτω από το τραπέζι. Αυτό δηλαδή που λέω, είναι ότι ετοιμάζουν ένα εκλογικό σύστημα, κομμένο και ραμμένο για τους υποψηφίους τους, για να αλώσει η δεξιά τον χώρο της Αυτοδιοίκησης. Καταργούν την κάλπη στης κοινωνικών συμμαχιών για να επικρατήσει η κάλπη των συναλλαγών. Οδηγούν σε διοικήσεις των ΟΤΑ που δεν θα έχουν κοινωνική νομιμοποίηση. Πού θα εκλέγονται ακόμη και από το 30-35% των ψηφισάντων. Θέλουν αδύναμες δημοτικές αρχές και περιφέρειες, που δεν εκφράζουν τους πολίτες.
Η θέση μας προτείνω να είναι απόλυτα ξεκάθαρη:
Εκλογή Δημάρχων και Περιφερειαρχών με το 50% +1. Με ισχυρές πλειοψηφίες στα δημοτικά και περιφερειακά συμβούλια. Για αρχές που μπορούν να διοικήσουν και να εκφράζουν τις κοινωνίες τους.
Συντρόφισσες και σύντροφοι
Η Αυτοδιοίκηση είναι ο πυρήνας της δημοκρατίας. Είναι εκεί που δοκιμάζεται η εμπιστοσύνη.
Εκεί που γεννιέται η ελπίδα. Αν θέλουμε να αλλάξουμε τη χώρα, πρέπει πρώτα να αλλάξουμε τον τρόπο που είμαστε δίπλα στους πολίτες. Αυτό που υποστηρίζω λοιπόν, είναι ότι η χώρα χρειάζεται ένα νέο, μεγάλο κύμα μεταρρύθμισης!
Όπου το κράτος θα παράγει τις δημόσιες πολιτικές, η περιφέρεια θα είναι αρμόδια για την περιφερειακή ανάπτυξη και οι δήμοι θα μπορούν να σχεδιάζουν και να αναπτύσσουν όλες τις πολιτικές που προάγουν την ποιότητα ζωής.
Ο νέος Κώδικας της Αυτοδιοίκησης θα πρέπει να αποτελέσει δύναμη ανανέωσης και εκσυγχρονισμού στην λειτουργία των Δήμων. Χωρίς γραφειοκρατία, με διαφάνεια στις αποφάσεις, με οικονομική αυτονομία και αποδοτικές υπηρεσίες για την βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών. Αυτή είναι η κατεύθυνση, η βάση συζήτησης για τον νέο κώδικα για την παράταξη μας. Ώστε το αυτοδιοίκητο των Δήμων να έχει τους επαρκείς πόρους και τα θεσμικά εργαλεία. Έτσι ώστε όταν οι πολίτες μας ρωτούν ποιος έχει την ευθύνη για τα ζητήματα που αντιμετωπίζουν: την αντιπλημμυρική προστασία, την ασφάλεια της ζωής και των περιουσιών τους από τις συνέπειες της κλιματικής κρίσης, την διαχείριση των απορριμμάτων, την πρόσβαση στον δημόσιο χώρο, αλλά και την λειτουργία των σχολείων και των δομών υγείας και κοινωνικής προστασίας.
Να απαντάμε με ψηλά το κεφάλι: ΕΜΕΙΣ Η ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΙ ΤΗΣ
Όπως συμβαίνει και στις προηγμένες χώρες της Ευρώπης.
Σύντροφοι και συντρόφισσες,
Την πολυεπίπεδη αλλαγή που προτείνω μόνο το μεταρρυθμιστικό DNA του ΠΑΣΟΚ μπορεί να σχεδιάσει, να αποφασίσει και να υλοποιήσει. Είναι στο χέρι μας να γίνει πράξη επιτέλους η αποκέντρωση, μεταφέροντας αρμοδιότητες και πόρους, σπάζοντας το απόστημα του συγκεντρωτισμού. Κάτι που σημαίνει πως θα πρέπει να σπάσουμε αυγά συντρόφισσες και σύντροφοι. Στα πάγια αιτήματα μας δηλαδή, ούτε βήμα πίσω. Και αυτό να το συμφωνήσουμε σήμερα. Να κάνουμε λοιπόν ΤΩΡΑ, με τόλμη το αναγκαίο βήμα.
Αθήνα, 1 Ιουνίου 2025
Ομιλία Σταύρου Αρναουτάκη, Περιφερειάρχη Κρήτης στην εκδήλωση για Αυτοδιοίκηση
H σημερινή εκδήλωση του ΠΑΣΟΚ, μεταβολίζει την κοινή μας πεποίθηση, πως αυτή η παράταξη διατηρεί και ενισχύει τους στενούς και ιστορικούς δεσμούς με την αυτοδιοίκηση, ισχυροποιώντας το αποτύπωμα της, πάνω στις μεγάλες θεσμικές παρεμβάσεις στον αυτοδιοικητικό χάρτη της χώρας.
Έχοντας υπηρετήσει το Δήμο Αρχανών και την Περιφέρεια Κρήτης από την πρώτη ημέρα της καθιέρωσης του αιρετού χαρακτήρα της, με βεβαιότητα σας καταθέτω, πως αν το ΠΑΣΟΚ δεν πήγαινε κόντρα σε αδράνειες και συνήθειες, ούτε η εικόνα της Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης θα ήταν η σημερινή και βεβαίως οι Δήμοι θα βρισκόταν σε εντελώς άλλη θέση, αν δεν είχαν μεσολαβήσει τα δύο μεγάλα μεταρρυθμιστικά ρεύματα του «Καποδίστρια» και του «Καλλικράτη».
Γιατί συντρόφισσες και σύντροφοι, όλα όσα έχουν γίνει στην Τοπική Αυτοδιοίκηση από τις αρχές της δεκαετίας του ΄80, είναι ένα κεκτημένο για τον δικό μας χώρο.
Σήμερα, όμως, το θεσμικό και οικονομικό μοντέλο που καλούμαστε να λειτουργήσουμε, συνιστά μια μεγάλη αντίφαση. Το κράτος αγνοεί τα ευρωπαϊκά δεδομένα αν και βασική πηγή χρηματοδότησης παραμένουν οι ευρωπαϊκοί πόροι. Και την ίδια στιγμή, ενώ καλούμαστε να υλοποιήσουμε ευρωπαϊκές πολιτικές, είτε στον τομέα του περιβάλλοντος, είτε για την κλιματική αλλαγή, είτε στην πρόνοια και την κοινωνική συνοχή, εντούτοις, βρισκόμαστε πολύ κάτω από τον μέσο όρο στους βαθμούς της αποκέντρωσης και της οικονομικής αυτοτέλειας.
Είναι χαρακτηριστικό πως στην τελευταία έκθεση του ΟΟΣΑ και του Παγκοσμίου Παρατηρητηρίου για τη Χρηματοδότηση και τις Επενδύσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, σε μια μελέτη 153 χωρών, η Ελλάδα με βάση τη σχέση εσόδων και Εθνικού ΑΕΠ, κατατάσσεται μεταξύ των πιο συγκεντρωτικών κρατών, ενώ η αναλογία των δαπανών σε σχέση με το εύρος των αρμοδιοτήτων, επιβεβαιώνει την κοινή μας αγωνία πως η αυτοδιοίκηση έχει πολύ περιορισμένες αρμοδιότητες, σε σχέση με το ευρωπαϊκό αλλά και το διεθνές περιβάλλον και αυτό αποτελεί ένα ακόμα δείκτη συγκεντρωτισμού του Ελληνικού κράτους.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, όσοι υπηρετούμε σε Δήμους και Περιφέρειες και βεβαίως ως πολιτικός φορέας, οφείλουμε να αναδείξουμε την ανάγκη για ένταξη της Ελληνικής Τοπικής Αυτοδιοίκησης στο διεθνές της περιβάλλον.
Με αυτό το δεδομένο, η γενναία αποκέντρωση αποτελεί κρίσιμο θεσμικό αναπτυξιακό εργαλείο για τη χώρα μας, ενώ η μετάβαση της χώρας από την Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση στην Περιφερειακή Διακυβέρνηση είναι το μεγάλο ζητούμενο.
Συντρόφισσες και σύντροφοι,
Το ΠΑΣΟΚ οφείλει πολύ γρήγορα και είμαι αισιόδοξος γι’ αυτό:
- Να καταθέσει μια μεταρρυθμιστική παρέμβαση πάνω σε μια ξεκάθαρη φιλοσοφία για τη χειραφέτηση της τοπικής αυτοδιοίκησης και τη διασφάλιση της ουσιαστικής διοικητικής αυτοτέλειάς της.
- Να απαντήσει ρεαλιστικά στην απροθυμία του κεντρικού κράτους να προωθήσει την ουσιαστική αποκέντρωση αρμοδιοτήτων και λειτουργιών.
- Να περιορίσει την ασυνέχεια του κράτους.
- Να εναρμονίσει την αυτοδιοίκηση με τα ευρωπαϊκά δεδομένα.
- Να δώσει έμφαση στις μεταρρυθμίσεις, όχι μόνο για την ανακατανομή διοικητικών αρμοδιοτήτων, αλλά και για τη συμμετοχική διακυβέρνηση.
- Να περιγράψει ένα νέο θεσμικό πλαίσιο, μέσα στο οποίο οι περιφερειακές αυτοδιοικήσεις δεν είναι διοικητικοί μηχανισμοί, αλλά αναπτυξιακοί μοχλοί.
- Και βεβαίως να αφήσει χώρο, προκειμένου οι Δήμοι και οι Περιφέρειες της χώρας να καταστούν αυτόνομα πολιτικά πεδία για το σχεδιασμό αναπτυξιακών πολιτικών.
Φίλες και φίλοι,
Το ΠΑΣΟΚ, το έχει αποδείξει. Οι κυβερνήσεις του έδωσαν ένα διαφορετικό νόημα στην επανεκκίνηση, υπηρετώντας την ανάγκη για τη δημιουργία ενός σύγχρονου και αποτελεσματικού μοντέλου λειτουργίας, το οποίο θεσμικά εκφράζεται στην Περιφερειακή και τοπική του διάσταση. Η ιστορία της παράταξης μας από το 1974, σφραγίζεται μέσα από τις γενναίες και πρωτοποριακές για την εποχή τους πρωτοβουλίες. Από την πρώτη κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου που με το Γιώργο Γεννηματά ανέλαβαν μεγάλες πολιτικές αποφάσεις για την Αυτοδιοίκηση, μέχρι την εμβληματική συνεισφορά, υπουργών, νομαρχών και δημάρχων που ακόμα και σήμερα αποτελούν τους «Νέστορες» για τη δική μας διαδρομή, το ΠΑΣΟΚ, επιβεβαιώνει καθημερινά πως η αυτοδιοίκηση μπορεί να βγάλει την Ελλάδα στο ξέφωτο, να αλλάξει τη συγκυρία, μέσα από τη συνεννόηση προς όφελος της πατρίδας, προς όφελος της βιώσιμης ανάπτυξης και της κοινωνικής συνοχής.
Κλείνοντας να ευχηθώ κάθε επιτυχία στον Πρόεδρο και σε όλα τα στελέχη της παράταξης που καθημερινά αγωνίζονται για να μεταφέρουν σε κάθε γωνιά της Ελλάδας το μήνυμα πως αυτή η παράταξη γεννήθηκε από την κοινωνία και πως σήμερα είναι ο εγγυητής ενός νέου κοινωνικού συμβολαίου.
Αθήνα, 1 Ιουνίου 2025
Ομιλία Δημήτρη Κουρέτα, Περιφερειάρχη Θεσσαλίας στην εκδήλωση για την Αυτοδιοίκηση
Φίλες και φίλοι καλή σας μέρα,
Χαίρομαι πολύ που είμαι μαζί σας για να σας μεταφέρω ένα πολύ θετικό μήνυμα από τη Θεσσαλία.
Πριν από περίπου δεκαεννιά μήνες, έγινε μια μεγάλη ανατροπή στη Θεσσαλία. Αυτή η ανατροπή πήρε -και παίρνει- σάρκα και οστά μετά τις εκλογές. Ουσιαστικά αποδείξαμε ότι οι άνθρωποι που μας εμπιστεύθηκαν, έκαναν πολύ καλά.
Μέσα σε όλη αυτή την πορεία των δεκαοκτώ μηνών, ήταν πολλές οι φορές που ήταν τόσο μεγάλο το πρόβλημα, διότι η καταστροφή που είχε γίνει στη Θεσσαλία ήταν μεγάλη και έπρεπε κανείς να βάλει τα πράγματα σε μια σειρά, εντελώς διαφορετική από αυτή που προϋπήρχε. Η προηγούμενη διοίκηση για πάρα πολλά χρόνια είχε προτεραιότητες, οι οποίες αποδείχθηκε στην πράξη, όταν χρειάστηκε η Θεσσαλία να αντισταθεί, ότι ήταν ανοχύρωτη για πολλούς και διάφορους λόγους που έχουμε εξηγήσεις.
Το θέμα είναι μετά από δεκαοκτώ μήνες πώς ο κόσμος συνεχίζει και μας εμπιστεύεται με τον ίδιο τρόπο; Κάναμε κάτι διαφορετικό; Είπαμε διαφορετικά πράγματα ή όχι;
Προσπαθήσαμε να βάλουμε σε μια σειρά ζητήματα και ερωτήματα που είναι διαχρονικά και στα οποία οι κοινωνίες συγκλίνουν. Ως τότε, δεν συνέβαινε αυτό. Όπως είναι για τη Θεσσαλία τα ζητήματα του νερού, του αρδευτικού νερού, της αντιπλημμυρικής θωράκισης, της αγροτικής ανάπτυξης, του πολιτισμού, του τουρισμού, της δημόσιας υγείας και της πολιτικής προστασίας.
Αυτά είναι ζητήματα που ενώνουν, δεν διχάζουν. Άρα, όταν κανείς θέλει και φιλοδοξεί να διοικήσει και να περάσει την πρότασή του σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερα κομμάτια της κοινωνίας, πρέπει οι προτάσεις και οι θέσεις που έχει να ενώνουν, δεν θα πρέπει να χωρίζουν.
Βέβαια, όλη αυτή η ιστορία και οι προτάσεις έχουν ένα προοδευτικό πρόσημο. Ας πούμε ότι θα το ονομάζαμε έναν τρίτο δρόμο. Δεν είναι ο «Τρίτος Δρόμος» του Άντονι Γίντενς, καμία σχέση. Αλλά είναι ένας άλλος δρόμος, που αποδεικνύει ότι όταν λέμε δημόσια υγεία δώσαμε και δίνουμε πολλά χρήματα από το τελευταίο χωριό της Θεσσαλίας ως το πανεπιστημιακό νοσοκομείο για να εξοπλιστούν με μηχανήματα και διαδικασίες που πραγματικά βοηθάνε τη δημόσια υγεία.
Η μεγάλη πρόκληση ήταν η πολιτική προστασία. Δημιουργήσαμε ένα πρότυπο κέντρο στη χώρα, το οποίο είναι σχεδόν όπως ένα μεγάλο ευρωπαϊκό κέντρο με διαδικασίες ψηφιακές και τεχνολογίες που δεν υπήρχαν. Για αυτό και άρχισε σιγά-σιγά ο πολίτης να αποκτά μια εμπιστοσύνη την οποία είχε χάσει. Προσπαθήσαμε να ακουμπήσουμε πάνω σε ανάγκες πραγματικές, τη στιγμή που μετά τον Daniel είχαν αφαιρεθεί από την Περιφέρεια με ΦΕΚ όλες οι αρμοδιότητες.
Παρόλα αυτά, με πολλή δουλειά και χωρίς πολλά λόγια χτίσαμε σιγά-σιγά μια εμπιστοσύνη με τους πολίτες, με την πολύ συστηματική δουλειά που κάνουμε, με την ακάματη δουλειά των χωρικών και των θεματικών αντιπεριφερειαρχών, αλλά και όλων των συνεργατών και της κοινωνίας που μας αγκάλιασε.
Αυτό που συμβαίνει στη Θεσσαλία, το έχετε ακούσει ως ανθεκτικότητα. Στην πράξη, στα ελληνικά υπάρχει μία λέξη για την ανθεκτικότητα, αλλά στα αγγλικά υπάρχουν δύο λέξεις: resistance και resilience. Το resilience σημαίνει πως κάτι όταν το πιέζεις ξανάρχεται στη πρότερη κατάσταση, δεν αντιστέκεται απλώς, αλλά ξαναγυρίζει.
Βλέποντας τις τρεις δημοσκοπήσεις που κάναμε -τον Ιανουάριο και τον Σεπτέμβριο του 2024 και τώρα-, το θέμα της αποκατάστασης σε σχέση με την Περιφέρεια από 90% που ήταν στην πρώτη, τώρα είναι στο 55%. Έχει ξεκινήσει μια πάρα πολύ συστηματική δουλειά από την Περιφέρεια και τα έργα που γίνονται είναι κυρίως από την Περιφέρεια, από δικά μας χρήματα.
Γυρίζουμε όλη τη Θεσσαλία, προσπαθούμε να ακούσουμε τους πάντες, συλλόγους, ανθρώπους που έχουν πληγεί, που δεν είχαν πάει ποτέ, που δεν είχε καθαριστεί ποτέ ρέμα και πραγματικά βλέπουμε μια εικόνα την οποία κανείς, αν καθίσει και ακουμπήσει και ασχοληθεί νομίζω ότι το εισπράττει πολλαπλά.
Στις εκλογές του Οκτωβρίου του 2023, συνέβη κάτι που δεν το ξέρετε. Εκείνη την εποχή το ποσοστό που πήραμε τελικά ήταν 60%, που σημαίνει ότι είχε γίνει ένα ρεύμα το οποίο αγκάλιαζε όλη την κοινωνία. Όμως στην πρώτη εκλογή, τα δύο βασικά κόμματα που στήριζαν τον συνδυασμό, δηλαδή το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ, δύο μήνες νωρίτερα, στις βουλευτικές εκλογές είχαν πάρει αντίστοιχα 13% και 20%. Από τους 27 συμβούλους που έβγαλε η παράταξη οι 24 ήταν από το ΠΑΣΟΚ.
Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι μέσα στην κοινωνία το ΠΑΣΟΚ έχει ρίζες στην αυτοδιοίκηση. Αυτό είναι πάρα πολύ σοβαρό. Και πρέπει να το πάρετε, όπως το παίρνουμε κι εμείς, ως ένα θετικό μήνυμα ότι πρέπει να ακουμπήσει ξανά στην τοπική αυτοδιοίκηση. Από εκεί θα ξεκινήσει η μάχη. Από κάθε Περιφέρεια, από τους ανθρώπους που είναι κοντά στους πολίτες, από κάτω και όχι από πάνω, να αρχίσουν να αναδεικνύονται τα ζητήματα, πώς θα στηθεί μια περιφερειακή πολιτική, η οποία θα ακουμπάει όλη την περιφέρεια.
Εχθές, σε μια συνάντηση στη Λάρισα, εξηγούσαμε στους αγρότες κάτι που δεν καταλαβαίνουν: ότι το βαμβάκι που παράγουν το παίρνει η Τουρκία, μας το ξαναφέρνει σαν νήμα δίνοντας εμείς δυόμισι φορές πάνω την αξία του, το παίρνουν πολύ καλές βιοτεχνίες, ράβουν σεντόνια και τα στέλνουν στη Γερμανία. Αυτό δεν έχει λογική. Πρέπει να καταλάβουμε και να ενισχύσουμε την αγροτική ανάπτυξη. Αυτή έχει η Θεσσαλία, εκεί πάνω πρέπει να ακουμπήσουμε.
Εάν ακουμπήσουμε σωστά, όπως και στις υπόλοιπες περιοχές, την Πελοπόννησο, τη Στερεά Ελλάδα, τη Δυτική Μακεδονία, τη Θράκη, πρέπει να στραφεί κανείς και να ακουμπήσει σωστά πάνω σε πραγματικά προβλήματα.
Θέλω, κλείνοντας, να σας πω ότι πραγματικά αξίζει κανείς να ακουμπήσει πάνω στις περιφερειακές παρατάξεις, να τις χτίσει και τα στελέχη του κόμματος, θα πρέπει να γυρίζουν τα τοπικά μέσα σε κάθε Περιφέρεια και να λένε: ο Περιφερειάρχης μας έκανε αυτό και αυτό και να εξηγούν στον κόσμο με τα δικά τους λόγια όλη αυτή την ανατροπή που έγινε στη Θεσσαλία και σε οποιοδήποτε άλλο μέρος θέλουμε να γίνει.
Σας εύχομαι τα πράγματα να γίνουν όπως στη Θεσσαλία.
Ευχαριστώ πολύ.
«Ενισχύουμε την Αυτοδιοίκηση – Ξεκινάμε για τη Νέα Αλλαγή» | Εναρκτήριες εισηγήσεις
Αθήνα, 1 Ιουνίου 2025
Κατά τον χαιρετισμό του στην εκδήλωση «Ενισχύουμε την Αυτοδιοίκηση – Ξεκινάμε τη Νέα Αλλαγή», ο γραμματέας του τομέα Αυτοδιοίκησης, Κώστας Τριαντάφυλλος, αναδεικνύοντας τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, υπογράμμισε: «Όλοι και όλες που συμμετέχουμε στους αυτοδιοικητικούς φορείς, στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης πρώτου και δευτέρου βαθμού, γνωρίζουμε την κατάσταση που έχει διαμορφώσει η σημερινή κυβέρνηση», σημειώνοντας τα διλήμματα που πρέπει να αντιμετωπίσει η Τοπική Αυτοδιοίκηση ως προς τη διαχείριση πόρων και αρμοδιοτήτων.
Τόνισε την ανάγκη να υπάρξει ξανά «μια προοδευτική κοινωνική πλειοψηφία», υπογραμμίζοντας ότι «συγκροτούμε τώρα τον εναλλακτικό προοδευτικό πόλο, όχι ενόψει των εκλογών, αλλά ενόψει των ασφυκτικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει ο κάθε δήμος και η κάθε περιφέρεια».
Από την πλευρά του, ο βουλευτής Επικρατείας και υπεύθυνος Κ.Τ.Ε. Εσωτερικών του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, Παναγιώτης Δουδωνής, επισήμανε ότι «η διατήρηση των δυνάμεων του ΠΑΣΟΚ στην αυτοδιοίκηση – και στις πιο δύσκολες στιγμές – σήμαινε ακριβώς τη διατήρηση των σχέσεων των ριζών του μέσα στην κοινωνία. Αλλά αυτό δεν θα ήταν εφικτό χωρίς τα πρόσωπα – φορείς αυτών των ριζών. Και αυτά ήταν οι φίλοι αυτοδιοικητικοί».
Ασκώντας κριτική στην κυβέρνηση, είπε ότι «συγκέντρωσε όλες τις αρμοδιότητες στο Μέγαρο Μαξίμου μέσω της θεωρίας και της πράξης του “επιτελικού κράτους”. Προσπαθεί και καταφέρνει σε κάποιες περιπτώσεις να συγκεντρώνει τις εξουσίες και των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, υποκαθιστώντας αντισυνταγματικά τον ρόλο τους».
