Λουκάς Φουρλάς, Ευρωβουλευτής (Κύπρος)
Την ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας, με μεγαλύτερες αμυντικές δαπάνες και ταχύτερη λήψη αποφάσεων, υπογράμμισε ο Κύπριος ευρωβουλευτής Λουκάς Φουρλάς. «Η Μέση Ανατολή αποδεικνύει ότι η ευρωπαϊκή ασφάλεια δεν εξαντλείται στα σύνορα της ΕΕ», τόνισε, προειδοποιώντας ότι «δεν μπορεί η Ευρώπη να είναι πολιτικά απούσα όταν διαμορφώνονται εξελίξεις στη γειτονιά της». Σε αυτό το περιβάλλον, επεσήμανε τον αναβαθμισμένο γεωπολιτικό ρόλο της Κύπρου και τη σημασία του σεβασμού του διεθνούς δικαίου. «Αξιόπιστη αποτροπή σημαίνει αμυντικές δαπάνες που να ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα», ανέφερε, ζητώντας αποτελεσματικότερο ευρωπαϊκό συντονισμό και περιορισμό των εξαρτήσεων από τρίτες χώρες σε πρώτες ύλες, ενέργεια και αμυντικό εξοπλισμό. Υποστήριξε ότι «μια ισχυρότερη Ευρώπη δεν αποδυναμώνει τη διατλαντική σχέση, την καθιστά πιο ισχυρή». Και κατέληξε λέγοντας «Η γεωγραφία επέστρεψε. Χρειάζεται να επιστρέψει και η ευρωπαϊκή σκέψη».
Τάσος Χατζηβασιλείου, Υφυπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας, αρμόδιος για τις Ευρωπαϊκές Υποθέσεις
Την ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας χωρίς να υπονομευθεί η πολιτική συνοχής υπογράμμισε ο αρμόδιος για τις Ευρωπαϊκές Υποθέσεις υφυπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας Τάσος Χατζηβασιλείου, παρουσιάζοντας τις προτεραιότητες της ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ το δεύτερο εξάμηνο του 2027. Χαρακτήρισε «ψευδές» το δίλημμα μεταξύ ανταγωνιστικότητας και συνοχής, προειδοποιώντας ότι «θα ήταν λάθος να αντιμετωπίζουμε τόσο πολλές προκλήσεις με λιγότερους πόρους» ενόψει των διαπραγματεύσεων για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό 2028-2034. Επεσήμανε ότι στις ελληνικές προτεραιότητες περιλαμβάνονται η ενίσχυση της ευρωπαϊκής ασφάλειας και άμυνας με «μια ολοκληρωμένη προσέγγιση 360 μοιρών», η ανάπτυξη της αμυντικής βιομηχανίας, η τεχνολογική καινοτομία, η διεύρυνση προς τα Δυτικά Βαλκάνια, το μεταναστευτικό και η ευρωπαϊκή θαλάσσια πολιτική. Επικαλούμενος τις εκθέσεις Ντράγκι και Λέτα, υποστήριξε ότι η Ευρώπη πρέπει να καλύψει το χάσμα καινοτομίας με τις άλλες μεγάλες οικονομίες, χωρίς να διευρύνει τις περιφερειακές ανισότητες. «Χρειαζόμαστε μια Ευρώπη ανταγωνιστική, ανθεκτική και στρατηγικά αυτόνομη. Μια Ευρώπη που να στέκεται ισχυρή στα δικά της πόδια», ανέφερε, τονίζοντας την ανάγκη επαρκούς χρηματοδότησης. «Οφείλουμε να εμφυσήσουμε στους πολίτες την αίσθηση ότι η Ευρώπη δεν αντιδρά απλά σε όσα συμβαίνουν, αλλά δρα και αναλαμβάνει πρωτοβουλίες», σημείωσε, επισημαίνοντας ότι η ανταγωνιστικότητα «δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά μέσο για την οικονομική ευημερία και την κοινωνική συνοχή».
Όλγα Ευτυχίδου, head of legal, Sioufas & Associates Law Firm
Στη σημασία της ταχύτερης απονομής δικαιοσύνης και της ασφάλειας δικαίου για την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας αναφέρθηκε η head of legal της Sioufas & Associates Law Firm Όλγα Ευτυχίδου. Όπως επισήμανε, «ο μέσος χρόνος έκδοσης πρωτόδικης δικαστικής απόφασης έχει μειωθεί από 774 σε 309 ημέρες, ενώ τα δικαστήρια διεκπεραιώνουν πλέον περισσότερες υποθέσεις από όσες εισάγονται, περιορίζοντας σταδιακά τις εκκρεμότητες προηγούμενων ετών». Αναφέρθηκε στον νέο δικαστικό χάρτη, την ενοποίηση του πρώτου βαθμού δικαιοδοσίας και την ψηφιοποίηση της δικαιοσύνης καθώς και στη μεταφορά συγκεκριμένων αρμοδιοτήτων στους δικηγόρους, όπως η έκδοση διαταγών πληρωμής, οι συναινετικές προσημειώσεις υποθηκών και οι διαδικασίες που αφορούν κληρονομικά δικαιώματα. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο ψηφιακό κτηματολόγιο και την ηλεκτρονική ταυτότητα κτηρίου, σημειώνοντας ότι ενισχύουν την ασφάλεια των συναλλαγών, περιορίζουν την αβεβαιότητα γύρω από την ιδιοκτησία και διευκολύνουν τις επενδύσεις στην αγορά ακινήτων. «Η ανταγωνιστικότητα δεν καθορίζεται μόνο από τη φορολογία, το εργατικό κόστος ή την πρόσβαση σε κεφάλαια, αλλά και από τη δυνατότητα των επενδυτών να βασίζονται σε σαφή ιδιοκτησιακά δικαιώματα, προβλέψιμες νομικές διαδικασίες και έγκαιρη δικαστική προστασία», υπογράμμισε.
Μιχάλης Δαμιανός, Υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κύπρου
Η ενεργειακή ασφάλεια δεν πρέπει να θεωρείται αυτονόητη, ξεκαθάρισε ο υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κύπρου Μιχάλης Δαμιανός. Επεσήμανε ότι η ανθεκτικότητα σχετίζεται με τη διανομή των πηγών ενέργειας και τόνισε ότι «οι ευκαιρίες πρέπει να μετατραπούν σε σχέδια με τη στήριξη των επενδύσεων και τη συνεργασία των κρατών». Στην Κύπρο, πρόσθεσε, έχουμε μεγάλες ανακαλύψεις κοιτασμάτων φυσικού αερίου, αλλά η ενεργειακή ασφάλεια εκτείνεται πέραν αυτού, φέρνοντας ως παράδειγμα τις ΑΠΕ και τα ηλιακά πάνελ. Όσον αφορά την ηλεκτρική διασύνδεση με την Ελλάδα, έκανε λόγο για μια ευκαιρία ώστε η Κύπρος να ξεπεράσει την απομόνωση, να δυναμώσει την παροχή ενέργειας και να αποτελέσει μέρος του σχεδίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας. «Η ενεργειακή ασφάλεια πρέπει να ενισχυθεί και να έχουμε μια ανθεκτική υποδομή για το μέλλον», τόνισε. Όσον αφορά το κοίτασμα «Κρόνος», εκτίμησε ότι η άντληση του αερίου θα ξεκινήσει σε δύο χρόνια, διευκρινίζοντας ότι «απαιτείται χρόνος για να περάσεις από την ανακάλυψη στην εμπορευματοποίηση των πηγών ενέργειας».
Osama Mobarez, Γενικός Γραμματέας, Φόρουμ Φυσικού Αερίου της Ανατολικής Μεσογείου (EMGF)
Την άποψη ότι η ενεργειακή ασφάλεια σχετίζεται με τη διαφοροποίηση όχι μόνο των προμηθευτών αλλά και των οδών διέλευσης, εξέφρασε ο γενικός γραμματέας του Φόρουμ Φυσικού Αερίου της Ανατολικής Μεσογείου (EMGF) Osama Mobarez, τονίζοντας ότι η συνεργασία είναι απαραίτητο χαρακτηριστικό της επιτυχίας. «Η Ανατολική Μεσόγειος μπορεί να είναι μέρος της λύσης», συμπλήρωσε, αναφέροντας ότι πέραν της υπάρχουσας παραγωγής υπάρχουν σημαντικές προοπτικές διεύρυνσης. Η υφιστάμενη υποδομή μπορεί να επεκταθεί σύντομα και να κάνει μεγάλη διαφορά, επεσήμανε, ενώ διευκρίνισε ότι είναι πολύ σημαντικό να φέρουμε μαζί όλα τα εμπλεκόμενα μέρη. Όσον αφορά τη μακροπρόθεσμη πολιτική, εστίασε α) στον συνδυασμό υγραερίου και ηλεκτρισμού στο ενεργειακό μείγμα, β) στην ανάγκη διευκόλυνσης των προωθούμενων σχεδίων και γ) στη μετάβαση από το σχέδιο στην υλοποίηση.
John Ardill, Αντιπρόεδρος, global exploration, ExxonMobil
Στόχος είναι να προσφέρουμε σταθερή ενέργεια σε όσους περισσότερους μπορούμε, επεσήμανε ο αντιπρόεδρος, global exploration, της ExxonMobil John Ardill, εξηγώντας ότι το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο έχουν σημαντική θέση στο ενεργειακό μείγμα. Εξέφρασε την εκτίμηση ότι η ζήτηση θα αυξηθεί έως το 2050 και γι’ αυτό πρέπει να σχεδιάσουμε σωστά το μείγμα. «Η προμήθεια απαιτεί πολλές επενδύσεις», συνέχισε, καθώς αν αυτές σταματήσουν, οι πηγές θα μειώνονται κατά 10% ανά έτος, εξήγησε. Σχετικά με τον ρόλο της Exxon Mobil στην ανατολική Μεσόγειο, παρατήρησε ότι «τώρα περνάμε από την εξερεύνηση και την αξιολόγηση στην ανάπτυξη της παραγωγής» ή αλλιώς «από τα εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια στα δισεκατομμύρια δολάρια». Επιβεβαίωσε δε ότι οι διατρήσεις στην Ελλάδα θα ξεκινήσουν τον Απρίλιο του 2027, ενώ στην Κύπρο «εφόσον όλα πάνε καλά, θα παράγουμε αέριο από το 2033».
Basil Allam, Διευθυντής Χώρας, Chevron Cyprus
Την άποψη ότι η ενέργεια σχετίζεται κυρίως με τους ανθρώπους εξέφρασε ο διευθυντής της Chevron Cyprus Basil Allam. «Έχω δει τι διαφορά μπορεί να κάνει στις τοπικές κοινότητες η σταθερή πρόσβαση στην ενέργεια», υποστήριξε. Στη συνέχεια τόνισε ότι είναι σημαντικό ο τομέας να ανταποκριθεί στην αυξημένη ζήτηση και παράλληλα να μειώσει το ανθρακικό του αποτύπωμα. «Πρέπει να έχουμε πολλές μορφές ενέργειας. Το υγραέριο πρέπει να είναι μέρος της εξίσωσης», αποσαφήνισε, προσθέτοντας ότι για να ανταποκριθεί η βιομηχανία στις ανάγκες απαιτούνται νέες πηγές και νέα κεφάλαια. Σχετικά με τη δραστηριότητα της Chevron υπενθύμισε την παρουσία στο οικόπεδο «Αφροδίτη» αλλά και τις διατρήσεις σε Ελλάδα, Αίγυπτο, Λιβύη και Μάλτα. «Δεν μπορούμε να βλέπουμε αυτές τις δυνατότητες απομονωμένες. Πρέπει να συνδέουμε τις υποδομές και τις οικονομίες», κατέληξε.
John Sitilides, γεωπολιτικός στρατηγικός αναλυτής των ΗΠΑ, ανώτερος ερευνητικός συνεργάτης για θέματα Παγκόσμιων Κινδύνων στο Center for the National Interest
Τη διατήρηση της ισχυρής προεδρικής εξουσίας Τραμπ στην εξωτερική πολιτική, παρά το «μπλε τσουνάμι» των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές, υπογράμμισε ο γεωπολιτικός στρατηγικός αναλυτής των ΗΠΑ και ανώτερος ερευνητικός συνεργάτης για θέματα Παγκόσμιων Κινδύνων στο Center for the National Interest John Sitilides. «Το μέλλον είναι και θα παραμείνει αβέβαιο», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι «η προεδρική ισχύς θα παραμένει δυνατή στην εξωτερική πολιτική». Όπως εξήγησε, από τον Ιανουάριο θα φανεί «κατά πόσο θα υπάρχει συμφωνία ανάμεσα στον Λευκό Οίκο και το Κογκρέσο, καθώς υπάρχουν Δημοκρατικοί που θέλουν να συνεργαστούν με τον Τραμπ», αλλά και μια πιο ακραία πτέρυγα που δεν εμφανίζεται διατεθειμένη να το πράξει.
Για το Ιράν εκτίμησε ότι «θα έχουμε εξελίξεις στο προσεχές διάστημα, ενδεχομένως με μια συμφωνία», θέτοντας ως ζητούμενο την αλλαγή της συμπεριφοράς του ιρανικού καθεστώτος. Προέβλεψε ότι «θα συνεχιστούν οι κυρώσεις στην ιρανική οικονομία και το 2027», υπογραμμίζοντας την ανάγκη να διασφαλιστεί η ροή πετρελαίου από τα Στενά του Ορμούζ. Άφησε επίσης ανοιχτό το ενδεχόμενο διπλωματικών συνεννοήσεων μεταξύ Τραμπ, Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ. Στο ουκρανικό, αναφέρθηκε στις επικείμενες συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι και στο ενδεχόμενο «έστω μιας προσωρινής εκεχειρίας», επισημαίνοντας ότι «οι Ουκρανοί είναι πιο πρόθυμοι να συζητήσουν, ενώ η Ρωσία όχι». Προειδοποίησε για τον «υβριδικό πόλεμο της Ρωσίας σε συμμάχους του ΝΑΤΟ», που απειλεί την ευρωπαϊκή ασφάλεια, ενώ συνέδεσε τις εκλογές του 2027 στην Ευρώπη με τις μελλοντικές αποφάσεις για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας. Για την Κίνα, ο John Sitilides σημείωσε ότι υπάρχει «ανησυχία στην Ουάσιγκτον για τις επαφές της με την ΕΕ», ενώ το Πεκίνο επιδιώκει να καταστεί αυτάρκης δύναμη έως το 2030, περιορίζοντας δραστικά την εξάρτησή του από αμερικανικά συστήματα.
Χάρης Γεωργιάδης, Πρόεδρος, Ινστιτούτο «Γλαύκος Κληρίδης», πρώην Υπουργός Οικονομικών της Κύπρου
«Δεν πιστεύω στα θαύματα, πιστεύω στις σωστές αποφάσεις», τόνισε ο πρόεδρος του Ινστιτούτου «Γλαύκος Κληρίδης» και πρώην υπουργός Οικονομικών της Κύπρου Χάρης Γεωργιάδης, συμπληρώνοντας ότι «δεν μπορώ να φανταστώ πιο σημαντική πολιτική πρωτοβουλία από τον GSI, ο οποίος θα σταματήσει την απομόνωση της Κύπρου και θα φέρει ενεργειακή ασφάλεια και αυτάρκεια». Αφού χαιρέτισε τον γεωπολιτικό αντίκτυπο, εξήγησε ότι το έργο «έχει φθάσει στο κομβικό σημείο να αρθούν οι αμφιταλαντεύσεις», ενώ πρόσθεσε ότι είναι αδιανόητο να μην υπάρχει κοινή γραμμή. Αυτό το έργο, κατά τον ίδιο, πρέπει να ιδωθεί μέσα από τον φακό της γεωπολιτικής και της αναπτυξιακής δυναμικής. «Το έργο θα δώσει την ευκαιρία στην Κύπρο να άρει την ενεργειακή απομόνωση, και στην Ελλάδα και την Κύπρο την ευκαιρία να αποτελέσουν τους κόμβους μέσα από τους οποίους το ευρωπαϊκό δίκτυο θα ενωθεί με το δίκτυο της ανατολικής Μεσογείου, του Ισραήλ, της Αιγύπτου και του Λιβάνου», συνέχισε. Είναι ένα έργο ειρήνης και περιφερειακής συνεργασίας, σημείωσε, ξεκαθαρίζοντας ότι «καμία προσπάθεια παρεμπόδισης δεν μπορεί να γίνει ανεκτή». «Πρέπει να υπάρξει ισχυρή ευρωπαϊκή και πολιτική στήριξη, πέραν της οικονομικής», πρόσθεσε. Τέλος, απαντώντας σε όσους εγείρουν ζήτημα βιωσιμότητας, σημείωσε ότι «η οικονομική βιωσιμότητα της Κύπρου είναι αυτή που καθιστά το έργο του GSI απολύτως αναγκαίο».
Μιχάλης Κατρίνης, Βουλευτής, ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής
Aναφερόμενος στο έργο του GSI, ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής Μιχάλης Κατρίνης έκανε λόγο για μια δοκιμασία «κατά πόσον η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να μετατρέψει τις στρατηγικές επιλογές σε πράξεις και όχι να είναι υπό αίρεση αξιώσεων που δεν συνάδουν με το διεθνές δίκαιο». Δήλωσε δε ότι χρειάζεται μια κοινή νομική και διπλωματική θέση Ελλάδας, Κύπρου και Ευρώπης, και να «υπάρξει ενδεχομένως ένας κοινός επιχειρησιακός σχεδιασμός». Στη συνέχεια, εξήρε τη σημασία της γαλλικής συμμετοχής, καθώς αυτό δείχνει «ένα αυξημένο ενδιαφέρον από μια χώρα με σημαίνοντα ρόλο», όπως είπε. Σημείωσε ότι πρώτο στοίχημα του GSI είναι αν η ΕΕ έχει την ικανότητα να εγγυηθεί ότι οι στρατηγικές της επιλογές γίνονται πράξη χωρίς την παρέμβαση τρίτων χωρών και τόνισε ότι δεν πρέπει να υπάρξει «η αίσθηση αποδοχής ότι η απειλή χρήσης βίας από μια τρίτη χώρα μπορεί να οδηγήσει σε υποχώρηση ζωτικών συμφερόντων από την Ελλάδα και την Κύπρο».
Κυριάκος Κενεβέζος, πρώην Υπουργός Παιδείας και Πολιτισμού της Κύπρου,
πρώην Πρέσβης της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ελλάδα
Σκληρή κριτική στους χειρισμούς της κυπριακής κυβέρνησης για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου άσκησε ο πρώην Υπουργός Παιδείας και Πολιτισμού της Κύπρου και πρώην Πρέσβης της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ελλάδα Κυριάκος Κενεβέζος, υπογραμμίζοντας ότι το έργο δεν μπορεί να αξιολογείται αποκλειστικά με οικονομικά κριτήρια. «Δεν είναι μόνο η οικονομική πλευρά του έργου, είναι και η γεωπολιτική, η ενεργειακή», ανέφερε, σημειώνοντας ότι δεν έχει δοθεί οριστική απάντηση στη συζήτηση για την οικονομική βιωσιμότητά του. «Είναι παράδοξο η Κυπριακή Δημοκρατία να περιμένει τη NAVTEX από την ελληνική κυβέρνηση και μετά την καταβολή των 25 εκατομμυρίων», υποστήριξε, χαρακτηρίζοντας τη συγκεκριμένη στάση «λίγο ηθικό εκβιασμό». Μίλησε για «κυβερνητικό αλαλούμ», προσθέτοντας ότι «δεν είχα πιστέψει ποτέ ότι ο υπουργός Οικονομικών της Κύπρου ομιλεί από μόνος του». Αντίθετα, εκτίμησε ότι «η Ελλάδα έχει κάνει τα σωστά βήματα». Ο ίδιος υπογράμμισε ότι «ο ελέφαντας στο δωμάτιο είναι η Τουρκία κι αυτό θα έπρεπε να συζητάμε», επιμένοντας στη στρατηγική σημασία του έργου για την ασφάλεια της Κύπρου. «Εμείς χρειαζόμαστε ασφάλεια και συνεργασίες, κι αυτό το έργο διασφαλίζει αυτά τα χαρακτηριστικά», σημείωσε, εκφράζοντας την ελπίδα να ολοκληρωθεί η διασύνδεση, η οποία «γεωστρατηγικά αποτυπώνει μια νέα τάξη πραγμάτων στην Ανατολική Μεσόγειο».
Κωνσταντίνος Φίλης, Διευθυντής, Ινστιτούτο Διεθνών Υποθέσεων, Αναπληρωτής Καθηγητής,
The American University of Greece
Την ενεργειακή και εμπορική βιωσιμότητα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου υπερασπίστηκε ο διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων και αναπλ. καθηγητής του American University of Greece Κωνσταντίνος Φίλης, επισημαίνοντας ότι «δεν είναι σχέδιο με μόνο γεωπολιτική διάσταση», αλλά έργο που «θα βγάλει την Κύπρο από την ενεργειακή απομόνωση». Όπως υποστήριξε, η διασύνδεση θα επιτρέψει στην Κύπρο να αποκτήσει πρόσβαση σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και μελλοντικά να εξάγει ηλεκτρική ενέργεια προς την Ευρώπη. «Εμπορικά είναι βιώσιμο και από την οπτική του επενδυτή και του καταναλωτή». Υποστήριξε ότι «υπάρχουν συμφέροντα στην Κύπρο που πολέμησαν αυτό το σχέδιο», υπενθυμίζοντας ότι η Ελλάδα επένδυσε μέσω του ΑΔΜΗΕ σε μια πρωτοβουλία που ξεκίνησε από την Κυπριακή Δημοκρατία. Επισήμανε ότι η διασύνδεση ενισχύει την ενεργειακή ανθεκτικότητα της περιοχής, ενώ το Ισραήλ ενδιαφέρεται να συμμετάσχει σε επόμενη φάση, ώστε να μπορεί να εισάγει ενέργεια σε περιόδους κρίσης. Αναφερόμενος στις τεχνικές ενστάσεις, ο κ. Φίλης σημείωσε ότι η ΕΕ και γαλλικές εταιρείες στηρίζουν το έργο, ενώ «ήδη υπάρχουν άλλα πέντε σχέδια που έχουν περάσει από την ίδια περιοχή». Χαρακτήρισε «κατευθυνόμενες» τις αιτιάσεις ότι η διασύνδεση είναι προβληματική επειδή διέρχεται από βαθιά νερά, τονίζοντας πως αποτελεί «συμπληρωματικό έργο στρατηγικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου».
