19 Σεπτεμβρίου, 2026
ΑΘΗΝΑ. Στις μεγάλες κοινωνικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Ελλάδα, από το δημογραφικό και τη στεγαστική κρίση έως τη στήριξη της οικογένειας και την επιστροφή Ελλήνων του εξωτερικού, αναφέρεται η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου, σε συνέντευξή της στον «Εθνικό Κήρυκα» («Ε.Κ.»), εν όψει της παρουσίας της στη Νέα Υόρκη στο πλαίσιο των εργασιών του ΟΗΕ.
Η κ. Μιχαηλίδου υπογραμμίζει ότι η αντιμετώπιση του δημογραφικού απαιτεί μακροπρόθεσμη πολιτική και όχι αποσπασματικά μέτρα, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δίνει στη στέγαση, στη στήριξη των νέων οικογενειών και στο λεγόμενο «brain regain». Παράλληλα, απευθύνεται στην Ομογένεια, την οποία χαρακτηρίζει σημαντικό πολλαπλασιαστή της διεθνούς παρουσίας της Ελλάδας, τονίζοντας την ανάγκη οι νεότερες γενιές των Ελλήνων της Διασποράς να βλέπουν τη χώρα όχι μόνο ως τόπο καταγωγής, αλλά και ως πραγματική επιλογή σπουδών, εργασίας, δημιουργίας και ζωής.
«Εθνικός Κήρυκας»: Ποιος είναι ο βασικός στόχος της παρουσίας σας στον ΟΗΕ και ποια ζητήματα επιδιώκει να αναδείξει η Ελλάδα μέσα από τις επαφές και τις παρεμβάσεις σας στη Νέα Υόρκη;
Δόμνα Μιχαηλίδου: Στη διεθνή σκηνή, η επιρροή μιας χώρας δεν εξαρτάται μόνο από το γεωγραφικό, οικονομικό ή στρατιωτικό της μέγεθος. Χτίζεται και από την αξιοπιστία της, τις συμμαχίες της και την ικανότητά της να επηρεάζει τις εξελίξεις. Για την Ελλάδα, η παρουσία στα διεθνή φόρα είναι πολλαπλασιαστής ισχύος. Η συμμετοχή μας ως μη μόνιμου μέλους του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για την περίοδο 2025–2026 ενισχύει τη φωνή και τον ρόλο της χώρας εκεί όπου λαμβάνονται κρίσιμες αποφάσεις.
Στη Νέα Υόρκη θέλω να αναδείξω και μια άλλη διάσταση της διεθνούς παρουσίας μας: τις πολιτικές που εφαρμόζει η Ελλάδα απέναντι σε κοινωνικές προκλήσεις που ξεπερνούν τα εθνικά σύνορα, όπως το δημογραφικό, η στέγαση, η προστασία των παιδιών, τα κοινωνικά δικαιώματα και η ισότητα. Σε αυτή τη λογική εντάσσονται η συμμετοχή μου στο πάνελ για τα κοινωνικά δικαιώματα και τη δημοκρατία, αλλά και οι συναντήσεις μου με εκπροσώπους του ΟΗΕ και διεθνών οργανισμών.
Και στη Νέα Υόρκη η Ελλάδα έχει ένα ακόμη μεγάλο πλεονέκτημα: την Ομογένεια. Ο Ελληνισμός της Αμερικής πολλαπλασιάζει την παρουσία της χώρας μέσα από ανθρώπους, γνώσεις, δίκτυα και σχέσεις που έχουν χτιστεί επί δεκαετίες. Γι’ αυτό οι επαφές μου με τον Αρχιεπίσκοπο Αμερικής κ. Ελπιδοφόρο, την Εθνική Φιλόπτωχο και ιδιαίτερα με τη νέα γενιά στο Fantis School έχουν ξεχωριστή σημασία. Η διεθνής παρουσία της Ελλάδας και η δύναμη της Ομογένειας είναι δύο διαφορετικοί τρόποι με τους οποίους η χώρα μας μπορεί να έχει επιρροή πολύ μεγαλύτερη από το μέγεθός της.
«Ε.Κ.»: Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με οξύ δημογραφικό πρόβλημα, με τις γεννήσεις να μειώνονται σταθερά και τον πληθυσμό να γερνά. Ποιες πολιτικές θεωρείτε ότι μπορούν πραγματικά να αλλάξουν αυτή την πορεία και σε πόσο βάθος χρόνου μπορεί να φανεί αποτέλεσμα;
Δόμνα Μιχαηλίδου: Το δημογραφικό δεν αντιστρέφεται με ένα επίδομα, ούτε μέσα σε μία κυβερνητική θητεία. Είναι μια πρόκληση που διαμορφώθηκε σε βάθος δεκαετιών και απαιτεί σταθερή, συνεπή και μακροπρόθεσμη πολιτική. Στόχος μας είναι οι νέοι άνθρωποι να μπορούν να κάνουν οικογένεια, να αποκτούν το δικό τους σπίτι, να μεγαλώνουν τα παιδιά τους με ασφάλεια και να χτίζουν το μέλλον τους στην Ελλάδα. Αυτό σημαίνει περισσότερες και καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας, προσιτή στέγη, φορολογική στήριξη της οικογένειας και υπηρεσίες φροντίδας που διευκολύνουν την καθημερινότητα των γονέων.
Αυτή είναι η λογική του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για το Δημογραφικό 2025-2035, με περισσότερες από 100 δράσεις και δεκαετή ορίζοντα εφαρμογής. Το δημογραφικό αφορά συνολικά το πώς ζουν οι άνθρωποι και τι προοπτικές έχουν σε κάθε φάση της ζωής τους. Συνδέεται με τη στήριξη της οικογένειας, τη στέγη, την εργασία, τις πολιτικές ενεργού γήρανσης και τη δυνατότητα των ανθρώπων να παραμένουν, να εργάζονται και να δημιουργούν στον τόπο τους.
Τα αποτελέσματα αυτής της προσπάθειας φαίνονται πρώτα στην καθημερινότητα: στο εισόδημα μιας οικογένειας, στο αν μπορεί να βρει προσιτό σπίτι, στο αν οι γονείς έχουν πρόσβαση στη φροντίδα των παιδιών τους, στο αν ένα νέο ζευγάρι αισθάνεται ότι μπορεί να προχωρήσει στο επόμενο βήμα. Οι δημογραφικοί δείκτες αλλάζουν σε βάθος χρόνου. Εμείς χτίζουμε από τώρα τις προϋποθέσεις ώστε περισσότεροι νέοι άνθρωποι να μπορούν να δημιουργούν την οικογένεια και τη ζωή που θέλουν στην Ελλάδα.
«Ε.Κ.»: Η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει σειρά μέτρων για τη στήριξη της οικογένειας, με ιδιαίτερη έμφαση στις τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες. Πιστεύετε ότι τα μέτρα αυτά αρκούν για να ανακουφίσουν ουσιαστικά το αυξημένο κόστος ανατροφής των παιδιών και ποιες επιπλέον παρεμβάσεις εξετάζετε;
Δόμνα Μιχαηλίδου: Για μια οικογένεια με τρία ή τέσσερα παιδιά, η στήριξη δεν μπορεί να εξαντλείται σε μία παροχή. Κρίνεται στο αν οι γονείς βρίσκουν λύση για τη φροντίδα των παιδιών, αν μπορούν να συνεχίσουν να εργάζονται, αν μειώνονται τα καθημερινά έξοδα και αν η στέγη τους ανταποκρίνεται στις ανάγκες μιας μεγαλύτερης οικογένειας. Εκεί θέλουμε να παρεμβαίνουμε.
Στην προσχολική φροντίδα, καταργούμε τα εισοδηματικά κριτήρια για τα vouchers των βρεφονηπιακών σταθμών για τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες και αυξάνουμε κατά 10% την αξία τους. Στις «Νταντάδες της Γειτονιάς», για οικογένειες με τρία ή περισσότερα παιδιά δεν υπάρχει εισοδηματικό όριο, ενώ το πρόγραμμα εφαρμόζεται πλέον σε όλη τη χώρα. Παράλληλα, επεκτείνουμε τα σχολικά γεύματα και, στη στεγαστική πολιτική, προβλέπουμε μεγαλύτερες επιλέξιμες κατοικίες για τις οικογένειες με πολλά παιδιά.
Και βέβαια, αυξάνουμε την οικονομική ενίσχυση όσο μεγαλώνει η οικογένεια, με υψηλότερο επίδομα γέννησης για κάθε επιπλέον παιδί.
Η λογική μας είναι να μην αντιμετωπίζουμε την πολυτεκνία ως μια εξαίρεση που χρειάζεται περιστασιακή ενίσχυση, αλλά ως μια επιλογή που η Πολιτεία οφείλει να στηρίζει σταθερά. Με περισσότερες επιλογές φροντίδας, μεγαλύτερη οικονομική ενίσχυση και στεγαστικά εργαλεία που λαμβάνουν υπόψη το μέγεθος της οικογένειας.
«Ε.Κ.»: Η στεγαστική κρίση αποτελεί σήμερα έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους πολλοί νέοι καθυστερούν να δημιουργήσουν οικογένεια. Υπάρχουν νέα μέτρα που εξετάζετε για τη στέγαση νέων ζευγαριών και οικογενειών;
Δόμνα Μιχαηλίδου: Η στεγαστική πολιτική πρέπει να απαντά ταυτόχρονα σε δύο ανάγκες: να μπορεί το νοικοκυριό να αντέξει το κόστος της κατοικίας και να υπάρχουν περισσότερα σπίτια διαθέσιμα στην αγορά. Αυτή είναι η λογική της Εθνικής Στρατηγικής για τη Στεγαστική Πολιτική 2026–2035, με 50 μέτρα και περισσότερα από 6,5 δισ. ευρώ. Και επειδή τα εργαλεία είναι πολλά, τα έχουμε συγκεντρώσει στο stegasi.gov.gr, ώστε κάθε πολίτης να μπορεί να δει εύκολα ποιο μέτρο τον αφορά.
Για όσους νοικιάζουν, έχουμε την ετήσια επιστροφή ενοικίου και το επίδομα στέγασης. Για όσους θέλουν να αποκτήσουν πρώτη κατοικία, δίνουμε πρόσβαση σε χαμηλότοκη χρηματοδότηση. Σε αυτή τη λογική εντάσσεται και το νέο «Σπίτι μου ΙΙΙ», με διευρυμένα ηλικιακά και εισοδηματικά όρια και μεγαλύτερες επιλέξιμες κατοικίες για οικογένειες με περισσότερα παιδιά.
Παράλληλα, φέρνουμε περισσότερες κατοικίες στην αγορά. Δίνουμε κίνητρα για να ανακαινιστούν κλειστά σπίτια και να επιστρέψουν στη μακροχρόνια μίσθωση, προχωρούμε την Κοινωνική Αντιπαροχή, αξιοποιούμε δημόσια ακίνητα και δημιουργούμε νέο απόθεμα κοινωνικής κατοικίας.
Για έναν νέο άνθρωπο ή ένα νέο ζευγάρι, το αν μπορεί να βρει σπίτι σε κόστος που αντέχει το εισόδημά του επηρεάζει άμεσα το πότε και πώς θα σχεδιάσει την οικογένειά του. Γι’ αυτό η στέγη βρίσκεται στον πυρήνα της δημογραφικής μας πολιτικής.
«Ε.Κ.»: Για τον Ελληνισμό της Διασποράς, και ιδιαίτερα για τους νέους ομογενείς δεύτερης και τρίτης γενιάς, υπάρχει σχέδιο ώστε να ενισχυθούν οι δεσμοί τους με την Ελλάδα και ενδεχομένως να δημιουργηθούν κίνητρα επιστροφής ή εγκατάστασής τους στη χώρα;
Δόμνα Μιχαηλίδου: Η Ελλάδα σήμερα δίνει συγκεκριμένα κίνητρα για επιστροφή και εγκατάσταση στη χώρα. Για όσους μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα και πληρούν τις προϋποθέσεις του ειδικού καθεστώτος, το 50% του εισοδήματος από μισθωτή εργασία ή επιχειρηματική δραστηριότητα απαλλάσσεται από τον φόρο για επτά φορολογικά έτη. Το καθεστώς έχει πλέον επεκταθεί και σε όσους επιστρέφουν για να εργαστούν στο Ελληνικό Δημόσιο.
Και η τάση επιστροφής έχει ήδη αντιστραφεί. Από το 2010 έως το 2024 έφυγαν από τη χώρα περίπου 773.000 Έλληνες και έχουν επιστρέψει περίπου 473.000, δηλαδή σχεδόν έξι στους δέκα. Το 2023 και το 2024 οι επιστροφές ήταν περισσότερες από τις αναχωρήσεις. Αυτό δείχνει ότι η Ελλάδα μπορεί ξανά να γίνει τόπος εργασίας, δημιουργίας και μόνιμης εγκατάστασης για ανθρώπους που έζησαν για χρόνια στο εξωτερικό.
Παράλληλα, δίνουμε κίνητρα και για εγκατάσταση σε περιοχές που χρειάζονται νέο πληθυσμό. Το Πρόγραμμα Μετεγκατάστασης προβλέπει ενίσχυση έως 10.000 ευρώ για όσους επιλέγουν να εγκατασταθούν σε περιοχές που εντάσσονται στο πρόγραμμα, το οποίο επεκτείνεται πλέον σε περισσότερες ακριτικές Περιφερειακές Ενότητες.
Για έναν νέο ομογενή δεύτερης ή τρίτης γενιάς, θέλουμε η Ελλάδα να είναι κάτι περισσότερο από η χώρα των γονιών και των παππούδων του ή ο τόπος των καλοκαιρινών του διακοπών. Να είναι μια χώρα στην οποία μπορεί να σπουδάσει, να εργαστεί, να επιχειρήσει, να δημιουργήσει οικογένεια και να χτίσει το μέλλον του. Ο δεσμός με την Ελλάδα υπάρχει ήδη. Η δική μας δουλειά είναι να του δίνουμε και τους λόγους για να την επιλέξει.
«Ε.Κ.»: Η Ελλάδα έχασε στα χρόνια της οικονομικής κρίσης ένα μεγάλο μέρος νέων, υψηλά καταρτισμένων ανθρώπων που αναζήτησαν εργασία στο εξωτερικό. Πόσο σημαντικό είναι για την αντιμετώπιση του δημογραφικού το λεγόμενο «brain regain» και τι μπορεί να προσφέρει σήμερα η Ελλάδα σε έναν νέο Έλληνα της Νέας Υόρκης, της Βοστώνης ή του Σικάγου που θα σκεφτόταν να επιστρέψει;
Δόμνα Μιχαηλίδου: Η επιστροφή όσων έφυγαν στα χρόνια της κρίσης είναι βασικό κομμάτι της δημογραφικής μας πολιτικής. Από τη θητεία μου στο υπουργείο Εργασίας γνωρίζω καλά πόσο σημαντικό είναι να συνδέεται η επιστροφή με συγκεκριμένη δουλειά και επαγγελματική προοπτική. Αυτό ακριβώς κάνει το ReBrain Greece, φέρνοντας σε επαφή Έλληνες του εξωτερικού με επιχειρήσεις στην Ελλάδα που αναζητούν στελέχη υψηλής εξειδίκευσης. Στη δράση του ReBrain Greece στη Νέα Υόρκη συμμετείχαν 35 επιχειρηματικοί όμιλοι που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα και περισσότεροι από 1.500 Έλληνες του εξωτερικού, οι οποίοι είχαν τη δυνατότητα να διερευνήσουν συγκεκριμένες επαγγελματικές ευκαιρίες στην Ελλάδα.
Και βλέπουμε ότι η Ελλάδα γίνεται ξανά ελκυστική σε ανθρώπους με πολύ διαφορετικές διαδρομές. Ο Κρις Ρόκος, ένας από τους μεγαλύτερους διαχειριστές κεφαλαίων διεθνώς, έχει ήδη επιλέξει την Ελλάδα ως φορολογική του κατοικία, ενώ η Rokos Capital Management ετοιμάζεται να αποκτήσει παρουσία στην Αθήνα.
Από τον Έλληνα επαγγελματία που σκέφτεται να επιστρέψει μέχρι έναν μεγάλο διεθνή επιχειρηματία που επιλέγει να εγκατασταθεί εδώ, η Ελλάδα προσφέρει πλέον συγκεκριμένες επαγγελματικές ευκαιρίες και κίνητρα. Αυτό είναι το brain regain που θέλουμε: άνθρωποι, γνώσεις και εμπειρία να έρχονται ξανά στη χώρα και να δημιουργούν εδώ.
«Ε.Κ.»: Τι θα θέλατε να πείτε ειδικά στους Έλληνες της Αμερικής με την ευκαιρία της παρουσίας σας στη Νέα Υόρκη; Υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος τρόπος με τον οποίο η Ομογένεια μπορεί να συμβάλει στις πολιτικές για την οικογένεια, τα παιδιά και την κοινωνική συνοχή στην Ελλάδα;
Δόμνα Μιχαηλίδου: Στους Έλληνες της Αμερικής θέλω να πω κάτι πολύ απλό: η Ελλάδα σάς θέλει κοντά της, όχι μόνο με την καρδιά, αλλά και με τη γνώση, την εμπειρία και τις δυνατότητές σας. Η Ομογένεια μπορεί να γίνει γέφυρα ανάμεσα σε δύο κόσμους που έχουν πολλά να δώσουν ο ένας στον άλλον.
Ένας πανεπιστημιακός μπορεί να συνδέσει ένα ελληνικό πανεπιστήμιο ή έναν φορέα με ένα αμερικανικό ίδρυμα. Ένας επαγγελματίας μπορεί να μεταφέρει γνώση, εμπειρία και δίκτυα. Μια ομογενειακή οργάνωση μπορεί να φέρει σε επαφή ανθρώπους και φορείς που δουλεύουν για την προστασία των παιδιών, τη στήριξη της οικογένειας και την κοινωνική φροντίδα. Η συμβολή της Ομογένειας δεν είναι μόνο οικονομική. Είναι και η γνώση που μοιράζεται, οι άνθρωποι που συνδέει και οι ευκαιρίες που δημιουργεί.
Και κυρίως θέλω οι νεότερες γενιές της Ομογένειας να βρίσκουν τον δικό τους λόγο να κρατούν την Ελλάδα μέσα στη ζωή τους. Για τους παππούδες και τους γονείς τους ήταν η πατρίδα που άφησαν πίσω. Για τα παιδιά και τα εγγόνια τους μπορεί να είναι μια χώρα στην οποία σπουδάζουν, συνεργάζονται, εργάζονται, δημιουργούν και επιστρέφουν. Η σχέση με την Ελλάδα μένει ζωντανή όταν κάθε γενιά βρίσκει σε αυτήν κάτι δικό της. Γι’ αυτόν ακριβώς τον σπουδαίο λόγο εργαζόμαστε: για να μπορεί η Ελλάδα να γίνεται πραγματική επιλογή ζωής, σπουδών, εργασίας και δημιουργίας για κάθε νέα γενιά της Ομογένειας.
