«Εθνικός Μηχανισμός Επείγουσας Ανταπόκρισης για την προστασία των ασυνόδευτων ανηλίκων (ΕΜΕΑ): από την εκτίμηση των αναγκών στην ανταπόκριση»
Η Ειδική Γραμματεία Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων (ΕΓΠΑΑ), η Αντιπροσωπεία της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στην Ελλάδα και το Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών διοργάνωσαν με επιτυχία στις 7 Μαρτίου, συνέδριο με θέμα «Εθνικός Μηχανισμός Επείγουσας Ανταπόκρισης για την προστασία των ασυνόδευτων ανηλίκων (ΕΜΕΑ): από την εκτίμηση των αναγκών στην ανταπόκριση».
Ο Εθνικός Μηχανισμός Επείγουσας Ανταπόκρισης για την προστασία των ασυνόδευτων ανηλίκων (ΕΜΕΑ) που ξεκίνησε την λειτουργία του τον Απρίλιο του 2021, έχει συμβάλει αποτελεσματικά στον έγκαιρο εντοπισμό και στην ασφαλή φιλοξενία 3.258 ασυνόδευτων παιδιών που μέχρι πρότινος βρίσκονταν σε επισφαλείς συνθήκες διαβίωσης ή σε αστεγία.
Στο συνέδριο παρουσιάστηκαν οι επιτυχίες, οι προκλήσεις και τα βασικά ευρήματα για τον ΕΜΕΑ, ξεκινώντας από την ερευνητική μελέτη του Παντείου Πανεπιστημίου για τα άστεγα ασυνόδευτα παιδιά στην Ελλάδα, που οδήγησε στην εφαρμογή του Μηχανισμού, και προχωρώντας στη διετή περίοδο της πιλοτικής εφαρμογής του από την ΕΓΠΑΑ με την υποστήριξη της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες.
Με την παρουσία τους τίμησαν το συνέδριο η Υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου αρμόδια για την ένταξη κα Σοφία Βούλτεψη, o Ειδικός Γραμματέας Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου κος Ηρακλής Μοσκώφ, η Γενική Γραμματέας Δημόσιας Υγείας, τέως Ειδική Γραμματέας Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων κα Ειρήνη Αγαπηδάκη, η Αντιπρόσωπος της Υ.Α. του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στην Ελλάδα κα Maria Clara Martin και η Καθηγήτρια και Πρύτανης του Παντείου Πανεπιστημίου κα Χριστίνα Κουλούρη. Το συνέδριο χαιρέτησαν μέσω βιντεοσκοπημένου μηνύματος η Ειδική Αντιπρόσωπος για τη Μετανάστευση και τους Πρόσφυγες του Συμβουλίου της Ευρώπης, κα Leyla Kayacik, η Αναπληρώτρια Γενική Διευθύντρια της DG HOME και Επικεφαλής της «Task Force Migration Management», κα Beate Gminder.
Στο συνέδριο παρευρέθηκαν επίσης εκπρόσωποι διεθνών και ευρωπαϊκών οργανισμών, καθώς και Πρεσβειών, όπως, ο Επικεφαλής ΔΟΜ Ελλάδας κος Gianluca Rocco , ο εκπρόσωπος της UNICEF στην Ελλάδα κος Luciano Calestini, η επικεφαλής του Γραφείου της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Υποστήριξης για το Άσυλο (EUAA) στην Ελλάδα κα Jette Christiansen, ο Πρέσβης της Ελβετίας κος Stefan Estermann και η Πρέσβης της Νορβηγίας κα Lajla Jakhelln.
Η Υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου αρμόδια για την ένταξη κα. Σοφία Βούλτεψη απηύθυνε σύντομο χαιρετισμό αναφέροντας: « Η προστασία του παιδιού αποτελεί διαχρονικά προτεραιότητα για την Ελληνική Πολιτεία και οι δομές επείγουσας φιλοξενίας αποτελούν μια ακόμη απόδειξη. Μια απόδειξη ότι βελτιωνόμαστε, προσθέτοντας νέες επιτυχημένες δράσεις. Όπως η επιτυχημένη δράση των μετεγκαταστάσεων. Είμαστε πολύ ευχαριστημένοι που κάθε δράση μας καταλήγει σε καλή πρακτική για όλη την Ευρώπη και τον κόσμο. Κάθε άλλο παρά τυχαία, ο Μηχανισμός Επείγουσας Ανταπόκρισης θα παρουσιαστεί και στο Παγκόσμιο Φόρουμ για τους Πρόσφυγες που διοργανώνει η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ στο τέλος του χρόνου».
Ο Ειδικός Γραμματέας Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου κος Ηρακλής Μοσκώφ καλωσόρισε τους συμμετέχοντες και τους παρευρισκόμενους με μία σύντομη εισαγωγή για το έργο του ΕΜΕΑ σημειώνοντας τις προκλήσεις και τις ανάγκες που κλήθηκε να αντιμετωπίσει ο Μηχανισμός για να προστατεύσει παιδιά εκτός πλαισίου που δεν ήταν ορατά, χωρίς καμία πρόσβαση σε υπηρεσίες. Η συμβολή του ΕΜΕΑ στην κατάργηση της πολυετούς πρακτικής της προστατευτικής φύλαξης ήταν κομβικής σημασίας.
Στη συνέχεια για την ουσιαστική δράση του ΕΜΕΑ μίλησε η κα. Maria Clara Martin, Αντιπρόσωπος της Υ.Α. του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στην Ελλάδα, υπογραμμίζοντας ότι ο Μηχανισμός έχει αλλάξει δραστικά τον τρόπο παροχής φροντίδας προς τα ασυνόδευτα παιδιά πρόσφυγες στη χώρα ενώ έχει ενδυναμώσει τη συνεργασία μεταξύ πολλών κρατικών φορέων, διεθνών οργανισμών και μη κυβερνητικών οργανώσεων. Εξέφρασε την εκτίμησή της για τη συνεργασία με την Υφυπουργό Μετανάστευσης αρμόδια για την Ένταξη και τον Ειδικό Γραμματέα Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων, καθώς και για τις προσπάθειές τους να διασφαλίσουν ότι τα ασυνόδευτα παιδιά τα οποία ενηλικιώνονται έχουν πρόσβαση σε ευκαιρίες ένταξης. Δεσμεύτηκε επίσης να συνεχίσει να υποστηρίζει τις προσπάθειες της πολιτείας και άλλων φορέων για την αντιμετώπιση των διαφορετικών αναγκών αυτών των ευάλωτων παιδιών ώστε να μπορούν να μεγαλώσουν και να προοδεύσουν σε ένα ασφαλές περιβάλλον.
Η κα. Μαρία-Ντανιέλα Μαρούδα επίκουρη καθηγήτρια στο ΠάντειοΠανεπιστήμιο και πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά του Ρατσισμού και της Μισαλλοδοξίας (ECRI) με την σειρά της αναφέρθηκε στην έρευνα του Παντείου Πανεπιστημίου και την προστιθέμενη αξία της, που ήταν ότι έδωσε σε άστεγα ασυνόδευτα παιδιά φωνή, ώστε να περιγράψουν τα ίδια την κατάσταση και τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν, τις ανάγκες τους και τις προτάσεις τους για τα μέτρα υποστήριξης και προστασίας τους. Αξιοποιώντας μια καινοτόμο μεθοδολογία και στη βάση του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού έφερε κοντά, με τη διευκόλυνση της Ύπατης Αρμοστείας, οργανώσεις της Κοινωνία των Πολιτών με σημαντικό έργο στον τομέα, καθώς και καίριας σημασίας εμπλεκόμενους φορείς. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι συστάσεις της έρευνας να υλοποιηθούν σε έναν μεγάλο βαθμό πολύ πριν την οριστική δημοσιοποίησή της.
Θεσμικοί φορείς και Φορείς της Κοινωνίας των Πολιτών που αποτελούν βασικούς εταίρους και δραστηριοποιούνται αποτελεσματικά στον τομέα της παιδικής προστασίας για τα ασυνόδευτα παιδιά στην Ελλάδα παρευρέθηκαν στο συνέδριο και μοιράστηκαν τις καλές πρακτικές που ακολουθούν.
Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου και του ΚΕΘΕΑ
Μνημόνιο συνεργασίας μεταξύ της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου και του Κέντρου Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων (ΚΕΘΕΑ) υπεγράφη την Τρίτη (07/03), στον τομέα της μεταναστευτικής πολιτικής, της προστασίας προσφύγων και ειδικότερα στην προαγωγή δράσεων που στοχεύουν στην παροχή υπηρεσιών πρόληψης και αντιμετώπισης των εξαρτήσεων.
Το μνημόνιο υπεγράφη από τον Γενικό Γραμματέα Υποδοχής Αιτούντων Άσυλο του ΥΜΑ, κ. Εμμανουήλ Λογοθέτη και τον Πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου του ΚΕΘΕΑ, κ. Χρήστο Λιάπη.
Το μνημόνιο στοχεύει στην εξασφάλιση τακτικής και λειτουργικής συνεργασίας ανάμεσα στους δυο φορείς, προκειμένου να ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα για τη βελτίωση της πρόσβασης σε υπηρεσίες Ενημέρωσης, Ευαισθητοποίησης, Πρόληψης, Μείωσης Βλάβης, Συμβουλευτικής και απεξάρτησης των εξαρτημένων από εξαρτησιογόνες ουσίες αιτούντων διεθνή και επικουρική προστασία, προσφύγων και των οικογενειών τους.
Ειδικότερα, μεταξύ άλλων, το μνημόνιο προβλέπει την άμεση δραστηριοποίηση του προγράμματος ΚΕΘΕΑ Mosaic εντός των Δομών Φιλοξενίας Θήβας, Ριτσώνας, Οινοφύτων, Μαλακάσας και Σχιστού αλλά και την ad hoc δραστηριοποίηση, όπου αυτό κριθεί απαραίτητο.
Αναλυτικότερα:
Το ΚΕΘΕΑ μέσω της μονάδας του, ΚΕΘΕΑ Mosaic αναλαμβάνει τις παρακάτω δράσεις:
- Υπηρεσίες συμβουλευτικής, κινητοποίησης και θεραπείας.
- Πρόσβαση σε υπηρεσίες Μείωσης Βλάβης για τη φροντίδα της σωματικής και ψυχικής υγείας (διατροφή, ιατρικές εξετάσεις υγείας, υγιεινή, κ.α.).
- Διασύνδεση με οργανώσεις και δομές για θέματα ένταξης (νομική συμβουλευτική, κοινωνικο – προνοιακά, εργασιακή συμβουλευτική, επιμόρφωση.
- Παρεμβάσεις επικεντρωμένης πρόληψης (selective prevention) που υλοποιούνται σε επίπεδο ομάδας, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη ατομικοί παράγοντες κινδύνου.
- Παρεμβάσεις ενδεδειγμένης πρόληψης (indicated prevention) σε εφήβους /νεαρούς ενήλικες που έχουν εκδηλώσει πρώιμα σημάδια χρήσης ουσιών, ψυχολογικά προβλήματα ή προβλήματα συμπεριφοράς που σχετίζονται με τη χρήση ουσιών.
- Συμβουλευτική υποστήριξη σε εφήβους /νεαρούς ενήλικες που κάνουν συστηματική χρήση ουσιών.
- Προετοιμασία για παραπομπή (όταν είναι εφικτό) σε πρόγραμμα διαμονής.
- Πρόληψη υποτροπής: αναζήτηση των πιθανών μηχανισμών αποτυχίας, ενίσχυση των ενδιαφερόντων και των κοινωνικών δεξιοτήτων του έφηβου.
- Διαπολιτισμική συμβουλευτική και παροχή διερμηνείας.
- Δικτύωση με άλλες υπηρεσίες και οργανώσεις για νομικά και ιατρικά ζητήματα.
- Δημιουργικές δραστηριότητες στα πλαίσια κινητοποίησης.
- Ευαισθητοποίηση και εκπαίδευση επαγγελματιών που αποτελούν το υποστηρικτικό δίκτυο των ατόμων που υποστηρίζονται στο ΚΕΘΕΑ – Mosaic.
- Συμβουλευτική Οικογένειας και του υποστηρικτικού πλαισίου των εξαρτημένων.
- Παρέμβαση στις Δομές Φιλοξενίας Θήβας, Ριτσώνας, Οινοφύτων, Μαλακάσας και Σχιστού:
- Προσέγγιση/ ενημέρωση των εξαρτημένων ατόμων που διαμένουν στις Δομές Φιλοξενίας και παροχή συμβουλευτικής και κινητοποίησης για απεξάρτηση, καταρτίζοντας εξατομικευμένο θεραπευτικό πλάνο, με βάση την εμπλοκή κάθε ατόμου με την χρήση, αλλά και τις ιδιαίτερες ανάγκες και χαρακτηριστικά του.
- Παροχή ενημέρωσης και συμβουλευτικής σε μέλη των οικογενειών ή του ευρύτερου υποστηρικτικού δικτύου των εξαρτημένων ατόμων (γονείς, σύζυγοι, αδέρφια, φίλοι).
- Ομάδες πρόληψης-ευαισθητοποίησης στον ευρύτερο πληθυσμό των δομών, ανά ομάδες με κοινά χαρακτηριστικά π.χ. γονείς, γυναίκες, νεαροί ενήλικες, έφηβοι.
- Συνεργασία με όλους τους φορείς που δραστηριοποιούνται στο πεδίο για την αποτελεσματικότερη διαχείριση των εξαρτημένων ατόμων στις Δομές Φιλοξενίας
- Ευαισθητοποίηση και εκπαίδευση επαγγελματιών που αποτελούν το υποστηρικτικό δίκτυο των ατόμων που υποστηρίζονται από το ΚΕΘΕΑ – Mosaic
- Δράσεις προσέγγισης χρηστών στο δρόμο (streetwork).
- Διανομή ενημερωτικών εντύπων των υπηρεσιών του ΚΕΘΕΑ MOSAIC.
- Εκπαίδευση επαγγελματιών – σεμινάρια ευαισθητοποίησης με θέμα «Πρόσφυγες και Εξάρτηση.
Η Υπηρεσία Υποδοχής και Ταυτοποίησης (ΥπΥΤ) του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου για την απρόσκοπτη παροχή των υπηρεσιών του ΚΕΘΕΑ αναλαμβάνει την παροχή θεσμικών διευκολύνσεων στα παρακάτω πεδία:
- Να ενημερώνει για τις υπηρεσίες του ΚΕΘΕΑ MOSAIC και να διευκολύνει οργανωτικά όπου είναι δυνατόν την παραπομπή ατόμων που εμπίπτουν στον πληθυσμό στόχο.
- Να συνεργάζεται με την Ειδική Γραμματεία Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων για την παραπομπή του πληθυσμού ευθύνης της όταν αντιμετωπίζουν πρόβλημα με τη χρήση ψυχοτρόπων ουσιών κατόπιν προηγούμενης ενημέρωσης του αρμόδιου Εισαγγελέα και των προσωρινών επιτρόπων αυτών.
- Να παρέχει άδεια εισόδου στο προσωπικό του ΚΕΘΕΑ στις Δομές Φιλοξενίας που η Μονάδα παρεμβαίνει συστηματικά, ήτοι στις Δομές Θήβας, Ριτσώνας, Οινοφύτων, Μαλακάσας και Σχιστού, καθώς και Δομές Φιλοξενίας της υπόλοιπης Ελλάδας, κατόπιν σχετικού αιτήματος αυτών.
- Συνεργασία με τη διοίκηση της κάθε Δομής για την οργάνωση και υλοποίηση των δράσεων πρόληψης και συμβουλευτικής.
- Παροχή κατάλληλου χώρου στα στελέχη του ΚΕΘΕΑ Mosaic στις Δομές Φιλοξενίας προκειμένου να διασφαλίζεται το απόρρητο για τη διενέργεια των συναντήσεων συμβουλευτικής και ομάδων πρόληψης.
- Παροχή υπηρεσιών διερμηνείας – (αραβικά και φαρσί) καθώς και σε γλώσσα που ευλόγως θεωρείται ότι κατανοεί ο εξυπηρετούμενος πληθυσμός για την υλοποίηση των δράσεων του παρόντος.
- Μετακίνηση και διαμονή εξαρτημένων σε Δομές Φιλοξενίας εντός Αττικής, προκειμένου να επιτυγχάνεται το συνεχές της υποστήριξής τους.
