Αθήνα, 9 Φεβρουαρίου 2024
Κύριε Πρόεδρε,
Κύριε Πρωθυπουργέ,
Σήμερα έχουμε χρέος να έρθουμε στη θέση χιλιάδων Ελλήνων, που δυσκολεύονται να βρουν σπίτι να μείνουν και όταν βρουν, το ενοίκιο είναι υπέρογκο σε σχέση με τις πραγματικές οικονομικές τους δυνατότητες.
Τα τελευταία χρόνια, όπως αποδεικνύουν τα στοιχεία, το κόστος στέγασης έχει εκτοξευθεί. Η σωρευτική αύξηση των ενοικίων την περίοδο 2018 – 2022 πλησίασε το 50%, ενώ σύμφωνα με την εφημερίδα «Καθημερινή» υπολογίζεται ότι το 2023 η ετήσια αύξηση ξεπέρασε στην Αθήνα το 23,7%, τη Θεσσαλονίκη το 22,7%, την Πάτρα το 27,47% και το Ηράκλειο της Κρήτης το 16,53%.
Συνολικά η αύξηση σε αυτές τις περιοχές αγγίζει μέχρι και το 80% από το 2014 μέχρι σήμερα. Κάτοικοι αναγκάζονται να φύγουν από τα κέντρα των πόλεων, καθώς δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν στα υπερβολικά υψηλά ενοίκια. Πολυκατοικίες μετατρέπονται σε ξενοδοχεία βραχυχρόνιας μίσθωσης με αποτέλεσμα να αλλοιώνεται ο οικιστικός χαρακτήρας ολόκληρων περιοχών.
Η golden visa, ένα μέτρο που – για να είμαστε δίκαιοι- χρησιμοποιήθηκε από πολλά ευρωπαϊκά κράτη και το δικό μας για να ξεπαγώσει την αγορά ακινήτων μετά τη δεκαετή οικονομική περιπέτεια, σήμερα οδηγεί στον αφελληνισμό ολόκληρων περιοχών.
Σκεφτείτε σε πόσο δύσκολη θέση είναι νέοι φοιτητές, που πάνε να εγγραφούν στις σχολές τους μετά την επιτυχία των πανελλαδικών εξετάσεων και δυσκολεύονται να βρουν σπίτι σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και τουριστικούς προορισμούς όπως είναι τα Χανιά, η Κέρκυρα και η Ρόδος. Αυτοί οι άνθρωποι φτάνουν στο σημείο, γνωρίζοντας το κόστος ζωής και την αδυναμία που έχουν πολλές ελληνικές οικογένειες λόγω της οικονομικής κρίσης, να κάνουν μηχανογραφικά όχι βάσει των πραγματικών φιλοδοξιών τους αλλά βάσει της οικονομικής δυνατότητας της οικογένειάς τους. Εκεί έχει οδηγήσει χιλιάδες οικογένειες, χιλιάδες μαθητές το αυξημένο κόστος ζωής, το αυξημένο κόστος στέγασης.
Σκεφτείτε τους νέους, που ξεκίνησαν την εργασιακή τους ζωή, τα νέα ζευγάρια που θέλουν να μεγαλώσουν τα παιδιά τους σε ένα αξιοπρεπές περιβάλλον. Πόσα χρήματα χρειάζονται όλοι αυτοί για να νοικιάσουν σήμερα ένα σπίτι;
Ας είμαστε, λοιπόν, ειλικρινείς.
Η πατρίδα μας βρίσκεται σε μία πρωτοφανή στεγαστική κρίση. Εσείς κάνατε ότι δεν βλέπατε. Έχω χτυπήσει το καμπανάκι εδώ και χρόνια, και ως ευρωβουλευτής και ως Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ. Η έλλειψη πολιτικής βούλησης της κυβέρνησης οδήγησε στη γιγάντωση αυτής της στεγαστικής κρίσης. Τους τελευταίους μήνες έχουμε καταθέσει πολλές προτάσεις. Μετά τις πιέσεις μας φέρατε μία σειρά μέτρων, τα οποία όμως σε καμία περίπτωση δεν αντιμετωπίζουν το πρόβλημα στη ρίζα του.
Η αδιαφορία σας καταγράφεται με εμβληματικό τρόπο στο σχέδιό σας για το Ταμείο Ανάκαμψης. Ενώ γνωρίζετε τις νέες ανισότητες που δημιουργεί η στεγαστική κρίση, στο δικό μας σχέδιο Ανάκαμψης εντάξατε μόλις 100 κατοικίες σε όλη την Ελλάδα. Εβδομήντα στην Αθήνα και τριάντα στη Θεσσαλονίκη. Την ίδια στιγμή, που η Πορτογαλία ενέταξε 26.000, η Ισπανία 20.000 και η Ιταλία 10.000, είτε μέσω νέων κατασκευών είτε μέσω ανακατασκευής παλαιών κατασκευών, οι οποίες στο σύνολό τους διατίθενται μετά προς ενοικίαση με χαμηλό αντίτιμο και κοινωνικά κριτήρια.
Όμως, όλα αυτά δεν ήταν στις προτεραιότητές σας, όπως ήταν σε αυτές τις χώρες, γιατί πολύ απλά περιφρονείτε τις μεγάλες και πραγματικές ανάγκες του ελληνικού λαού.
Είναι αποκαλυπτικό ότι τον Μάρτιο του 2022, σε μία τοποθέτησή σας, είχατε δηλώσει χαρακτηριστικά: «Η θετική πλευρά μιας αγοράς ακινήτων η οποία αναπτύσσεται είναι ότι ανεβαίνουν τα ενοίκια».
Μάλιστα, σε συνέντευξή σας την προηγούμενη εβδομάδα κάνατε ένα βήμα παραπάνω. Είπατε: «δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι αυτό το οποίο είναι πρόβλημα για κάποιον, είναι έσοδο για κάποιον άλλον».
Δηλώσεις κυνικές που αποκαλύπτουν ότι αδυνατείτε να κατανοήσετε την κατάσταση, που έχουν περιέλθει χιλιάδες Έλληνες πολίτες για τους οποίους το δικαίωμα στη στέγαση γίνεται σιγά- σιγά πολυτέλεια και αυτό πρέπει να το ανατρέψουμε άμεσα.
Είστε πρωθυπουργός σε μία χώρα, που σύμφωνα με την Εργάνη το 53,6% των εργαζομένων λαμβάνει κάτω από 1.000 ευρώ το μήνα. Για αυτούς τους πολίτες, που νοικιάζουν το σπίτι στο οποίο μένουν, που δεν έχουν χρήματα στην άκρη για να αγοράσουν, που οι γονείς τους δεν έχουν να τους δώσουν για να μπουν σε προγράμματα αγοράς, για αυτούς σήμερα συζητάμε.
Συζητάμε για αυτούς που αδυνατούν να αγοράσουν, για αυτούς που δυσκολεύονται να νοικιάσουν. Μια πολύ μεγάλη κατηγορία χιλιάδων Ελλήνων.
Το μέτρο «Σπίτι μου» ύψους 1 δισεκατομμυρίου ευρώ αφορά την επιδότηση αγοράς κατοικίας 9.800 δικαιούχων. Εμείς όμως δεν μιλάμε μόνο για αυτούς, αλλά για όσους δεν μπορούν να αγοράσουν και σε λίγο δεν θα μπορούν ούτε να νοικιάσουν.
Ερχόμαστε, λοιπόν, σήμερα εδώ για να σας καταθέσουμε συγκεκριμένες προτάσεις, ζητώντας να τις υιοθετήσετε για να αποκλιμακωθούν τα ενοίκια και να εξορθολογίσουμε την αγορά ακινήτων.
Ας περάσουμε στις προτάσεις μας:
Ακολουθώντας το παράδειγμα και άλλων ευρωπαϊκών χωρών προτείνουμε τη δημιουργία μίας δεξαμενής κοινωνικών κατοικιών, που θα είναι διαθέσιμες προς ενοικίαση με κοινωνικά κριτήρια και σε χαμηλό αντίτιμο. Ένα μέρος των κατοικιών αυτών, το μικρότερο ποσοστό, -παίρνω το παράδειγμα των χωρών της Ιβηρικής-,θα ανήκουν στο δημόσιο. Είτε θα κατασκευαστούν από την αρχή, είτε αξιοποιώντας την ακίνητη περιουσία του δημοσίου θα ανακαινιστούν και θα ενταχθούν στη δεξαμενή.Είναι προφανές ότι τα νεόδμητα θα είναι τα λιγότερα στη δεξαμενή, όπως συμβαίνει και στα υπόλοιπα κράτη. Το λέω γιατί στο παρελθόν είχατε περιφρονήσει αυτήν την πρόταση. Σε αυτό το σημείο θέλω να υπογραμμίσω το εξής για να μην υπάρχει κάποια – αν θέλετε – λανθασμένη προσέγγιση στο θέμα: Αυτή η πρόταση δεν έχει σχέση με τα προγράμματα κοινωνικών κατοικιών του παρελθόντος.
Οι κατοικίες αυτές θα διατίθενται μόνο για ενοικίαση και δεν θα είναι δυνατή η μόνιμη παραχώρησή τους στους δικαιούχους. Και το λέω αυτό γιατί θέλω να είναι ευδιάκριτο στον ελληνικό λαό. Παραμένουν στην ιδιοκτησία του κράτους ώστε να υπάρχει πάντα ένα απόθεμα διαχείρισης αυτού που λέμε αύξηση του κόστους ζωής, αύξηση των μισθωμάτων.
Το μεγαλύτερο ποσοστό των ακινήτων, που θα ενταχθούν στη δεξαμενή θα είναι ιδιωτικές, ιδιαίτερα αυτές που είναι τώρα κλειστές και τις οποίες θα εντάσσουν οι ιδιοκτήτες τους παρέχοντας κίνητρα, όπως είναι η χρηματοδότηση ανακαίνισης, υψηλότερες επιδοτήσεις για την ενεργειακή αναβάθμισή τους, αλλά και φορολογικά κίνητρα, όπως είναι η μείωση στον ΕΝΦΙΑ για το συγκεκριμένο ακίνητο και το αφορολόγητου του ενοικίου. Είναι ένα πακέτο κινήτρων ώστε να ανοίξουν κλειστά σπίτια, που σύμφωνα με τις έρευνες είναι εκατοντάδες χιλιάδες στην Ελλάδα.
Αναλόγως με το οικονομικό όφελος που θα έχει ο ιδιοκτήτης, θα δεσμεύεται να εντάξει το ακίνητό του στη δεξαμενή για συγκεκριμένο διάστημα, το οποίο δεν θα μπορεί να είναι μικρότερο των 10 ετών. Η Πορτογαλία για παράδειγμα έχει όριο τα 15 έτη. Με αυτό τον τρόπο θα διασφαλίζεται ότι η κατοικία αυτή, που έχει χρηματοδοτηθεί από το κράτος θα παραμένει για επαρκές διάστημα προς μακροχρόνια ενοικίαση και το ύψος του ενοικίου θα είναι προσιτό για τους πολίτες. Ο τελικός μας στόχος μας είναι η δεξαμενή αυτή να φτάσει τις 150.000 κατοικίες.
Βέβαια πολύ σημαντικό ρόλο στην εφαρμογή του προγράμματος αυτού οφείλει να έχει η τοπική αυτοδιοίκηση, τόσο στην εξεύρεση των ακινήτων, όσο και στην εφαρμογή του στη συνέχεια.
Μία άλλη σημαντική παράμετρος των μέτρων, που προτείνουμε, είναι οι περιορισμοί στη βραχυχρόνια μίσθωση. Έχετε παρουσιάσει μέσω του κ. Χατζηδάκη κάποια μέτρα. Τα μέτρα αυτά είναι περισσότερο εισπρακτικού παρά περιοριστικού χαρακτήρα. Πιστεύω ότι είναι καιρός οι δήμοι να αναλάβουν να καθορίσουν μετά από έρευνα, τη φέρουσα ικανότητα κάθε περιοχής. Ποια είναι τα διαθέσιμα ακίνητα και πόσα από αυτά μπορούν να διατεθούν προς ενοικίαση μέσω εφαρμογών όπως είναι το airbnb. Δεν είναι δυνατόν ολόκληρες περιοχές να ερημώνουν από μόνιμους κατοίκους και να κατοικούνται κυρίως από τουρίστες.
Όσο και αν ξένισε κάποιους η διαμαρτυρία των κατοίκων στο Μεταξουργείο, εκφράζει μια αλήθεια για την αλλαγή, που συντελείται στις πόλεις μας. Οι κάτοικοι αντιδρούν, επειδή η πόλη παύει να είναι φιλική. Και φέρετε ευθύνη για αυτό.
Επιπλέον, θέλω να σας καταθέσω και μία ακόμα νέα πρόταση. Θα πρέπει από αύριο το πρωί να υπάρχειαπαγόρευση για τα ακίνητα, που έχουν αγοραστεί στο πλαίσιο της goldenvisa να διατίθενται για βραχυχρόνια μίσθωση. Όσα ακίνητα έχουν ήδη αγοραστεί, θα πρέπει να διατίθενται είτε προς ιδιοκατοίκηση είτε προς μακροχρόνια μίσθωση, ώστε να σταματήσει η goldenvisa να αποτελεί όχι μόνο εργαλείο αφελληνισμού αλλά και εργαλείο γρήγορου κέρδους για πλούσιους κατοίκους τρίτων χωρών μέσω της βραχυχρόνιας μίσθωσης όπως συμβαίνει κυρίως στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, που οδηγεί σε ακόμα μεγαλύτερα ενοίκια. Έχετε χρέος να υιοθετήσετε άμεσα την πρότασή μας αυτή!
Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να επικεντρωθώ λίγο παραπάνω στο ζήτημα της golden visa. Ένα μέτρο που όταν ψηφίστηκε, βοήθησε αρκετά την αγορά ακινήτων. Όμως, ένα φάρμακο, αν συνεχίσει κάποιος να το παίρνει και αφού γίνει καλά, από φάρμακο γίνεται φαρμάκι. Και στην περίπτωση της goldenvisa, δυστυχώς, το φάρμακο έχει γίνει φαρμάκι για χιλιάδες νέους στη χώρα μας. Διότι αυτή η πολιτική είναι βασική στην αύξηση των ενοικίων, στρεβλώνοντας την αγορά. Σε μία υγιή αγορά, οι τιμές διαμορφώνονται από την προσφορά και τη ζήτηση. Αυτό συμβαίνει σήμερα στην Ελλάδα;
Όμως, όπως διαπιστώνει ακόμα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, η αγορά στη χώρα μας δεν λειτουργεί με αυτούς τους όρους. Οι αξίες των ακινήτων έχουν αυξηθεί υπερβολικά λόγω της golden visa.
Σύμφωνα με το Bloomberg, η Αθήνα εμφανίζει τη μεγαλύτερη αύξηση στις τιμές κατοικιών σε όλη την Ευρώπη. Επίσης, σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος το τρίτο τρίμηνο του 2023 οι τιμές των διαμερισμάτων (σε ονομαστικούς όρους) ήταν κατά μέσο όρο αυξημένες κατά 11,9% σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2022. Ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής των τιμών των διαμερισμάτων διαμορφώθηκε σε 12% στην Αθήνα, 15,4% στη Θεσσαλονίκη, 12,8% στις άλλες μεγάλες πόλεις και 9,5% στις λοιπές περιοχές της χώρας.
Σημειώνεται ότι το 2022, οι τιμές των διαμερισμάτων αυξήθηκαν με μέσο ετήσιο ρυθμό 11,9% (αναθεωρημένα στοιχεία) και 7,6% το 2021.
Η απόφαση να αυξήσετε από 250.000 στις 500.000 ευρώ το όριο για αγορά ακινήτου για την απόκτηση της golden visa στο κέντρο της Αθήνας, τα νότια προάστια, τη Θεσσαλονίκη και σε συγκεκριμένα νησιά δεν είναι επαρκής λύση, καθώς έχει μεταφερθεί το ενδιαφέρον σε άλλες περιοχές που έχουν μείνει εκτός της ρύθμισης, όπως είναι για παράδειγμα ο Πειραιάς, το Περιστέρι και λοιπές λαϊκές συνοικίες. Θα κάνουμε σε λίγο απλησίαστες, όχι μόνο το κέντρο της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, αλλά και λαϊκές συνοικίες στη Θεσσαλονίκη, στον Πειραιά, στα δυτικά προάστια. Άρα, δεν νομίζω ότι είναι σωστό αυτό το ημίμετρο.
Η μόνη λύση -και είναι καθαρή- είναι να ακολουθήσετε το παράδειγμα και άλλων Ευρωπαϊκών χωρών, όπως είναι η Πορτογαλία, η Ιρλανδία, η Ολλανδία, οι οποίες έχουν αναστείλει ή καταργήσει τα προγράμματα που είχαν εφαρμόσει.
Και θα με ρωτήσετε: δεν θέλουμε αυτά τα χρήματα άμεσων ξένων επενδύσεων στην Ελλάδα για να αναθερμάνουμε την αγορά ακινήτων;
Σας απαντάμε: Ας δίνουμε golden visa σε όσους χρηματοδοτούν την έρευνα και παραγωγικές επενδύσεις της τάξεως των 500.000 ευρώ, όχι στα ακίνητα, από τη στιγμή που πια αυτό το μέτρο δημιουργεί τόσο μεγάλες κοινωνικές ανισότητες.
Αυτές είναι άμεσες ξένες επενδύσεις που χρειαζόμαστε και όχι ο αφελληνισμός των ακινήτων του ελληνικού λαού.Είναι ο μόνος δρόμος ώστε να σταματήσει η golden visa να είναι μία μπίζνα εις βάρος των νεότερων γενεών της πατρίδας μας.
Κύριε Πρωθυπουργέ,
Οι προτάσεις που σας παρουσίασα έχουν ως μόνο στόχο τη λύση της στεγαστικής κρίσης. Ώστε οι Έλληνες πολίτες να μην αισθάνονται πλέον ξένοι στον τόπο τους. Να μην αδυνατούν να κάνουν διακοπές στα νησιά του Αιγαίου, να σπουδάσουν με αξιοπρέπεια στα κέντρα των πόλεων, να έχουν οι επόμενες γενιές το δικαίωμα στην αξιοπρεπή στέγαση. Έχουμε, λοιπόν, χρέος ως Πολιτεία να πάρουμε αποφάσεις, που θα κάνουν το δικαίωμα στη στέγαση να ξαναγίνει προσιτό για όλους τους Έλληνες και όχι ένα είδος πολυτελείας για λίγους.
Σας ευχαριστώ και αναμένω την απάντησή σας.
Αθήνα, 9 Φεβρουαρίου 2024
Νίκος Ανδρουλάκης: «Δεν θέλουν visa αλλά μπίζνα, που είναι εις βάρος του λαού μας και ιδίως της νέας γενιάς»
Δευτερολογία Νίκου Ανδρουλάκη, Προέδρου ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής κατά τη συζήτηση της επίκαιρης ερώτησής του προς τον Πρωθυπουργό για τη στεγαστική κρίση
Κύριε Πρωθυπουργέ,
Θα μου επιτρέψετε να ξεκινήσω από τον δήμο της Αθήνας, γιατί η αναφορά σας μάλλον δείχνει ότι δεν το έχετε χωνέψει ακόμη. Σε έναν μήνα να προλάβει ο κ. Δούκας να ανοίξει κλειστά σπίτια στην Αθήνα, είναι λίγο δύσκολο. Πέντε χρόνια ο κ. Μπακογιάννης όχι μόνο δεν άνοιξε κλειστά σπίτια, αλλά έκλεισε και τους δρόμους ταλαιπωρώντας τον λαό της Αθήνας με αποτέλεσμα να ηττηθεί στις δημοτικές εκλογές του Οκτωβρίου.
Αγαπητοί συνάδελφοι,
Το Ταμείο Ανάκαμψης είναι ένα πολύ σημαντικό ευρωπαϊκό εργαλείο. Εμείς, ως σοσιαλιστές, πιστεύουμε ότι αυτό το εργαλείο πρέπει να έχει μόνιμα χαρακτηριστικά. Γιατί αν δεν έχει μόνιμα χαρακτηριστικά, κάποτε το πολιτικό σύστημα και οι επόμενες κυβερνήσεις θα λένε Ταμείο Ανάκαμψης και θα κλαίνε.
Εσείς είχατε μια πολύ μεγάλη ευκαιρία, που ευχόμαστε να έχουν κι άλλες κυβερνήσεις – το υπηρετούμε ως σοσιαλιστές, να είναι μόνιμο το εργαλείο – .
Μπορεί, όμως, και να μην το έχουν, αν επικρατήσει η συντηρητική φιλοσοφία του «λίγο μαζί και πολύ μόνοι» σε επίπεδο Βρυξελλών.
Στο Ταμείο Ανάκαμψης θα μπορούσαμε να έχουμε βάλει σε πρόγραμμα κοινωνικής δεξαμενής κατοικιών 10.000 νέες – νεόδμητες με χρήματα λιγότερα του ενός δισεκατομμυρίου.
650.000 είναι τα κλειστά σπίτια σε όλη την Ελλάδα. Πρέπει, βέβαια, να γίνουν έλεγχοι και από την ΔΕΗ για να δούμε πόσα από αυτά είναι όντως κλειστά ή δεν φορολογούνται τα ενοίκιά τους και είναι στη «μαύρη» αγορά.
Εάν είχαμε εφαρμόσει εδώ και μια πενταετία τα κίνητρα που είπα προηγουμένως, σήμερα θα είχαμε άλλα αποτελέσματα. Διότι οι πολιτικές που αναφέρετε, δεν έχουν φέρει αποτέλεσμα. Έφεραν αποτέλεσμα, όταν έχουμε τη μεγαλύτερη αύξηση ενοικίων στην Ευρώπη, της τάξης του 40% για κατοικίες κατάλληλες για οικογένειες και 50% για κατοικίες κατάλληλες για φοιτητές;
Το Ταμείο Ανάκαμψης έπρεπε να έχει αξιοποιηθεί για την Υγεία, την Παιδεία, την κοινωνική στέγαση και την πράσινη μετάβαση. Αυτοί έπρεπε να ήταν οι τέσσερις μεγάλοι πυλώνες αξιοποίησης του Ταμείου Ανάκαμψης. Αλλά αυτή είναι μια άλλη συζήτηση, που θα έχουμε χρόνο να κάνουμε τους επόμενους μήνες.
Λέτε ότι δεν επηρεάζει τόσο πολύ η golden visa, γιατί αντιπροσωπεύει το 7% στο σύνολο των συμβολαίων. Golden visa στο Οροπέδιο Λασιθίου δεν υπάρχει. Golden visa στη Φλώρινα δεν υπάρχει. Έχει αξία να δούμε το πραγματικό αποτύπωμα αυτού του πλαισίου της golden visa όταν το δούμε δήμο-δήμο. Και όχι να λέμε 7% πανελλαδικά. Δεν έχει καμία αξία σε σύνολο συμβολαίων το στοιχείο αυτό.
Να σας πω, λοιπόν, τι έχει αξία.
2021: 1.826,
2022: 3.800,
2023: 8.500 αιτήσεις.
Και περιμένουμε τα αποτελέσματα. Εδώ μιλάμε για τεράστια αύξηση στις golden visa. Άρα, το 7% είναι παραπλανητικό.
Πρέπει να καταλάβουμε ότι η πρότασή μας για κατάργηση ή αναστολή πρέπει να εφαρμοστεί άμεσα. Και μετά να γίνουν έρευνες για να ξανανοίξουν την golden visa σε συγκεκριμένες περιοχές. Όχι να αφήσουμε την golden visa να αφελληνίζει την ελληνική περιουσία και να ερχόμαστε μετά από δύο χρόνια και να λέμε ότι τώρα οι έρευνες είναι ώριμες. Όχι. Τώρα κατάργηση-αναστολή, μετά οι έρευνες και μετά οι περιοχές που θέλουν αναθέρμανση της αγοράς ακινήτων.
Είπατε ότι κάποιοι κερδίζουν. Ναι. Εγώ δεν λέω ότι κερδίζουν μόνο οι ολιγάρχες. Κυρίως οι πολύ πλούσιοι κερδίζουν, αλλά κερδίζουν και άνθρωποι της μεσαίας τάξης που έχουν μια ακίνητη περιουσία όπως πολλοί Έλληνες. Και κάποτε οι περισσότεροι Έλληνες, λόγω των ποσοστών ιδιοκατοίκησης και κουλτούρας του λαού μας.
Όμως, δεν μπορεί να λες ότι πάει καλά μία αγορά, όταν αυτή η αγορά αφελληνίζεται. Και να τη συγκρίνουμε με τα χρόνια προ κρίσης. Μα προ κρίσης ήταν δικά μας τα ακίνητα. Δεν ήταν κατοίκων της Κίνας, του Ισραήλ, της Σαουδικής Αραβίας, της Τουρκίας, αλλά δικά μας. Είναι βασικό στοιχείο αυτό για να συζητήσουμε τι σημαίνει άμεση ξένη επένδυση και πού οδηγεί.
Συγκρίνουμε μία αγορά και τις τιμές ακινήτων του 2008, όταν αυτά τα ακίνητα ήταν λίγο υψηλότερα από ό,τι σήμερα, με καλύτερους μισθούς; Δεν μπορείς να λες ότι τα ενοίκια αυξάνονται και πάνε να προσεγγίσουν τιμές προ κρίσης, όταν οι μισθοί δεν είναι προ κρίσης. Ούτε η ακρίβεια είναι προ κρίσης, είναι μεγαλύτερη σήμερα.
Άρα, εδώ, μιλάμε για ένα συσσωρευμένο πρόβλημα, που το επίκεντρο είναι η ακρίβεια. Γιατί και η στέγαση, κομμάτι της ακρίβειας είναι. Ανελαστική δαπάνη είναι και πρέπει να την αντιμετωπίσουμε. Δεν έχει αντιμετωπιστεί σε καμία περίπτωση με ό,τι έχετε εφαρμόσει μέχρι σήμερα.
Το «Σπίτι Μου», συμφωνούμε, είναι ένα καλό μέτρο. Εμείς δεν λέμε να μην έχουν δυνατότητα αυτοί οι 9.800 Έλληνες να έχουν πρόσβαση σε αυτό το μέτρο. Το επίδομα ενοικίου, καλό μέτρο, αλλά δεν το εφαρμόσατε εσείς. Προϋπήρχε. Εμείς λέμε τι έχει γίνει τώρα σε σχέση με την τεράστια στεγαστική κρίση. Διότι δεν προϋπήρχε αυτό το ζήτημα.
Άλλο είναι η αναθέρμανση της αγοράς ακινήτων και άλλο είναι η στεγαστική κρίση. Δεν μπορεί σήμερα να λέτε «μα, έχουμε στεγαστική κρίση γιατί είχαμε αναθέρμανση της αγοράς ακινήτων». Έπρεπε να είχαμε αναθέρμανση της αγοράς ακινήτων, αλλά χωρίς στεγαστική κρίση. Αυτό σημαίνει πολιτεία, που προβλέπει.
Πώς; Θα σας πω ευθύς αμέσως. Έπρεπε μόλις βλέπαμε να υπάρχει το τεράστιο αυτό ζήτημα στα αστικά κέντρα να βάλουμε περιορισμούς. Και όχι να λέμε εισπρακτικά μέτρα για το Airbnb. Όχι. Περιορισμούς. Δεν το ξέρατε; Μα, είχαμε πολλά ευρωπαϊκά παραδείγματα, όπως η Λισαβόνα και η Βαρκελώνη. Γιατί δεν πήραμε τέτοια μέτρα; Είστε πέντε χρόνια Πρωθυπουργός.
Δεύτερο ζήτημα, να δούμε και το κίνητρο της αγοράς. Το πραγματικό κίνητρο της αγοράς είναι για να αποκτήσουν visa στην Ευρώπη; Κάποιοι είναι και αυτό. Μήπως τελικά αυτοί που έρχονται και αγοράζουν τα ακίνητα και τα κάνουν από την επόμενη ημέρα Airbnb σε συνεργασία με εγχώριους κατασκευαστές, δεν θέλουν visa αλλά μπίζνα; Δεν τη θέλουμε εμείς αυτήν την μπίζνα. Είναι εις βάρος του λαού μας, εις βάρος της νέας γενιάς. Αν θέλουν, λοιπόν, golden visa, να επενδύσουν στην έρευνα, στον πρωτογενή τομέα, στη μεταποίηση. Μπορεί να υπάρχει golden visa με άμεσες ξένες επενδύσεις σε άλλους τομείς και όχι στα ακίνητα, κ. Πλεύρη.
Επίσης, είχατε αναφέρει -νομίζω ο κ. Σκέρτσος- τον Σεπτέμβριο του 2022 προτάσεις πολύ κοντά στις δικές μας. Είχατε όντως αναφέρει ότι θα υλοποιήσετε ένα πρόγραμμα πολύ κοντινό σε αυτό που λέμε. Τι συνέβη και τον Δεκέμβρη του 2022 νομοθετήσατε άλλα πράγματα; Αυτό για μένα είναι ένα ερώτημα.
Όπως, επίσης, λέτε για τον ΦΠΑ στα νεόδμητα. Είπαμε εμείς να μην υπάρχει κατάργηση του ΦΠΑ στα νεόδμητα; Εμείς τι λέμε; Φορολογικά κίνητρα, αλλά για αυτούς που έχουν ανάγκη. Διαφωνήσαμε ποτέ να έχει αφορολόγητη γονική παροχή η μεσαία τάξη; Αλλά, ποια είναι εν τέλει η μεσαία τάξη σε μία χώρα τόσο μεγάλων ανισοτήτων; Είναι μεσαία τάξη να μπορεί μια οικογένεια να μεταβιβάζει χρήματα, ακίνητα, μετοχές έως 4,8 εκατ. στο σύνολο και 800.000 ανά γονέα; Για αυτούς μιλάμε; Έχουν αυτοί το πρόβλημα σήμερα; Ας ήταν το όριο 400.000 ανά γονέα για να βοηθήσουμε τα παιδιά της μεσαίας τάξης και τους πιο αδύναμους Έλληνες. Λύνουμε, δηλαδή, το στεγαστικό πρόβλημα με τις φορολογικές σας πολιτικές; Όχι, βεβαίως. Καμία σχέση, για αυτό λέμε για την ολιγαρχία. Γιατί, για εμάς, κάποιος που μπορεί να μεταβιβάσει μέχρι 4,8 εκατ. βίλες και ακίνητα, δεν είναι σε καμία περίπτωση ούτε μεσαίος, ούτε μεγαλομεσαίος. Είναι αρκετά ισχυρός και πρέπει να φορολογηθεί. Λίγα-λίγα, αυτό σημαίνει φορολογική δικαιοσύνη. Άρα, τα φορολογικά κίνητρα που δώσατε μέχρι σήμερα, κάποια είναι σωστά και άλλα είναι λάθος.
Επίσης, τα προγράμματα που έχετε εξαγγείλει. Γιατί μέχρι 3 χρόνια να μπαίνουν σε δεξαμενή ενοικίου; Σας λέω ότι η Πορτογαλία έχει 15 χρόνια. Δεν θέλει και αντιδρά η ΠΟΜΙΔΑ; Να πάει 5 χρόνια. Να πάει 6 χρόνια. Δηλαδή θα πληρώνουμε την ανακατασκευή για τρία χρόνια μόνο; Αν θέλετε την άποψή μου, πρέπει να συνδέονται και τα χρήματα που παίρνει ο ιδιώτης για την ανακατασκευή, με τον χρόνο που θα το βάζει στην δεξαμενή. Όπως, επίσης, ποιο είναι το όριο ενοικίου; Η μόνη δέσμευση είναι τα τρία χρόνια. Άρα, πώς βοηθάμε να πέσουν τα ακίνητα.
Ωραία, το βάζει στην αγορά και εκεί που πρέπει να δώσει το ακίνητο 500 ευρώ, το δίνει 800. Τι κέρδισαν οι φτωχότεροι Έλληνες και οι νέοι που θέλουν πρόσβαση σε αξιοπρεπή στέγαση, με χαμηλό ενοίκιο; Τι κέρδισαν; Τίποτα.
Συνεπώς, περισσότερος χρόνος και με όριο ενοικίου. Αυτή είναι μια πολιτική στιβαρή, που αντιμετωπίζει τη στεγαστική κρίση με τα κίνητρα ανακατασκευής.
Συμφωνώ με αυτά που είπατε για τις τράπεζες. Αλλά εσείς είστε Πρωθυπουργός!
Έχω πει από το βήμα της Βουλής, στον προϋπολογισμό: «Ο τραπεζικός τομέας έχει βγάλει 7,5 δισεκατομμύρια κέρδη και τα 3 δισεκατομμύρια είναι από τις χρεώσεις. Και πανηγυρίζετε, που μπήκαν 41 εκατομμύρια πρόστιμο από την Επιτροπή Ανταγωνισμού;» 41 εκατομμύρια πρόστιμο για 3 δισεκατομμύρια κέρδη! Ποιος τραπεζικός τομέας; Πότε έβαλε πλάτη στα τεράστια ζητήματα και στις ανισότητες;
Λοιπόν, εδώ τα πράγματα είναι πάρα πολύ απλά.
Το μίγμα αυτής της πολιτικής που ακολουθείτε, δεν βοηθά να μειωθούν οι ανισότητες. Δεν επιτρέπει να δοθούν ευκαιρίες στις νεότερες γενιές. Πρέπει να αλλάξει το μίγμα. Γι’ αυτό χρειαζόμαστε μια προοδευτική προσέγγιση στα πράγματα. Δεν είναι τυχαίο, που οι προτεραιότητές σας στο Ταμείο Ανάκαμψης, ήταν άλλες από αυτές των χωρών της Ιβηρικής, που έχουν σοσιαλδημοκρατικές κυβερνήσεις.
Θυμάμαι που αναρωτιόσασταν: «θα κατασκευάσουμε 150.000 κατοικίες; Κοστίζουν πολλά δισεκατομμύρια». Σας απαντώ: με περίπου 1 δισεκατομμύριο – ίσως και λιγότερα – κατασκευάζεις 10.000 κατοικίες. Με σημερινές τιμές. Μπορούμε, αρκεί να το πιστέψουμε. Αρκεί να πάρουμε απόφαση, να βάλουμε στόχο πενταετίας 150.000 κατοικίες για τους φτωχότερους Έλληνες. Έχουμε χρέος αυτή την εποχή, της φτώχειας, της ακρίβειας, των ανισοτήτων, να υλοποιήσουμε τέτοια μεγάλα προγράμματα για να στηρίξουμε όλες αυτές τις οικογένειες και τους φοιτητές.
Κλείνοντας, θέλω να σας πω ότι πραγματικά εμείς έχουμε διάθεση συναίνεσης, γιατί δεν ερχόμαστε μανιχαϊστικά να πούμε «ή άσπρο ή μαύρο». Ερχόμαστε εδώ παραγωγικά και είτε προσπαθούμε να μεταφέρουμε στη χώρα μας βέλτιστες ευρωπαϊκές πρακτικές είτε παρατηρώντας τα πραγματικά στοιχεία να προτείνουμε δικές μας πολιτικές για να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα.
Οι δικές σας απέτυχαν. Κάνατε προσπάθειες; Να δεχθώ ότι κάνατε και κάποιες προσπάθειες. Απέτυχαν, όμως, όταν τα ενοίκια έχουν αυξηθεί 40% για τις οικογένειες και 50% για τους φοιτητές, από το 2018. Είστε κυβέρνηση από το 2019 μέχρι σήμερα. Αυτό λένε τα επίσημα στοιχεία. Αυτό λέει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Αυτό λέει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Άρα, πρέπει να κάνουμε κάτι.
Σας προτείναμε τρία μέτρα. Εύχομαι να φύγουμε από τη σημερινή συζήτηση, αποφασίζοντας αυτά τα τρία μέτρα να υλοποιηθούν άμεσα. Και, αν θέλετε την άποψή μου, με προτεραιότητα την αποτροπή όσων σκέφτονται να κάνουν τη Golden Visa «μπίζνα». Όσοι «ψώνισαν» μέχρι σήμερα, τα ακίνητα αυτά να χρησιμοποιούνται είτε για ιδιοκατοίκηση είτε για μακροχρόνια μίσθωση.
Δεύτερον, κατάργηση ή αναστολή. Και, τρίτον, κοινωνικές κατοικίες. Πρόγραμμα είτε νεόδμητων είτε με κριτήρια ανακατασκευής και φορολογικά κίνητρα, που σας είπα προηγουμένως.
Τρία μέτρα, τρεις λύσεις για αξιοπρέπεια και προοπτική, που τόσο χρειάζεται και αξίζει ο ελληνικός λαός.
Σας ευχαριστώ.
