Αθήνα, 17 Δεκεμβρίου 2024
Ευχαριστώ πολύ κύριε Πρόεδρε,
Ευχαριστώ πολύ τις κυρίες και τους κυρίους βουλευτές για όλη την προσπάθεια στην ανάγνωση και επεξεργασία του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Εξωτερικών. Και για τις ωφέλιμες παρατηρήσεις τις οποίες έκαναν, τόσο κατά τη διάρκεια των Επιτροπών, όσο και στο πλαίσιο της συζήτησης στην Ολομέλεια. Θα μου επιτρέψετε να κάνω πρώτα μία γενική τοποθέτηση και στη συνέχεια να αναφερθώ στα επιμέρους θέματα, τα οποία ετέθησαν από τους ειδικούς αγορητές.
Η πραγματικότητα είναι ότι βιώνουμε μία εξαιρετικά σύνθετη κατάσταση στην περιφέρεια γύρω μας, αλλά και οικουμενικά. 55 συρράξεις βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε εξέλιξη στον κόσμο, οι οποίες επιβαρύνουν εξαιρετικά την γεωπολιτική κατάσταση, αλλά και διαταράσσουν τη διεθνή αρχιτεκτονική ασφαλείας.
Συνόδευσα χθες τον Πρωθυπουργό στο ταξίδι στο Λίβανο, όπου είχαμε την ευκαιρία να συναντηθούμε με όλους τους αξιωματούχους του Λιβάνου. Όχι μόνο για να αναδείξουμε συμβολικά την αξία της εκεχειρίας και να δώσουμε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη αυτή να τηρηθεί – αλλά και να επεκταθεί, να παγιωθεί – αλλά και για να αναδείξουμε την παρουσία της Ελλάδας στην κρίσιμη και ευαίσθητη περιοχή της Μέσης Ανατολής.
Η Συρία πράγματι βρίσκεται σε μία φάση, η οποία είναι εξαιρετικά ρευστή. Αξιολογούμε και αποτιμούμε καθημερινά. Και για τον λόγο αυτό βρισκόμαστε σε μία διεθνή συνέργεια, τόσο με τους εταίρους, όσο και με τους Διεθνείς Οργανισμούς. Βεβαίως, η πραγματικότητα είναι ότι δεν έχουν αρθεί τα προβλήματα, τα οποία υφίστανται στη Συρία με την πτώση του ολοκληρωτικού καθεστώτος Assad. Θα πρέπει απολύτως να διασφαλιστούν τα δικαιώματα, η συμπερίληψη, η δημοκρατία, η ελευθερία, έτσι ώστε να καταστεί και γνησίως ασφαλής χώρα. Και για τον λόγο αυτό, εξάλλου, συνεχίζεται η λήψη αιτήσεων για την παροχή ανθρωπιστικής προστασίας και η αξιολόγησή τους.
Η ελληνική εξωτερική πολιτική θα συνεχίσει σε αυτό το πλαίσιο, με πολυμέρεια, με ενεργητική διπλωματία. Σε λίγες ημέρες η Ελλάδα αναλαμβάνει μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, στην πιο δύσκολη στιγμή μεταπολεμικά. Και η ταπεινή μας φιλοδοξία είναι να συμβάλλουμε στην εμπέδωση του διεθνούς δικαίου και στην αποκατάσταση της αληθούς έννοιας της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών. Θα έχω την ευκαιρία να ενημερώσω το Σώμα και για την παρουσία μας στο Συμβούλιο Ασφαλείας.
Το νομοσχέδιο, το οποίο έχετε ανά χείρας, είναι στην πραγματικότητα ένα προϊόν των ίδιων των υπηρεσιών του Υπουργείου Εξωτερικών. Και έρχεται να θεραπεύσει επιμέρους ζητήματα, τα οποία έχουν προκύψει, τόσο στην καθημερινή λειτουργία του Υπουργείου Εξωτερικών, όσο και στην οργάνωση και στα θέματα που αφορούν την υπηρεσιακή κατάσταση του προσωπικού του Υπουργείου Εξωτερικών.
Στην πραγματικότητα έρχεται να διαχειριστεί τα ζητήματα που, ορθώς αναφέρατε, συνδέονται βεβαίως και με την υποστελέχωση του Υπουργείου, τον σχετικώς περιορισμένο προϋπολογισμό, αλλά ακόμη και με θέματα που ανάγονται στις υποδομές του Υπουργείου Εξωτερικών. Και ιδίως τις κτηριακές υποδομές, οι οποίες βρίσκονται στο εξωτερικό, όπου είναι εγκατεστημένες οι διπλωματικές μας αποστολές.
Σε ό,τι αφορά τον προϋπολογισμό, είχα την ευκαιρία να τοποθετηθώ προ ημερών, αναφέροντας ότι υπάρχει πράγματι μία υποχρηματοδότηση του Υπουργείου Εξωτερικών σε σχέση με τις πραγματικές ανάγκες. Ο προϋπολογισμός είναι ελαφρά αυξημένος σε σχέση με τον περσινό και ήδη έχει αναληφθεί δέσμευση από το Υπουργείο Οικονομικών εδώ, στην Εθνική Αντιπροσωπεία, για περαιτέρω ενίσχυση του Υπουργείου Εξωτερικών κατά 30 εκατομμύρια, προϊόντος του 2025, οπότε εκτιμούμε ότι θα υπάρξει η ενίσχυση αυτή.
Θέλω ιδιαιτέρως να αναφερθώ – γιατί αφορά και το συγκεκριμένο νομοσχέδιο – ότι χάρη στην εξαιρετικά καλή συνεργασία μας με το Υπουργείο Οικονομικών και το Υπουργείο Εσωτερικών – να ευχαριστήσω την πολιτική ηγεσία αμφοτέρων των Υπουργείων – έχουν ήδη γίνει κάποια σημαντικά βήματα.
Νομίζω ότι είναι εξαιρετικά σημαντικό το ότι έχουμε πρόσθετα εκατό θέσεις διοικητικών προξενικών υπαλλήλων. Ορθώς έγινε αναφορά στο γεγονός ότι υπάρχουν σημαντικές ελλείψεις στα Προξενεία μας. Γίνεται μια υπεράνθρωπη προσπάθεια από το διοικητικό και το διπλωματικό προσωπικό για να ανταπεξέλθουν σε έναν πολύ μεγαλύτερο φόρτο. Και αναφέρομαι, βεβαίως, όχι μόνο στον τακτικό φόρτο από την παροχή των προξενικών υπηρεσιών, αλλά ακόμη και από τις συμφωνίες, οι οποίες έχουν γίνει για την οργανωμένη μετάκληση ιδίως εργατών γης, αλλά βεβαίως και από τις αυξημένες υποχρεώσεις από τη συμμετοχή της χώρας μας σε διεθνείς οργανισμούς. Όπως συμβαίνει με τη Μόνιμη Αντιπροσωπεία μας στον ΟΗΕ, όπου έχει υπάρξει μια πολύ σημαντική ενίσχυση τόσο σε ανθρώπινους πόρους όσο και υποδομές, για να μπορέσει την επόμενη διετία να αντεπεξέλθει στο πολύ υψηλό έργο, το οποίο υφίσταται.
Να αναφερθώ επίσης στο γεγονός ότι ήδη από το τέλος του 2023 υπήρξε μία πρώτη παρέμβαση, έτσι ώστε να αυξηθούν οι πόροι του Υπουργείου Εξωτερικών από τα τέλη των προξενικών υπηρεσιών. Η παλαιότερη ρύθμιση προέβλεπε ότι το 60% των πόρων περιέρχεται στο Υπουργείο Οικονομικών και άρα στον κρατικό προϋπολογισμό και μόνο το 40% παρέμενε ως πόρος στο Υπουργείο Εξωτερικών. Αυτό ανεστράφη τον Δεκέμβριο του 2023, έτσι ώστε πλέον το 60% να περιέρχεται για οργανικές και λειτουργικές δαπάνες του Υπουργείου Εξωτερικών. Και ήδη, με το ανά χείρας νομοσχέδιο, το 10% από το ποσοστό, το οποίο περιερχόταν στον κρατικό προϋπολογισμό, πλέον καθίσταται ένας ειδικός πόρος του Υπουργείου Εξωτερικών, έτσι ώστε να μπορέσουμε να ανατάξουμε τα κτήρια του ελληνικού Δημοσίου, τα οποία στεγάζουν τις διπλωματικές μας αποστολές.
Διότι είναι εξαιρετικά σημαντικό όχι μόνο να είμαστε δυνατοί διπλωματικά, αλλά να έχουμε και την παράσταση ισχύος στο εξωτερικό. Η αλήθεια είναι ότι, και λόγω της υπερδεκαετούς κρίσης, υπήρξε μια σημαντική ύφεση σε ό,τι αφορά την ποιοτική συντήρηση των υποδομών του Υπουργείου Εξωτερικών στο εξωτερικό. Και γίνεται τώρα μια πάρα πολύ μεγάλη προσπάθεια, έτσι ώστε να μπορέσουμε από τον ειδικό αυτό πόρο να ανατάξουμε, να συντηρήσουμε λειτουργικά τα κτήριά μας.
Ήδη υπάρχει ένα συγκροτημένο σχέδιο στο Υπουργείο Εξωτερικών, μια προτεραιοποίηση σε σχέση με τις υποδομές, οι οποίες θα πρέπει άμεσα να συντηρηθούν, να ανακαινιστούν, να αναταχθούν. Η Πρεσβεία μας στην Ουάσιγκτων, η Πρεσβεία στη Βιέννη, στη Μαδρίτη, το Γενικό Προξενείο της Αλεξάνδρειας, η Πρεσβεία στην Καμπέρα και βέβαια η έναρξη των διαδικασιών για την κατασκευή του κτηριακού συγκροτήματος της Πρεσβείας μας στην Άγκυρα.
Ήθελα να επισημάνω ότι, μέσα σε όλα αυτά, το 2024 το Υπουργείο Εξωτερικών έκανε μια πάρα πολύ μεγάλη προσπάθεια, έτσι ώστε να μπορέσει να υπηρετήσει και τον ρόλο του ως εργοδότη. Το προσωπικό του Υπουργείου Εξωτερικών κάνει πράγματι πολύ μεγάλη προσπάθεια, υπό συχνά αντίξοες συνθήκες, να μπορέσει να αντεπεξέλθει στο δύσκολο αυτό έργο.
Προσπαθούμε να παρέχουμε προβλεψιμότητα στο προσωπικό του Υπουργείου Εξωτερικών, το οποίο, όπως γνωρίζετε, μετακινείται σε πολλές περιπτώσεις ανά τον κόσμο, για να μπορούν οι άνθρωποι να οργανώνουν τη ζωή τους. Κατά τη διάρκεια του 2024 συντελέστηκαν επτά Ανώτατα Υπηρεσιακά Συμβούλια, πέντε Υπηρεσιακά Συμβούλια, τρία Πειθαρχικά, δύο Ανώτατα Πειθαρχικά και ένα δευτεροβάθμιο Πειθαρχικό. Υπήρξε μια εξαιρετικά έγκαιρη λειτουργία, έτσι ώστε να υπάρξει και έγκαιρος προγραμματισμός για το προσωπικό του Υπουργείου Εξωτερικών.
Τρεις ενότητες έχει το νομοσχέδιο. Έχει την ενότητα για τη Διπλωματική Ακαδημία, με σκοπό να προσαρμοστεί στα σύγχρονα δεδομένα. Ένα μέρος για την οργάνωση και την υπηρεσιακή κατάσταση στο Υπουργείο Εξωτερικών. Να επισημάνω ότι ένα μέρος αφορά την προσαρμογή στον Υπαλληλικό Κώδικα. Ένα μέρος έχει να κάνει με εξατομικευμένες ανάγκες του Υπουργείου Εξωτερικών εκ της φύσεως της παρεχόμενης εργασίας. Και βεβαίως, ένα μέρος αφορά τα οργανωτικά και λειτουργικά των Γενικών Διευθύνσεων και, βεβαίως, την παρακολούθηση των διεθνών οργανισμών.
Το τρίτο κεφάλαιο που αφορά το κτηριακό θεωρώ ότι είναι εξαιρετικά σημαντικό. Περιέρχεται η διοίκηση και διαχείριση των κτηρίων του εξωτερικού στο Υπουργείο Εξωτερικών, έτσι ώστε να μπορεί το ίδιο το Υπουργείο να αξιολογεί κατά τον βέλτιστο δυνατό τρόπο πώς μπορούν να εξυπηρετηθούν οι κτηριακές ανάγκες των διπλωματικών αποστολών στο εξωτερικό.
Είναι εξαιρετικά σημαντικό ότι για πρώτη φορά υπάρχει καταλογογράφηση των κτηρίων στο εξωτερικό, δηλαδή τα 92 κτήρια, τα οποία στεγάζουν διπλωματικές αποστολές στο εξωτερικό, έτσι ώστε να έχουμε καταγεγραμμένα πλέον ποια είναι τα κτήρια μας. Και βεβαίως, σε άλλο μέρος του νομοσχεδίου, αλλά συναφώς, υπάρχει πρόβλεψη για την ενίσχυση της Τεχνικής Υπηρεσίας του Υπουργείου Εξωτερικών, έτσι ώστε να μπορέσει να συμβάλει και το ανθρώπινο προσωπικό στην απόπειρα να βελτιώσουμε τις κτηριακές μας υποδομές.
Ξεκινώντας από τα επίμαχα θέματα, τα οποία ετέθησαν από τους αξιότιμους ομιλητές, θα αναφερθώ στις επιμέρους διατάξεις. Το άρθρο 37, το οποίο αφορά την υπηρεσιακή εξέλιξη των διπλωματικών. Θα ήθελα να επισημάνω ότι δεν υπήρξε καμία ουσιαστική αλλαγή. Υπήρξε προσαρμογή στο παρόν. Η πραγματικότητα είναι ότι όχι μόνο δεν ενισχύεται, όπως ετέθη από ορισμένους ομιλητές, η αδιαφάνεια στην εξέλιξη των διπλωματικών υπαλλήλων, αλλά αντιθέτως ενισχύεται απολύτως η διαφάνεια και η αξιοκρατία. Πρώτον, διότι προβλέπεται πλέον ρητώς η σύμφωνη γνώμη του Υπηρεσιακού Συμβουλίου για να υπάρξει υπηρεσιακή εξέλιξη. Θέλω να θυμίσω στο Σώμα ότι σύμφωνη γνώμη κατά το διοικητικό δίκαιο είναι η γνώμη εκείνη, η οποία απαιτείται, έτσι ώστε ο Υπουργός να λάβει την οριστική απόφαση. Ο οποίος Υπουργός δεν μπορεί να παρεκκλίνει από την απόφαση του Υπηρεσιακού Συμβουλίου. Άρα, όχι μόνο ο Υπουργός δεν έχει μεγαλύτερη διακριτική ευχέρεια, αλλά δεσμεύεται απολύτως και καθολικά από τις εισηγήσεις του Υπηρεσιακού Συμβουλίου. Νομίζω ότι είναι αυτονοήτως μία πράξη, η οποία περιορίζει την όποια δυνατότητα ευνοιοκρατίας εντός του Υπουργείου Εξωτερικών.
Για πρώτη φορά για την προαγωγή σε θέση Πρέσβη προβλέπονται συγκεκριμένα κριτήρια. Μέχρι πρότινος δεν προβλεπόταν κανένα απολύτως κριτήριο. Γινόταν κατά την απόλυτη κρίση του Υπουργού. Πλέον για τη θέση του Πρέσβη τίθενται κριτήρια, τα οποία λαμβάνονται υπόψη. Και, για να απαμβλύνω την οποιαδήποτε ανησυχία σε σχέση με τον ορισμό της «κατ’ απόλυτη εκλογή», θέλω να επισημάνω ότι με νομοτεχνική, η οποία θα υπάρξει, θα επανέλθει – πλην αυτών των συγκεκριμένων που μόλις σας ανέφερα, που ενδυναμώνουν το κομμάτι της αξιοκρατίας και της διαφάνειας – το προηγούμενο καθεστώς, έτσι ώστε να μην έχετε καμία αμφιβολία για το αν υπάρχει αλλαγή επί τα χείρω.
Αν θέλετε να σας διευκρινίσω κάτι. Άρθρο 37.4. Αυτό το οποίο γίνεται είναι ότι επανερχόμαστε στο προηγούμενο καθεστώς, έτσι ώστε να μην υπάρχει καμία αμφιβολία ότι υπάρχει αλλαγή. Με την προσθήκη, όμως – και νομίζω θα συμφωνήσουμε όλοι – ότι ο Υπουργός δεσμεύεται από το Υπηρεσιακό Συμβούλιο, το Υπηρεσιακό Συμβούλιο πλέον εκφέρει σύμφωνη και όχι απλή γνώμη, και ότι τίθενται κριτήρια σε σχέση με την προαγωγή στον βαθμό του Πρέσβη, που δεν υπήρχε κανένα κριτήριο, άρα ήταν στην απόλυτη διάθεση του Υπουργού.
Για το άρθρο 47. Θυμίζω το άρθρο 47 αφορά τη δυνατότητα, την οποία έχει σήμερα με το ισχύον καθεστώς ο Υπουργός να δίδει παράταση έως δύο έτη από τα 65 στα 67 για διπλωματικούς στον βαθμό του Πρέσβη, οι οποίοι έχουν συμπληρώσει 35 χρόνια πραγματικής υπηρεσίας. Αυτό το οποίο γίνεται, και ήταν ένα αίτημα το οποίο είχε καταγραφεί και είχε κοινοποιηθεί στο Υπουργείο Εξωτερικών από τον Συνήγορο του Πολίτη, ο οποίος ζήτησε να μην τίθεται ως προϋπόθεση επιλεξιμότητας για την επέκταση κατά δύο χρόνια η συμπλήρωση 35 ετών, αλλά να μπορεί η παράταση αυτή να δίδεται σε όλους τους διπλωματικούς, οι οποίοι βρίσκονται στο 65ο έτος της ηλικίας, είτε έχουν συμπληρώσει 35 χρόνια υπηρεσίας είτε όχι. Άρα, στην πραγματικότητα διευρύνεται ο κατάλογος. Αίρεται δηλαδή ένα κριτήριο επιλεξιμότητας, το οποίο, κατά τον Συνήγορο του Πολίτη, δεν δικαιολογείτο στο πλαίσιο της ισότητας.
Είναι άλλο θέμα, και δεν θα ήθελα να το συγχέουμε με το ζήτημα της επέκτασης καθολικά του ορίου συνταξιοδότησης στα 67. Δεν αφορά αυτό το ζήτημα. Όπως γνωρίζετε, το θέμα αυτό αυτή τη στιγμή βρίσκεται στην κρίση του Συμβουλίου Επικρατείας, το οποίο θα έλθει να αξιολογήσει κατά πόσον συνιστά διάκριση λόγω ηλικίας η συνταξιοδότηση στα 65. Υπάρχουν επιχειρήματα και προς τη μία και προς την άλλη πλευρά και νομικά και λειτουργικά-υπηρεσιακά. Καταλαβαίνουμε όλοι ότι η επέκταση του ορίου ηλικίας θα δημιουργήσει μια μεγαλύτερη δεξαμενή υπαλλήλων. Θα δημιουργήσει, όμως, αντιλαμβανόμαστε επίσης, και μια συμφόρηση στους μεγαλύτερους βαθμούς, πράγμα το οποίο καταλαβαίνουμε ότι δημιουργεί και μια λειτουργική, αν θέλετε, ανισορροπία. Θα πρέπει το ζήτημα της επέκτασης του ορίου ηλικίας καθολικά να το δούμε συγκροτημένα και με το Οργανόγραμμα για να μην υπάρξει αποψίλωση των χαμηλότερων βαθμών και να έχουμε υπερσυγκέντρωση στις κορυφαίες βαθμίδες.
Το άρθρο 24 για την άδεια μητρότητας ετέθη από όλους τους ομιλητές. Καταρχάς, θα ήθελα να επισημάνω ότι η διάταξη η υφιστάμενη, σήμερα που μιλάμε, είναι ακριβώς η ίδια. Η σημερινή διάταξη, η οποία ισχύει από 15ετίας, προβλέπει ότι απόκλιση από τις γενικές διατάξεις που υφίστανται για όλους τους υπαλλήλους – θυμίζω, η άδεια μητρότητας είναι κατ’ επιλογήν της μητέρας, είτε 9 μήνες, είτε μειωμένο ωράριο έως τη συμπλήρωση του τέταρτου έτους του παιδιού, υπάρχει δηλαδή μία διαζευκτική δυνατότητα κατά τον Υπαλληλικό Κώδικα. Προβλεπόταν ήδη από μακρού χρόνου ότι υπάρχει η δυνατότητα της εννεάμηνης άδειας μητρότητας μόνο για όσες μητέρες υπηρετούσαν στην Κεντρική Υπηρεσία. Άρα, στην πραγματικότητα, ευρισκόμενη μία μητέρα στο εξωτερικό έχει τη δυνατότητα να πάρει μόνον το κομμάτι του μειωμένου ωραρίου για τα τέσσερα χρόνια. Είναι η σημερινή ρύθμιση. Δεν αλλάζουμε κάτι επί τα χείρω. Αντιθέτως, αυτό το οποίο ερχόμαστε και κάνουμε είναι ότι αφαιρούμε από αυτή την εξαίρεση ένα υποσύνολο μητέρων, που είναι οι μητέρες, οι οποίες βρίσκονται στο εξωτερικό με συνυπηρέτηση, δηλαδή αποσπώμενες με συνυπηρέτηση.
Κύριε Πρόεδρε, θέλω προκαταβολικά να ζητήσω συγγνώμη, γιατί ετέθησαν πολλά θέματα. Να μου δώσετε λίγο χρόνο. Σας ευχαριστώ πολύ.
Άρα, εμείς, όχι μόνο δεν ερχόμαστε να απομειώσουμε την προστασία, η οποία δίδεται σήμερα, αλλά, αντιθέτως, αποκαθιστούμε τη δυνατότητα που υπάρχει για μία κατηγορία μητέρων που εργάζεται στο εξωτερικό.
Θα μπορούσατε να μου πείτε: «Γιατί δεν καταργείτε ούτως ή άλλως την υφιστάμενη διάταξη»; Να καταλάβουμε όμως και να εννοήσουμε ότι η διάταξη, η οποία έρχεται σήμερα με το Άρθρο 24, βελτιώνει το υφιστάμενο πλαίσιο. Δίδει μεγαλύτερη δυνατότητα σε μία κατηγορία από μητέρες, οι οποίες δικαιούνται πλέον την άδεια μητρότητας, ήδη ευρισκόμενες στο εξωτερικό.
Η πάγια λογική, η οποία βρίσκεται πίσω από την έλλειψη δυνατότητας να αναλάβει το εννεάμηνο μία μητέρα, η οποία βρίσκεται σε αποστολή στο εξωτερικό, είναι ότι δημιουργείται πολύ μεγάλη αδυναμία, επειδή συνήθως είναι στελεχωμένες με ένα ή δύο άτομα, να υπάρξει αναπλήρωση. Και βεβαίως δημοσιονομικά δεν επιτρέπεται εκ του νόμου να δίδεται σε δύο ή περισσότερους ανθρώπους το προβλεπόμενο επίδομα για το εξωτερικό.
Άρα, συνοπτικά, με το Άρθρο 24 βελτιώνεται το υφιστάμενο πλαίσιο, δίδοντας τη δυνατότητα της εννεάμηνης άδειας σε όσες μητέρες βρίσκονται με συνυπηρέτηση στο εξωτερικό.
Ετέθη, επιπλέον, το ζήτημα του ΟΟΣΑ από τον κύριο Δελή. Να επισημάνω ότι η αρμοδιότητα, η οποία αφορά τον ΟΟΣΑ, ανεξαρτήτως των υποκείμενων ιδεολογικών διαφορών που μπορεί να έχει κανείς σε σχέση με τη λειτουργία του Οργανισμού, η βασική αρμοδιότητα υπαγωγής του ΟΟΣΑ σε ελληνικό φορέα είναι ότι υπάγεται στο Υπουργείο Οικονομικών.
Εκείνο, το οποίο πράττουμε στα Άρθρα 12-17 είναι ότι εντάσσεται η παρακολούθηση του ΟΟΣΑ, η ενίσχυσή του με βάση την ελληνική εξωτερική πολιτική, στο Υπουργείο Εξωτερικών και μόνον. Καμία νέα αρμοδιότητα του ΟΟΣΑ, καμία απολύτως μεταφορά αρμοδιότητας. Απλώς, για λόγους λειτουργικής ένταξης, ο ΟΟΣΑ παρακολουθείται από το Υπουργείο Εξωτερικών κατά το μέρος της αρμοδιότητάς του από τη συγκεκριμένη Διεύθυνση.
Και, τέλος, το άρθρο 7, το οποίο ετέθη από ομιλητές και αφορά τις γλώσσες. Η αγγλική και η γαλλική, καλώς ή κακώς, αποτελούν τις γλώσσες εργασίας σε όλους τους διεθνείς οργανισμούς, σίγουρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Άρα, κατά τούτο, το ελάχιστο απαιτούμενο για έναν διπλωμάτη είναι να γνωρίζει αυτές τις δύο βασικές γλώσσες. Έχετε δίκιο ότι είναι σημαντικής αξίας το να μπορεί ένας διπλωμάτης να ομιλεί και κάποιες από τις ολιγότερο κοινές γλώσσες. Όπως γνωρίζετε, η ισπανική είναι η πλέον διαδεδομένη σε πληθυσμό γλώσσα μετά τα κινεζικά. Άρα, καταλαβαίνουμε την αξία, όπως καταλαβαίνουμε σήμερα και την γεωπολιτική αξία του να ομιλεί κάποιος την αραβική ή την τουρκική. Είναι αυτονόητο αυτό.
Ήθελα να επισημάνω το εξής. Την ψήφιση του σχεδίου νόμου θα ακολουθήσει η έκδοση δύο Προεδρικών Διαταγμάτων. Υπάρχει στις εξουσιοδοτικές διατάξεις ειδική αναφορά, η οποία αφορά και τη διαδικασία του διαγωνισμού. Εκεί θα μπορούσαμε να αξιολογήσουμε την επιπλέον μοριοδότηση για γλώσσες, οι οποίες είναι πέραν των δύο γλωσσών. Εδώ, αυτό, το οποίο έχουμε, είναι οι ελάχιστες προϋποθέσεις. Η πρόσθετη μοριοδότηση για επιπλέον γλώσσα είναι πολύ κρίσιμη. Αλλά θέλω να σας πω και από τη δική μου εμπειρία στα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ότι είναι εξαιρετικά σημαντικό να γνωρίζει κανείς, τουλάχιστον σε ένα ικανοποιητικό βαθμό κατανόησης, τόσο την αγγλική όσο και τη γαλλική.
Αυτά ήταν τα θέματα, τα οποία καταλαβαίνω ότι έχουν τεθεί. Θα μπορούσε το παρόν νομοσχέδιο να έχει και πάρα πολλές άλλες διατάξεις, αυτή είναι η πραγματικότητα.
Για τις τροπολογίες δεν μπορώ να μιλήσω κύριε Γιαννούλη. Θέλω, όμως, να σας πω, όχι προς υπεράσπιση, ότι πάντοτε την τελευταία εβδομάδα πριν από το κλείσιμο της Βουλής για τις διακοπές υπάρχουν πάντοτε τροπολογίες. Εσείς το ξέρετε, είστε παλαιός κοινοβουλευτικός. Διότι είναι οι τροπολογίες εκείνες, οι οποίες θα πρέπει να έλθουν και αφορούν και παρατάσεις και επείγουσες διατάξεις.
Να επισημάνω ότι πράγματι θα μπορούσαν να έλθουν και περαιτέρω διατάξεις. Θέλω να πω ότι θα μπορούσαν να είχαν έρθει πολύ περισσότερα. Θέλω όμως να επισημάνω το ακόλουθο. Γίνεται μία μεγάλη προσπάθεια από το Υπουργείο Εξωτερικών. Έχουν έρθει τα απολύτως και άμεσα αναγκαία που αφορούν και τη Διπλωματική Ακαδημία και τα οργανωτικά και τα λειτουργικά και κυρίως τα κτηριακά, που είναι πάρα πολύ σημαντικά θέματα. Θα ακολουθήσει νεότερη νομοθεσία.
Θέλω όμως να σας πω ότι πολλά από τα οποία έχετε θέσει, και τα οποία θα μπορούσαν να αποτελούν ένα ρυθμιστικό πλαίσιο, είναι αντικείμενο δύο Προεδρικών Διαταγμάτων, τα οποία θα εκδοθούν μέσα στο 2025. Είναι το Προεδρικό Διάταγμα για την οργάνωση της Κεντρικής Υπηρεσίας, δηλαδή Διευθύνσεων και Γενικών Διευθύνσεων, καθώς και το Προεδρικό Διάταγμα για τις Αρχές Εξωτερικού. Και τα δύο αυτά διατάγματα, που στην πραγματικότητα είναι τα οργανογράμματα του Υπουργείου Εξωτερικών, θα έλθουν μέσα στο 2025 και θα περιλάβουν πολλά από τα σημεία, τα οποία έχετε αναφέρει.
Πολύ γρήγορα, μόνο λίγες αναφορές σε ό,τι ειπώθηκε από επιμέρους εισηγητές. Σε ορισμένες περιπτώσεις, επειδή πέρα από το κομμάτι των νέων διατάξεων και των τροποποιήσεων έγιναν και κάποιες νομοτεχνικές μεταβολές για να εξορθολογιστεί το σύστημα, δηλαδή για να τακτοποιηθούν διατάξεις εκεί όπου λειτουργικά ανήκουν, μερικές φορές χάνεται λιγάκι η συνέχεια. Παραδείγματος χάριν, ανέφερε ο κ. Δελής ότι καταργούμε την προσφυγή του υπαλλήλου σε Υπηρεσιακό Συμβούλιο. Δεν καταργείται προφανώς και δεν θα μπορούσε να καταργηθεί, διότι είναι συνταγματική υποχρέωση. Μεταφέρεται από το Άρθρο 327 στο Άρθρο 327Α.
Είναι αρκετές οι μετατοπίσεις που έχουν γίνει, έτσι ώστε να μπορέσουμε να είμαστε λίγο πιο λειτουργικοί στην ανάγνωση του σχετικού νομοσχεδίου. Επίσης, να αναφέρω, επειδή ο κύριος Βιλιάρδος αναφέρθηκε στα ακίνητα του εξωτερικού, ότι είναι κυριότητας του Ελληνικού Δημοσίου. Δεν χρειάζεται να σας πω κάτι παραπάνω.
Όμως αναφερθήκατε και σε δύο ακόμα. Νομίζω ότι είπατε ότι δεν υπάρχει έκθεση του Γενικού Λογιστηρίου, η οποία να είναι κοστολογημένη. Εσείς το αναφέρατε; Μάλιστα. Σας παραπέμπω λοιπόν στην έκθεση του Γενικού Λογιστηρίου με Αριθμό Πρωτοκόλλου 209, η οποία εξεδόθη πριν από μερικές ημέρες και έχει μια πλήρη κοστολόγηση. Το ύψος της δαπάνης για 100 οργανικές θέσεις του κλάδου Διοικητικού-Προξενικού εκτιμάται στα 1,8 εκ. Ευρώ. Η ετήσια δαπάνη για τις 3 οργανικές θέσεις του προσωπικού που είναι για την Τεχνική Υπηρεσία είναι 41.000 Ευρώ και έχει μία αναλυτική κοστολόγηση. Και όχι μόνο αυτό, αλλά υπάρχει και η έκθεση του Υπουργού Οικονομικών και του Υπουργού Εξωτερικών που αναφέρει από πού ακριβώς θα αναληφθούν οι δαπάνες αυτές. Άρα, μάλλον δεν θα υπέπεσε στην αντίληψή σας.
Για μία ακόμη φορά θα σας παρακαλούσα να μην αναφέρεστε σε μυστική διπλωματία. Ιδίως δε να μην αναφέρεστε σε μυστική διπλωματία, όταν δεν μου κάνετε την τιμή να συμμετέχετε στο Εθνικό Συμβούλιο Εξωτερικής Πολιτικής, στο οποίο συζητάμε για την ανοιχτή διπλωματία. Και θα παρακαλούσα να αναθεωρήσετε την απόφασή σας να μην συμμετέχετε στο ΕΣΕΠ, στο οποίο γίνεται πολύ σημαντική δουλειά.
Η κυρία Αναγνωστοπούλου αναφέρθηκε στο θέμα των φοιτητικών θεωρήσεων, το οποίο και εγώ θεωρώ ότι είναι πάρα πολύ σημαντικό και θα πρέπει να το δούμε, ιδίως στο μέτρο που θα υπάρξει και η λειτουργία των μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων. Και εγώ έχω γίνει κοινωνός σε πολλές περιπτώσεις διαμαρτυριών. Όμως θέλω, και όχι προς υπεράσπιση, σίγουρα θα πρέπει να γίνουν ενέργειες και δεσμεύομαι ότι θα υπάρξει ενέργεια σε ό,τι αφορά το κομμάτι των φοιτητικών θεωρήσεων. Σε πάρα πολλές περιπτώσεις, δυστυχώς, τα πανεπιστήμια προσέρχονται στις προξενικές αρχές με πάρα πολύ μεγάλη καθυστέρηση, παραμονές της έναρξης των σπουδών. Αυτό καταλαβαίνετε ότι δημιουργεί μια μεγάλη δυσκολία, διότι σε πολλές περιπτώσεις και ο ενδιαφερόμενος φοιτητής ή φοιτήτρια δεν είναι φυσικά στη χώρα στην οποία βρίσκεται η διπλωματική αποστολή, διότι δυστυχώς δεν έχουμε, όπως γνωρίζετε, προξενεία σε όλες τις χώρες. Άρα, αυτό δημιουργεί μια πρόσθετη δυσκολία. Όμως, δεσμεύομαι ότι θα έρθει μια πολύ συγκροτημένη πρόταση.
Αναφερθήκατε σχετικά με τη δημόσια διπλωματία. Είναι ένα θέμα μεγάλης ευαισθησίας και έχω τη χαρά και την τιμή να είμαι σήμερα μαζί με τον κύριο Κώτσηρα εδώ στα υπουργικά έδρανα, ο οποίος μεριμνά για τη δημόσια διπλωματία. Να επισημάνω ότι έχουν γίνει πάρα πολύ μεγάλες δράσεις για τη δημόσια διπλωματία. Δεσμεύομαι, επίσης, ότι θα προσέλθω στην Επιτροπή Άμυνας και Εξωτερικών με ειδικό θέμα τη δημόσια διπλωματία. Διότι νομίζω αξίζει τον κόπο να δούμε τις μεγάλες δράσεις, οι οποίες έχουν γίνει. Και ψηφιακές και φυσικές. Και βεβαίως εντός του πρώτου εξαμήνου του 2025 θα αναρτήσουμε σε δημόσια διαβούλευση, με την πολιτική κατεύθυνση του κ. Κώτσηρα, το Στρατηγικό Σχέδιο για τη δημόσια διπλωματία, το οποίο θα αποδίδει έμφαση στην ψηφιακή διπλωματία.
Θέλω να σας πω ότι το Υπουργείο Εξωτερικών έχει ήδη συντάξει ένα μνημόνιο συνεργασίας με το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και εκτελείται ένα πάρα πολύ μεγάλο πρόγραμμα ψηφιακής αναβάθμισης του Υπουργείου Εξωτερικών, το οποίο περιλαμβάνει σειρά δράσεων, μεταξύ των οποίων – το λέω επειδή υπήρξε αναφορά – και των ψηφιακών εργαλείων για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης, το οποίο θα βρίσκεται εγκατεστημένο στο Υπουργείο Εξωτερικών. Διότι, σωστά είπατε, ότι η παραπληροφόρηση συνιστά μια μεγάλη πληγή, όχι μόνο για τα προσωπικά δεδομένα, αλλά και για τη δημοκρατία την ίδια.
Ο κύριος Καζαμίας, όπως και η κυρία καθηγήτρια, αναφέρθηκαν στον περιορισμένο αριθμό καθηγητών στο Επιστημονικό Συμβούλιο. Καταλαβαίνω ότι αυτό δεν είναι από συναδελφική αλληλεγγύη, αλλά είναι γνήσια διάθεση. Θέλω να σας πω ότι προφανώς και εγώ θα ήθελα να υπάρχουν περισσότεροι καθηγητές. Αντιλαμβανόμαστε όλοι την αξία της διαρκούς εκπαίδευσης και της πιο ευρείας συμμετοχής έξωθεν. Θέλω επίσης κάποια στιγμή να σας ενημερώσω ειδικά για τα θέματα της Διπλωματικής Ακαδημίας και των δράσεων που έχουμε αναλάβει. Υπάρχει πολύ μεγάλη συμμετοχή εκ μέρους του ακαδημαϊκού προσωπικού της χώρας στο εκπαιδευτικό έργο της Ακαδημίας. Και επιπλέον έχουμε και μια ανάστροφη λειτουργία. Δηλαδή η Διπλωματική Ακαδημία πηγαίνει στα Πανεπιστήμια. Ήταν μια πρωτοβουλία που αναλάβαμε με τον Διευθυντή, τον Πρέσβη, τον κύριο Διάμεση, να πηγαίνουν οι σπουδαστές στα πανεπιστήμια και να βλέπουν επί τόπου και το ακαδημαϊκό προσωπικό. Να υπάρχει δηλαδή μια διαρκής αλληλεπίδραση.
Θέλω να σας πω, κάνοντας μια παρένθεση επί του προσωπικού, ιδίως των διπλωματών, ότι δυστυχώς πλέον το επάγγελμα του διπλωμάτη, το λειτούργημα του διπλωμάτη, δεν είναι όσο ελκυστικό ήταν στο παρελθόν. Δυστυχώς τα τελευταία χρόνια προκηρύσσονται θέσεις και ένας αριθμός θέσεων δεν καλύπτεται, πράγμα το οποίο τα προηγούμενα χρόνια θα ήταν μάλλον αδιανόητο. Προφανώς συνδέεται με τις πολύ υψηλές απαιτήσεις και την κινητικότητα, την οποία έχουν οι διπλωμάτες. Συνδέεται όμως δυστυχώς και με το πάρα πολύ υψηλό κόστος διαβίωσης, το οποίο δημιουργεί συνθήκες ασφυξίας για τους διπλωμάτες. Είναι κάτι, το οποίο προφανώς θα έχουμε την ευκαιρία να το δούμε και να το συζητήσουμε στη συνέχεια.
Κλείνοντας, θα ήθελα να επισημάνω ότι με τις νομοτεχνικές τις οποίες θα φέρουμε, συνοπτικά αποκαθιστούμε τα ζητήματα, τα οποία έχουν να κάνουν με την απόλυτη εκλογή, έτσι ώστε να μην υπάρχει καμία αμφιβολία ότι ενδυναμώνεται το πλαίσιο αξιοκρατίας.
Και να πω επιπλέον, ότι για το τελευταίο ζήτημα που ετέθη, το οποίο είναι το όριο ηλικίας για την πρόσβαση στο διπλωματικό σώμα, υπάρχουν και εκεί επιχειρήματα υπέρ και κατά. Όπως γνωρίζετε, προβλέπεται από το ανά χείρας νομοσχέδιο ότι υπάρχει ανώτατο όριο ηλικίας στα σαράντα έτη. Ο σκοπός της ρύθμισης, είναι να υπάρχει ένα χρονικό περιθώριο εξέλιξης σε όλους τους κλάδους του διπλωματικού σώματος, διότι η αλήθεια είναι ότι θα πρέπει οι διπλωμάτες να φτάνουν σε πρεσβευτικό βαθμό, διότι μόνο Πρέσβης μπορεί να στελεχώσει την ηγεσία των διπλωματικών αποστολών στο εξωτερικό. Υπάρχει η γνωστή νομολογία του 2011 του Συμβουλίου Επικρατείας, η οποία αναφέρει ότι είναι κατ’ αρχήν δυνατόν να τίθεται τέτοιο όριο ηλικίας, σεβόμενος βεβαίως ο εκάστοτε φορέας την αρχή της αναλογικότητας. Μολονότι θεωρώ ότι είναι χρήσιμο για το Υπουργείο Εξωτερικών να υπάρχει ένα όριο, παρά ταύτα, ακούγοντας και εσάς σήμερα, αλλά και λαμβάνοντας επιστολή από τον Συνήγορο του Πολίτη, ο οποίος διατύπωσε επιφυλάξεις σε σχέση με τη συνταγματικότητα του μέτρου αυτού, για την ώρα θα αποσυρθεί η διάταξη αυτή και θα αξιολογηθεί και πάλι σε επόμενο χρόνο.
Και πάλι με τις ευχαριστίες μου σας καλώ να ψηφίσετε τις διατάξεις του παρόντος νομοσχεδίου. Είναι όλες διατάξεις, οι οποίες θα βελτιώσουν τη λειτουργία του Υπουργείου Εξωτερικών και εν τέλει τη διπλωματική του αποστολή. Σας ευχαριστώ πολύ.
