Χρήστος Σταϊκούρας, υπουργός Οικονομικών:«Είναι απαραίτητο να εστιάσουμε σε πολιτικές που θα προωθήσουν τις βιώσιμες επενδύσεις […] και είναι απαραίτητο σε αυτό να συμμετάσχουν όλες οι παραγωγικές δυνάμεις». Economist event SUSTAINABLE FINANCE IN UNCERTAIN TIMES “Solid foundations in volatile economies” 26 Σεπτεμβρίου 2022  Divani Apollon Palace & Thalasso, Καβούρι

 Χρήστος Σταϊκούρας, υπουργός Οικονομικών

Ως «ρεαλιστικά αισιόδοξος» ότι η Ελλάδα μπορεί να μεταβεί σε «ένα περιβάλλον υψηλής και βιώσιμης ανάπτυξης» εμφανίστηκε στο συνέδριο του Economist ο υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας, ο οποίος δεν παρέλειψε να επισημάνει ότι οι τρέχουσες συνθήκες αβεβαιότητας δημιουργούν μια σειρά από ευκαιρίες. Η οικονομία, όπως ανέφερε, έχει πετύχει επιδόσεις, οι οποίες «εκπλήσσουν ευχάριστα, χτίζουν εμπιστοσύνη, παράγουν αναχώματα και δημιουργούν προοπτικές». Σε αυτό το πλαίσιο, παρατήρησε ότι το ελληνικό ΑΕΠ ενισχύεται με σχεδόν διπλάσιο ρυθμό σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, καθώς η εκτίμηση για το 2022 έχει αναθεωρηθεί στο 5,3% από 3,1% προηγουμένως. «Το ίδιο φαίνεται ότι ισχύει και για το 2023, καθώς πιστεύουμε ότι θα διαμορφωθεί λίγο πάνω από το 2%». Την ίδια ώρα, ο κ. Σταϊκούρας χαιρέτισε την εντυπωσιακή αύξηση των επενδύσεων και των εξαγωγών αλλά και τη μείωση της ανεργίας και των κόκκινων δανείων, σημειώνοντας ωστόσο ότι τράπεζες και services θα πρέπει να αυξήσουν τον ρυθμό αντιμετώπισης του ιδιωτικού χρέους. Στη συνέχεια, αφού περιέγραψε το περιβάλλον των προκλήσεων, υπογράμμισε ότι η ακολουθούμενη πολιτική θα πρέπει να «απαντά στις ανάγκες του σήμερα με αποφασιστικότητα, αποτελεσματικότητα αλλά και δημοσιονομική σύνεση για να μην υποθηκεύσουμε το μέλλον». Τέλος, ξεχωριστή αναφορά πραγματοποίησε στον δίδυμο πυλώνα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, στην οποία κλειδί είναι η χρηματοδότηση. «Είναι απαραίτητο να εστιάσουμε σε πολιτικές που θα προωθήσουν τις βιώσιμες επενδύσεις […] και είναι απαραίτητο σε αυτό να συμμετάσχουν όλες οι παραγωγικές δυνάμεις».  

 Γιάννης Στουρνάρας, διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος
Στο φλέγον ζήτημα του πληθωρισμού αναφέρθηκε ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας, ο οποίος επεσήμανε ότι το πρόβλημα της ευρωζώνης προέρχεται κυρίως από την προσφορά και λιγότερο από τη ζήτηση και επομένως, οι υψηλές τιμές δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο από τη νομισματική πολιτική και την αύξηση των επιτοκίων. Για αυτόν τον λόγο, εξήγησε, η ΕΚΤ πρέπει να συνεχίσει να διατηρεί τη «σταδιακότητα» και την «ευελιξία». Παραδέχθηκε δε, ότι οι τράπεζες αν και ωφελούνται από την αύξηση των επιτοκίων, εντούτοις αντιμετωπίζουν κινδύνους από την επιδείνωση της ποιότητας του χαρτοφυλακίου. Παρόλα αυτά, το 2022 εξελίσσεται καλύτερα του αναμενομένου στην Ελλάδα, όπου η αύξηση του ΑΕΠ κινείται σήμερα γύρω στο 6%, κάτι το οποίο σε συνδυασμό με τον υψηλό πληθωρισμό, συμβάλλει στη μείωση της αναλογίας χρέους/ΑΕΠ, είπε. Όμως, δεν επιτρέπεται εφησυχασμός, υπογράμμισε, παραπέμποντας στον συνδυασμό υψηλών επιτοκίων, ακριβού φυσικού αερίου, σταδιακής απόσυρσης της κρατικής βοήθειας και εξάντλησης της «καταπιεσμένης» ζήτησης. Για το 2023, όπως υποστήριξε στη συνέχεια, υπάρχουν οι προϋποθέσεις ώστε η εικόνα στην Ελλάδα να είναι καλύτερη σε σχέση με την ευρωζώνη, χάρη στο Ταμείο Ανάκαμψης και τη μικρότερη επίπτωση της ενεργειακής κρίσης. Τέλος, δεν παρέλειψε να τονίσει ότι η μετάβαση στη βιωσιμότητα είναι πιο απαραίτητη από ποτέ κι αυτό απαιτεί την κινητοποίηση όσο το δυνατόν περισσότερων πόρων από τον ιδιωτικό τομέα.


 Βασίλης Ράπανος,  πρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών
Εν δυνάμει κινδύνους για την εμφάνιση μιας νέας γενιάς κόκκινων δανείων διέκρινε ο πρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών Βασίλης Ράπανος, ο οποίος υποστήριξε ότι η πανδημία, η ενεργειακή κρίση, ο πληθωρισμός και η αύξηση των επιτοκίων είναι πιθανόν να επηρεάσουν τις προσπάθειες εξορθολόγησης των τραπεζικών ισολογισμών. Βέβαια, μέχρι στιγμής δεν υπάρχει ιδιαίτερη ανησυχία, διότι αφενός οι δανειολήπτες έχουν ανακτήσει τη νοοτροπία εξυπηρέτησης των οφειλών τους, αφετέρου οι ίδιες οι τράπεζες διαθέτουν την τεχνογνωσία να προσφέρουν βιώσιμες λύσεις, όπως είπε. Επιπλέον, όπως πρόσθεσε ο κ. Ράπανος, έχει αρχίσει να αυξάνεται σημαντικά ο αριθμός των αιτήσεων για εξωδικαστικές ρυθμίσεις. «Σήμα ενθαρρυντικό για τη ρύθμιση πολλών υπερ-ήμερων οφειλών» σχολίασε ενδεικτικά. Όσον αφορά τις χρηματοδοτήσεις των τραπεζών, προέβλεψε ότι η εικόνα του 2022 θα είναι ακόμη καλύτερη σε σχέση με τα 20,2 δισ. ευρώ του 2021, καθώς στο πρώτο 8μηνο έχουν ήδη φθάσει τα 17,2 δισ. ευρώ. Ξεκαθάρισε, πάντως, ότι «δεν θα προχωρήσουμε σε ανεύθυνες χορηγήσεις, που θα δημιουργήσουν νέα σειρά κόκκινων δανείων και θα υποσκάψουν την ανάκτηση της αξιοπιστίας του τραπεζικού συστήματος».


 Joan Hoey, editor, the Democracy Index, regional director, Europe, The Economist Intelligence Unit
Τις δυσκολίες που αμφισβητούν την έννοια της βιωσιμότητας έθεσε στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος η διευθύντρια Ευρώπης του Economist Intelligence Unit και πρόεδρος του συνεδρίου Joan Hoey, η οποία σημείωσε ότι «ζούμε σε καιρούς αβεβαιότητας» ως αποτέλεσμα των γεωπολιτικών εξελίξεων. Ο πληθωρισμός, όπως υπενθύμισε, φθάνει σήμερα περίπου στο 10% στην Ευρωζώνη, ενώ θα παραμείνει σε υψηλά επίπεδα και το 2023. Αυτό αναγκάζει την ΕΚΤ να αυξάνει τα επιτόκια. Έτσι, συμπλήρωσε, η ευρωπαϊκή ανάπτυξη αναμένεται να πληγεί το 2022 και το 2023. «Εάν συνεχιστούν ο πόλεμος, ο πληθωρισμός και οι ελλείψεις σε αγαθά, οι επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά θα βιώσουν προβλήματα, τα οποία θα δυσκολέψουν τη βιωσιμότητα» υπογράμμισε. Όσον αφορά την Ελλάδα, πάντως, διαβεβαίωσε ότι δεν αναμένεται ύφεση για το 2023, αλλά ενδεχομένως μια επιβράδυνση της ανάπτυξης.  


 Τάσος Πανούσης, πρόεδρος Ένωσης Εταιρειών Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια & Πιστώσεις,

 διευθύνων σύμβουλος, doValue Greece
Τη συμβολή των servicers στην εξυγίανση του τραπεζικού συστήματος εξήρε από το βήμα του Economist ο πρόεδρος της Ένωσης Εταιρειών Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια & Πιστώσεις (ΕΕΔΑΔΠ) και διευθύνων σύμβουλος της doValue Greece Τάσος Πανούσης, ο οποίος επεσήμανε ότι μια βιώσιμη ρύθμιση χρέους επιτρέπει στις επιχειρήσεις να επιστρέψουν στην ομαλότητα και να αυξήσουν το δυναμικό της οικονομίας. Στη συνέχεια, σημείωσε ότι η πανδημία επηρέασε κάπως τα πλάνα των τιτλοποιήσεων και επομένως είναι φυσικό να υπάρχουν αποκλίσεις. Ωστόσο, διαβεβαίωσε ότι δεν υπάρχει εκτροχιασμός, κάτι που συνιστά δείγμα της ποιότητας της δουλειάς που γίνεται. Ειδική μνεία ο κ. Πανούσης έκανε στη δευτερογενή αγορά, καθώς ανέφερε ότι είναι σημαντικό να λειτουργήσει ομαλά, ώστε ενήμερα δάνεια 10 – 12 δισ. ευρώ να επιστρέψουν στις τράπεζες μέσα στα επόμενα χρόνια. Όσον αφορά τον ρυθμό απονομής δικαιοσύνης, αν και παρατήρησε ότι έχει βελτιωθεί, εκτίμησε ότι υπάρχουν μεγάλα περιθώρια βελτίωσης, καθώς η δικαστική εκκαθάριση δεν υλοποιείται με την αναγκαία ταχύτητα. Υπογράμμισε δε την ανάγκη για ψηφιοποίηση και εκσυγχρονισμό του θεσμικού πλαισίου, ώστε να αποφευχθεί μια νέα υποτροπή στην κουλτούρα των μη πληρωμών. Για τους πλειστηριασμούς, ξεκαθάρισε ότι «δεν είναι ο στόχος αλλά η έσχατη λύση», ενώ, τέλος, για τον εξωδικαστικό μηχανισμό παρατήρησε ότι «κινούμαστε προς τη σωστή κατεύθυνση αλλά όχι με τους επιθυμητούς ρυθμούς».  


 Σοφία Κουνενάκη-Εφραίμογλου, πρόεδρος Εθνικού Επιμελητηριακού Δικτύου Ελληνίδων Γυναικών Επιχειρηματιών (ΕΕΔΕΓΕ), πρόεδρος του ΕΒΕΑ

Την ανάγκη οικοδόμησης ολοένα πιο πράσινων και ανθεκτικών οικονομιών υπογράμμισε κατά την ομιλία της η πρόεδρος του Εθνικού Επιμελητηριακού Δικτύου Ελληνίδων Γυναικών Επιχειρηματιών (ΕΕΔΕΓΕ) και Α’ αντιπρόεδρος του ΕΒΕΑ Σοφία ΚουνενάκηΕφραίμογλου, η οποία επικεντρώθηκε κυρίως στη διαμόρφωση βιώσιμων επιχειρηματικών στρατηγικών. Για να κινηθούμε προς αυτήν την κατεύθυνση, ωστόσο, απαιτείται επαρκής προετοιμασία και σαφές πλαίσιο, πρόσθεσε. «Πρέπει να υπάρξουν κίνητρα ώστε οι επιχειρήσεις να ενσωματώνουν από τη μία, παράγοντες περιβαλλοντικούς και κοινωνικούς, και από την άλλη, θέματα που αφορούν τους εργαζομένους, θέματα διαφάνειας και ηθικής διακυβέρνησης». Παράλληλα, τόνισε τη σημασία να γνωρίζουμε πώς και σε ποιον βαθμό εφαρμόζονται οι δεσμεύσεις για τη βιώσιμη ανάπτυξη.  Ειδική αναφορά η κ. Κουνενάκη-Εφραίμογλου έκανε και στη διαμόρφωση ενός επικαιροποιημένου πλαισίου αρχών, το οποίο θα διευκολύνει την πρόσβαση των επιχειρήσεων στις κεφαλαιαγορές. Ένα κρίσιμο στοιχείο για την ανθεκτικότητά τους, όπως υπογράμμισε, καθώς «είναι αυτό που διασφαλίζει την ικανότητά τους να ξεπερνούν προσωρινές αρνητικές συγκυρίες, παραμένοντας συνεπείς στις υποχρεώσεις τους προς εργαζόμενους, πιστωτές και συνεργάτες».  

 Paul Glastris, αρχισυντάκτης, Washington Monthly
Στην εικόνα που υπάρχει στις ΗΠΑ για τις ελληνικές πολιτικές εξελίξεις αναφέρθηκε κατ’ αρχάς ο αρχισυντάκτης της Washington Monthly Paul Glastris, σημειώνοντας ότι η σημερινή κεντροδεξιά κυβέρνηση της Ελλάδας έχει εκπλήξει με τις επιδόσεις της. Μίλησε για υπαρκτές απειλές για τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου στις ΗΠΑ. Εκτίμησε ότι οι Ρεπουμπλικανοί θα επικρατήσουν στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου. Ο κ. Glastris είπε επίσης ότι δεν θα σημειωθούν μεγάλες αλλαγές στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ. Όσον αφορά τα ελληνοτουρκικά, ο κ. Glastris επεσήμανε ότι ο φίλος της Ελλάδας και της Κύπρου Bob Menendez θα παραμείνει επικεφαλής της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Γερουσίας και ότι οι Δημοκρατικοί –αλλά πλέον σε αυξανόμενο βαθμό και οι Ρεπουμπλικανοί– κατανοούν τον σημαντικό ρόλο της Ελλάδας στην περιοχή, ενώ αντίθετα είναι σκεπτικοί έναντι της Τουρκίας. Όσον αφορά τον πόλεμο στην Ουκρανία, ο κ. Glastris σημείωσε ότι δεν θα αλλάξει η πολιτική της κυβέρνησης Μπάιντεν, καθώς το διακύβευμα είναι πολύ υψηλό. Τόνισε ότι η πολιτική Μπάιντεν δεν είναι ούτε νεοφιλελεύθερη ούτε εθνικιστική και ότι είναι ο πιο δευσμευμένος υπέρ της διατλαντικής σχέσης πρόεδρος των ΗΠΑ, τουλάχιστον από την περίοδο Κλίντον.  

 Paolo Fioretti, επικεφαλής του ESM για την Ελλάδα
Για την ανάγκη επιστροφής της Ελλάδας σε ένα «σώφρον δημοσιονομικό μονοπάτι» μίλησε ο επικεφαλής του ESM για την Ελλάδα Paolo Fioretti, υπογραμμίζοντας τη δέσμευση του οικονομικού επιτελείου για την επίτευξη πρωτογενούς πλεονάσματος το 2023. Στο πλαίσιο αυτό, επεσήμανε ότι τα απόνερα της διεθνούς κρίσης θα φέρουν χαμηλότερη ανάπτυξη, ή και μικρή ύφεση, το διάστημα που θα ακολουθήσει και άρα συνέστησε στην ελληνική κυβέρνηση ιδανικά να διασφαλίσει ακόμη μεγαλύτερο δημοσιονομικό χώρο φέτος ώστε να είναι σε θέση να λάβει τυχόν πρόσθετα μέτρα στήριξης το 2023.

Εξάλλου, ενθάρρυνε για συνέχιση των μεταρρυθμίσεων, μεταξύ άλλων, ως καταλυτικό στοιχείο για την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας, την οποία χαρακτήρισε εφικτή, πιθανότατα στο δεύτερο εξάμηνο του 2023. Προέτρεψε για περαιτέρω μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων στις τράπεζες – προειδοποίησε ότι λόγω της διεθνούς κρίσης ενδέχεται να υπάρξει αύξηση των NPLs το επόμενο διάστημα – αλλά και για επιπλέον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης σε τομείς όπως η δικαιοσύνη.

Σε κάθε περίπτωση, σύμφωνα με τον κ. Fioretti, μέχρι στιγμής, η ελληνική οικονομία ανακάμπτει αισθητά μετά την πανδημία, διατηρώντας τη δυναμική που απέκτησε χάρη στη βελτιωμένη χρηματοοικονομική της εικόνα, μέσα από τα ευρωπαϊκά προγράμματα των προηγούμενων ετών.


 Martin Bijsterbosch, επικεφαλής της ομάδας της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για την Ελλάδα
«Η Ελλάδα αντιμετώπισε περιόδους οικονομικής αστάθειας στο παρελθόν, αλλά αυτές οι νέες πηγές ευαλωτότητας φαίνονται διαφορετικές, καθοδηγούμενες περισσότερο από εξωτερικούς παράγοντες», παρατήρησε ο επικεφαλής της ομάδας της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για την Ελλάδα Martin Bijsterbosch.

Για τις τράπεζες, υπογράμμισε ότι θα πρέπει να βελτιωθεί περαιτέρω η ποιότητα του ενεργητικού τους και πως θα πρέπει να διαθέτουν αποθέματα ασφαλείας ώστε να μπορούν να απορροφούν πιθανές ζημίες. Ο ίδιος στάθηκε στην ανάγκη εφαρμογής μεταρρυθμίσεων οι οποίες αφενός θα συμβάλουν στην αύξηση της παραγωγικότητας και των μεταρρυθμίσεων, αφετέρου θα βοηθήσουν τη χώρα να απομακρυνθεί από τα ορυκτά καύσιμα.


 Julia Lendvai, επικεφαλής της αποστολής για την Ελλάδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Ο πόλεμος στην Ουκρανία και η ενεργειακή κρίση καθιστούν ακόμη πιο σημαντικό για την Ελλάδα να διατηρήσει το μεταρρυθμιστικό της μομέντουμ, γεγονός που συνδέεται και με τον στόχο ανάκτησης της επενδυτικής βαθμίδας, παρατήρησε από το βήμα του Economist η επικεφαλής της αποστολής για την Ελλάδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Julia Lendvai.

Αναφερόμενη στις τράπεζες και τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, επεσήμανε ότι μειώθηκαν ουσιαστικά, από 40,6% το 2019 σε 12,1% σήμερα. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι «σημαντικό απόθεμα χρέους παραμένει στην οικονομία», σημειώνοντας ότι στο τέλος του 2021 στα χέρια των servicers βρισκόταν χρέος ύψους 79,7 δισ. ευρώ, που αναλογεί στο 40% του ΑΕΠ. «Το μεγάλο κομμάτι της δουλειάς μένει ακόμα να γίνει», σχολίασε η κ. Lendvai. Προσθέτοντας ότι η απομόχλευση χρέους είναι μια δύσκολη και χρονοβόρα διαδικασία η οποία μπορεί να οδηγεί σε παρατεταμένες περιόδους υποεπένδυσης.

 Andres Martinez, εμπειρογνώμων οικονομικού τομέα, Παγκόσμια Τράπεζα
«Μπορεί η εξάλειψη της διαδικασίας αποκατάστασης να είναι λίγο αμφιλεγόμενη, ακόμη και σήμερα ακούω ότι οι περιπτώσεις αναδιοργάνωσης είναι πολύ λίγες, όμως κοιτάζοντας κανείς πλέον τον ελληνικό πτωχευτικό κώδικα συμπεραίνει ότι καλύπτει τη συντριπτική πλειοψηφία των προδιαγραφών που υπαγορεύει η διεθνής βέλτιστη πρακτική», εκτίμησε ο εμπειρογνώμων οικονομικού τομέα της Παγκόσμιας Τράπεζας Andres Martinez.

Ο ίδιος στάθηκε πάντως στην ανάγκη αναζήτησης μιας εναλλακτικής, ταχείας και απλοποιημένης, διαδικασίας για τις μικρές και πολύ επιχειρήσεις, δεδομένου ότι δεν λειτουργεί η ανάθεση υποθέσεων αφερεγγυότητας για αυτές τις επιχειρήσεις στα κατώτερα δικαστήρια, τα οποία είναι απασχολημένα με μια μεγάλη γκάμα υποθέσεων.

Ευρύτερα, σημείωσε ότι οι δικαστές πρέπει να συνεχίσουν να εκπαιδεύονται σε θέματα αφερεγγυότητας, τονίζοντας ότι τα συστήματα με την καλύτερη φήμη στον συγκεκριμένο τομέα έχουν και δικαστές ιδιαίτερα εξειδικευμένους σε ανάλογες υποθέσεις.

Θεόδωρος Αθανασόπουλος, διευθύνων σύμβουλος, Cepal Hellas
Είναι σε εξέλιξη μια διαδικασία διαμόρφωσης οικοσυστήματος διαχείρισης δανείων στη χώρα, ανέφερε από το βήμα του Economist ο διευθύνων σύμβουλος της Cepal Hellas Θεόδωρος Αθανασόπουλος και πρόσθεσε ότι δεν πρέπει να ξεχνάμε πως τώρα ξεκινούν οι ρευστοποιήσεις μετά από 10 χρόνια, ενώ σε αυστηρό –ως προς τους χρόνους– πλαίσιο καλούνται να λειτουργήσουν παράγοντες που υποστηρίζουν το οικοσύστημα όπως εκτιμητικές εταιρείες, δικαστικοί λειτουργοί κ.ο.κ. Ο κ. Αθανασόπουλος πρόσθεσε ότι έχουμε φτάσει σε καλό επίπεδο νομοθεσίας και πλέον το ζήτημα εντοπίζεται στην ταχύτητα απονομής της δικαιοσύνης. Αναφορικά με τις τάσεις στην αγορά, σημείωσε ότι υπάρχουν καλές ενδείξεις στην αγορά ακινήτων, αλλά εστιάζονται στα μεγάλα ακίνητα και τις καλές περιοχές, όπως είπε. Πρόσθεσε ακόμα ότι το 45-50% των assets που διαχειρίζεται ο κλάδος αφορά το πρόγραμμα «Ηρακλής» και άρα τα στελέχη εργάζονται σε επιχειρησιακά σχέδια διαφορετικά από αυτά που υπάρχουν σε χώρες του εξωτερικού, όπου ένα μεγάλο μέρος των λύσεων εστιάζει στις ρυθμίσεις και ένα άλλο στις ρευστοποιήσεις. Στην Ιταλία η αναλογία αυτή στις τιτλοποιήσεις είναι 70-30 και στην Ελλάδα κοντά στο 50-50, όπως ανέφερε. Μπαίνουμε σε περίεργη παγκόσμια κρίση, κυρίως γεωπολιτική, και άρα δύσκολο να γίνουν προβλέψεις, οπότε ο προβληματισμός έγκειται στο πώς θα επηρεαστούν επιτόκια και διαθέσιμο εισόδημα, υπογράμμισε ο κ. Αθανασόπουλος.


Νικόλαος Βαρδαραμάτος, διευθύνων σύμβουλος, QQuant Master Servicer
Σε τρεις τομείς εστιάζονται οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι servicers, σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο της QQuant Master Servicer Νικόλαο Βαρδαραμάτο, ο οποίος αναφέρθηκε ειδικότερα στο μακροοικονομικό περιβάλλον, στο ελληνικό θεσμικό πλαίσιο για τον κλάδο και στην εσωτερική συζήτηση που αναπτύσσεται για το πώς θα επηρεαστεί το διαθέσιμο εισόδημα και η βιωσιμότητα των επιχειρήσεων από τις εξελίξεις στο οικονομικό περιβάλλον, τον πληθωρισμό, την ενεργειακή κρίση και την αύξηση των επιτοκίων. Μιλώντας για τον τομέα της δικαιοσύνης, σημείωσε ότι υπάρχουν αρκετές υποθέσεις που εκκρεμούν, με ζητούμενο πώς θα ανταποκριθούν τα δικαστήρια σε θέματα πλειστηριασμών. Χαρακτήρισε δε ως «κερασάκι στην τούρτα» τις επικείμενες εκλογές. Ο κ. Βαρδαραμάτος χαρακτήρισε πρόκληση την επιτυχία του εξωδικαστικού μηχανισμού και τον φιλόδοξο στόχο για 1 δισ. ρυθμίσεις στο προσεχές διάστημα. Αναφέρθηκε επίσης, μεταξύ άλλων, σε μικρά μεικτά περιθώρια, που σημαίνει από την πλευρά των servicers έμφαση σε τομείς όπως η λειτουργική αποδοτικότητα και βελτιστοποίηση, ενώ σημείωσε ότι η δευτερογενής αγορά θα είναι μια ακόμη πρόκληση δεδομένης της συγκέντρωσης στον κλάδο.

Ειρήνη Μαραγκουδάκη, πρόεδρος ΔΣ, Ellington Solutions
Η μείωση του δείκτη μη εξυπηρετούμενων δανείων είναι σημαντική πρόκληση, ένας προβληματισμός που υφίσταται την τελευταία δεκαετία και πρέπει να τη δούμε στο σύνολο της αγοράς κι όχι μόνο στις τράπεζες, σύμφωνα με την πρόεδρο ΔΣ της Ellington Solutions Ειρήνη Μαραγκουδάκη. Εξήγησε ότι επηρεάζει δραστικά την οικονομία, αναφέροντας ενδεικτικά το παράδειγμα του προγράμματος «Ηρακλής». Όπως πρόσθεσε, οι τράπεζες αφοσιώθηκαν ενεργά στο να μειώσουν τον δείκτη σε μονοψήφια ποσοστά με μεταβίβαση χαρτοφυλακίων και πλέον από τις αρχές του 2022 παρατηρείται από τις εταιρείες διαχείρισης έντονη κινητικότητα στη δευτερογενή αγορά. Έχουν συμβεί αρκετές συναλλαγές, όπως σημείωσε η κ. Μαραγκουδάκη, και αναμένεται να ενισχυθούν περαιτέρω. Εξήγησε ότι η κατηγοριοποίηση και η διάρθρωση αυτών των χαρτοφυλακίων αφορά είτε μη εξυπηρετούμενα είτε ρυθμισμένα δάνεια σε συνδυασμό με θεματικά χαρτοφυλάκια, όπως π.χ. ξενοδοχεία, όπου οι servicers απευθύνονται σε επενδυτές με καλή γνώση και εμπειρία ανά κατηγορία, λαμβάνοντας υπ’ όψιν όχι μόνο οικονομικά στοιχεία αλλά και τις ιδιαιτερότητες και προοπτικές κάθε κλάδου με γνώμονα την ανάκαμψη των επιχειρήσεων. Με τη δευτερογενή αγορά τονώνεται το επενδυτικό ενδιαφέρον και ο ανταγωνισμός, δίνοντας την ευκαιρία εισόδου και σε νέους επενδυτές, είπε η κ. Μαραγκουδάκη.

Αλεξάνδρα Φατσέα, γενική διευθύντρια, επικεφαλής Recovery Δανείων Ιδιωτών,
Μικρών Επιχειρήσεων και Αγροτών, Intrum Hellas
Τα κρίσιμα ερωτήματα που τίθενται για την αγορά των servicers, σύμφωνα με τη γενική διευθύντρια και επικεφαλής Recovery Δανείων Ιδιωτών, Μικρών Επιχειρήσεων και Αγροτών της Intrum Hellas Αλεξάνδρα Φατσέα είναι κατά πόσο θα πρέπει να θεωρείται βιώσιμο το χρέος που διαχειρίζονται και σε τι βαθμό θα έχουν τα εργαλεία και την τεχνογνωσία που απαιτείται. Η ίδια απάντησε θετικά και στα δύο. Εξήγησε ότι το χρέος είναι βιώσιμο εφόσον λειτουργούν όλες οι μέθοδοι που προβλέπονται, από τις ρυθμίσεις που πρέπει να στηρίζονται στις πραγματικές ικανότητες ιδιωτών και επιχειρήσεων μέχρι την αναγκαία ευελιξία για να αντιμετωπίζονται τα απρόοπτα. Η κ. Φατσέα σημείωσε ότι το ζητούμενο σήμερα δεν είναι μόνο οι εύλογες δαπάνες διαβίωσης, αλλά και η δυνατότητα οι οφειλέτες να μπορούν να επανεπενδύουν και να κάνουν το επόμενο βήμα. Στόχος, όπως είπε, είναι να μπορούν οι επιχειρήσεις να εξυγιανθούν και ταυτόχρονα να υπάρχει μέριμνα για τους πιο ευάλωτους οφειλέτες. Η ρευστοποίηση είναι η έσχατη λύση, σημείωσε, αλλά είναι και αυτός ένας τομέας που πρέπει να λειτουργήσει και πρόσθεσε ότι οι servicers έχουν πλέον τα εργαλεία που χρειάζονται έχοντας επενδύσει σε ανθρώπους, εκπαίδευση, νέους δείκτες κ.ο.κ., ενώ ο εξωδικαστικός μηχανισμός παράγει απτά αποτελέσματα πλέον, όπως είπε η κ. Φατσέα.

Δήμος Γαγάνης, chief portfolio strategy officer, doValue Greece

Τη σημασία των ρυθμίσεων ως ένα πολύ καίριο σημείο της βιωσιμότητας της οικονομίας ανέδειξε από το βήμα του Economist ο chief portfolio strategy officer της doValue Greece Δήμος Γαγάνης, που κάλεσε τους οφειλέτες να προσέλθουν για συζήτηση. Αναφέρθηκε στην κουλτούρα πληρωμών που χρήζει ακόμη βελτίωσης, με μόλις 2-3 στους 10 οφειλέτες των οποίων τα ακίνητα φθάνουν στον πλειστηριασμό να προσέρχονται για να συζητήσουν συναινετικές λύσεις. Όπως είπε, το ζητούμενο είναι να διευκολυνθούν οι οφειλέτες, ώστε μέσω των ρυθμίσεων να μεταβούν σε μια κανονικότητα. Υπενθύμισε ότι από το 2010, όταν η κρίση απαιτούσε μια γρήγορη απάντηση στο πώς θα καταφέρουν τα στελέχη να βρουν με τους οφειλέτες μια δόση που θα μπορούν να πληρώσουν, «έχει κυλήσει νερό στο αυλάκι». Πρόσθεσε ότι μετά από την πρώτη γενιά «κόκκινων» δανείων, υπάρχουν πλέον εργαλεία που στοχεύουν σε δίκαιες λύσεις-ρυθμίσεις για τους δανειολήπτες.

Παναγιώτης Αβραμίδης, αναπλ. καθηγητής χρηματοοικονομικής, ακαδημαϊκός διευθυντής
του μεταπτυχιακού προγράμματος διαχείρισης κινδύνων, ALBA Graduate Business school, The American College of Greece
Ως εξωτερικός παρατηρητής του κλάδου των servicers, όπως είπε, ο αναπλ. καθηγητής χρηματοοικονομικής και ακαδημαϊκός διευθυντής του μεταπτυχιακού προγράμματος διαχείρισης κινδύνων του ALBA Graduate Business school, The American College of Greece Παναγιώτης Αβραμίδης περιέγραψε την πορεία της της αγοράς που ξεκίνησε το 2010 με ένταση, για να φτάσει στο σημερινό επίπεδο οργάνωσης, συμπεριλαμβανομένου του εποπτικού πλαισίου αλλά και του αποτυπώματος του απρόσμενου παράγοντα της πανδημίας, που λόγω των μέτρων οδήγησε σε αύξηση της ρευστότητας των επιχειρήσεων και της πιστοληπτικής τους ικανότητας. Όπως εξήγησε, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια (ΜΕΔ) δεν είναι στο core banking κι ως εκ τούτου οι τράπεζες δεν διέθεταν την οργάνωση για τη διαχείριση της αύξησης των ΜΕΔ, αλλά από το 2016 και μετά, με τις αλλαγές που επήλθαν και την ανάθεση της διαχείρισης σε εταιρείες servicers, η πρόκληση αντιμετωπίστηκε. Ο κ. Αβραμίδης αναφέρθηκε ειδικότερα στον εξωδικαστικό μηχανισμό και σε σημαντικές παρεμβάσεις όπως ο Κώδικας Αφερεγγυότητας και οι κατευθυντήριες γραμμές της EBA. Ωστόσο, σημείωσε, όλες αυτές οι παρεμβάσεις θα δώσουν λύσεις σε μελλοντικά προβλήματα και όχι τόσο σε προβλήματα που έχουν συσσωρευτεί, για να συμπληρώσει ότι στα τελευταία θα συνεισφέρει η δευτερογενής αγορά.

Νίκος Παπαθανάσης, αναπλ. υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων
Για τις προτεραιότητες της κυβέρνησης μέσα σε ένα διεθνές περιβάλλον που καθορίζεται από την πανδημία, τον πόλεμο στην Ουκρανία και την ενεργειακή κρίση μίλησε ο αναπληρωτής υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων Νίκος Παπαθανάσης. Τόνισε ότι η κυβέρνηση έριξε βάρος στην αλλαγή του δημοσιονομικού μείγματος, με μείωση των φόρων, στην προσέλκυση επενδύσεων και τη μεταρρύθμιση της νομοθεσίας ώστε να διαμορφωθεί ένα περιβάλλον πιο φιλικό προς τις επενδύσεις καθώς και στη στήριξη των τραπεζών, μεταξύ άλλων, όσον αφορά τη μείωση των «κόκκινων» δανείων. Μίλησε για κίνητρα υπέρ των επενδύσεων, όπως επιδοτήσεις και φοροαπαλλαγές. Τόνισε ότι τα παραπάνω μέτρα είχαν επιτυχία στην προσέλκυση ξένων επενδύσεων. Ο κ. Παπαθανάσης είπε επίσης ότι η Ελλάδα είναι από τις πρώτες χώρες που υιοθέτησαν το πρόγραμμα δίκαιης μετάβασης της ΕΕ, ενώ αναφέρθηκε στις πρωτοβουλίες της Αναπτυξιακής Τράπεζας για τη στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και στον στόχο να μπει η χώρα σε επενδυτική βαθμίδα μέσα στο 2023, κάτι που θα ευνοήσει τη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων.

Βασιλική Λαζαράκου, πρόεδρος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς
Στην Ευρώπη υπάρχει γενική συμφωνία ότι η βιωσιμότητα δεν πρέπει να πάψει να αποτελεί προτεραιότητα, παρά τις δυσκολίες της περιόδου, τόνισε η πρόεδρος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς Βασιλική Λαζαράκου. Αναφέρθηκε στον στόχο για βιώσιμες επενδύσεις στην Ευρώπη ύψους 1 τρις μέχρι το τέλος της δεκαετίας και χαρακτήρισε μονόδρομο την ενσωμάτωση των κριτηρίων ESG μέσα στο σημερινό περιβάλλον. Από την άποψη των σχετικών «εργαλείων» της ΕΕ, η κ. Λαζαράκου έδωσε βάρος στην τυποποίηση και διαφάνεια των πράσινων ομολόγων, την ανάγκη να υπάρξει αποτελεσματική εποπτεία των φορέων που πιστοποιούν τις πράσινες επενδύσεις και την ολοκλήρωση της σχετικής νομοθεσίας, ώστε να υπάρχει ένα ξεκάθαρο πλαίσιο.

Christopher Allen, εκπρόσωπος της DG ECFIN της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα
Η Ελλάδα έχει διαχειριστεί μέχρι τώρα επιτυχημένα την covid-19 και το σοκ των ενεργειακών τιμών, εκτίμησε από το βήμα του Economist ο εκπρόσωπος της DG ECFIN της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα Christopher Allen, προσθέτοντας ότι για να συνεχιστεί η αύξηση του ΑΕΠ πρέπει το τραπεζικό σύστημα να είναι σε θέση να παράσχει τα δάνεια που είναι απαραίτητα για την υποστήριξη των επενδύσεων στη χώρα. Εκτίμησε ότι το ελληνικό τραπεζικό σύστημα είναι σε καλή κατάσταση όσον αφορά αυτήν την ανάγκη και αναφέρθηκε στη σημασία του Ταμείου Ανθεκτικότητας και Ανάκαμψης (RRF) για τη δανειοδοτική ικανότητα των τραπεζών. Το δανειακό πρόγραμμα του RRF μπορεί να χρηματοδοτήσει τουλάχιστον 26 δις νέων επενδύσεων, κάτι που αντιστοιχεί στο 13% του ελληνικού ΑΕΠ, όπως είπε. Τόνισε ότι οι ελληνικές τράπεζες πρέπει, μεταξύ άλλων, να προτεραιοποιήσουν τις επενδύσεις εξοικονόμησης ενέργειας και πόρων –ειδικά για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις– και να συνεχίσουν να μειώνουν το λειτουργικό κόστος, ειδικά μέσω της ψηφιοποίησης, ώστε να μη μειωθεί το ποσοστό κέρδους τους.

Γιώργος Γεωργακόπουλος, διευθύνων σύμβουλος, Intrum
Στη βιώσιμη χρηματοδότηση εστίασε την τοποθέτησή του ο διευθύνων σύμβουλος της Intrum Γιώργος Γεωργακόπουλος, τονίζοντας ότι η βιωσιμότητα πρέπει να είναι μια δέσμευση και για τον τομέα διαχείρισης απαιτήσεων. «Δεν θέλουμε εταιρείες ζόμπι στην αγορά», είπε χαρακτηριστικά, σημειώνοντας ότι πρέπει να βοηθηθούν οι βιώσιμες επιχειρήσεις να σταθούν στα πόδια τους με υγιή τρόπο. Επεσήμανε ότι δεν πρέπει να δοθούν περισσότερα δάνεια στις ήδη δανεισμένες επιχειρήσεις, αλλά να αναδιαρθρωθούν τα υπάρχοντα χρέη ώστε να υπάρχει περισσότερο κεφάλαιο για τη λειτουργία της κάθε επιχείρησης. Επιπλέον, ο κ. Γεωργακόπουλος τόνισε ότι πρέπει να εισρεύσει φρέσκο κεφάλαιο μέσω επενδύσεων, ΕΣΠΑ, περιφερειακών ενισχύσεων κ.λπ., καθώς και μέσω νέας τεχνογνωσίας.

Ελένη Βρεττού, διευθύνουσα σύμβουλος, Attica Bank
Την ανάγκη να αποτελέσουν τα ESG κριτήρια επιλογή ανάπτυξης τόνισε από το βήμα του Economist η διευθύνουσα σύμβουλος της Attica Bank Ελένη Βρεττού. Οι πελάτες των τραπεζών πρέπει να βοηθηθούν ώστε να υιοθετήσουν αυτά τα κριτήρια από βούληση και όχι με εξαναγκασμό, σημείωσε η κ. Βρεττού. Κάποια από τα ESG κριτήρια μπορεί να φαίνονται πολυτέλεια, ιδίως μέσα στις σημερινές συνθήκες, αλλά οι αρχές της υπεύθυνης τραπεζικής είναι μονόδρομος, όπως είπε χαρακτηριστικά. Σε αυτό το πλαίσιο, τόνισε η κ. Βρεττού, οι τράπεζες πρέπει να «πάρουν από το χέρι» τους πελάτες τους, και ιδίως τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, και να τους καθοδηγήσουν σε αυτήν την κατεύθυνση.

Αντώνης Τιμπλαλέξης, διευθύνων σύμβουλος, επικεφαλής για την Ελλάδα, Nomura Europa
Το πλεονέκτημα της ελληνικής οικονομίας είναι ότι, έχοντας περάσει όλα τα προβλήματα της τελευταίας δεκαετίας, είναι σήμερα πιο ανθεκτική και καλύτερα διαρθρωμένη, τόνισε από το βήμα του Economist ο διευθύνων σύμβουλος και επικεφαλής για την Ελλάδα της Nomura Europa Αντώνης Τιμπλαλέξης, προσθέτοντας ότι το χρέος είναι βιώσιμο και ότι η κυβέρνηση τα τελευταία χρόνια έλυσε προβλήματα, όπως σε ό,τι αφορά, για παράδειγμα, τη δημιουργία αποθεματικών ασφαλείας. Σημείωσε ότι οι τράπεζες κάνουν καλύτερη διαχείριση κεφαλαίων από ό,τι πριν, έχουν κάνει πολλά για τα κόκκινα δάνεια και επομένως πρέπει να χρησιμοποιήσουν τη ρευστότητά τους για να βοηθήσουν τις βιώσιμες εταιρείες.

Κωνσταντίνος Βασιλείου, αναπλ. διευθύνων σύμβουλος, επικεφαλής corporate & investment banking, Eurobank
Την εκτίμηση ότι οι τράπεζες ξεκινούν από μία θετική αφετηρία μέσα στο τρέχον θολό περιβάλλον εξέφρασε από το βήμα του συνεδρίου ο αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος και επικεφαλής corporate & investment banking της Eurobank Κωνσταντίνος Βασιλείου, ο οποίος έκανε λόγο για μια σειρά από «μαξιλάρια» ασφαλείας. «Έχουμε αφήσει πίσω τα προβλήματα του παρελθόντος, τα “κόκκινα” δάνεια είναι στο 7% […] υπάρχει ισχυρή κεφαλαιακή επάρκεια, ισχυρή ρευστότητα και ισχυρή κερδοφορία» ανέφερε χαρακτηριστικά. Όσον αφορά τη διαχείριση των προκλήσεων, ο κ. Βασιλείου έδωσε ιδιαίτερη σημασία στην από κοινού συνεργασία και κατανόηση, στην ικανότητα των τραπεζών να συνεχίζουν να στηρίζουν τους πελάτες τους παρέχοντας λύσεις στους αξιόπιστους πελάτες αλλά και στη μετατροπή της κρίσης σε μια νέα ευκαιρία, ενθαρρύνοντας τις επενδύσεις σε τομείς, όπως η ψηφιοποίηση, η εξοικονόμηση και αποθήκευση ενέργειας, η εξωστρέφεια κ.ά. Ειδική μνεία έκανε, τέλος, στο μεγάλο ενδιαφέρον μεγάλων και μεσαίων επιχειρήσεων για το Ταμείο Ανάκαμψης. Μέχρι στιγμής, όπως σημείωσε, έχουν συμβασιοποιηθεί δάνεια 623 εκατ. ευρώ, τα οποία αντιστοιχούν σε επενδύσεις 1,4 δισ. ευρώ, ενώ έως το 2023 θα έχουν συμβασιοποιηθεί δάνεια 2,5 δισ. ευρώ.  

Ιωάννης Εμίρης, γενικός διευθυντής wholesale banking, Alpha Bank
Στις μεγάλες επενδύσεις οι οποίες κάλυψαν το χαμένο έδαφος του παρελθόντος αναφέρθηκε ο γενικός διευθυντής wholesale banking της Alpha Bank Ιωάννης Εμίρης, αναγνωρίζοντας ότι η Ελλάδα κατέστη ξανά επενδύσιμη χάρη στη βελτίωση του ισοζυγίου ρίσκου-οφέλους. «Η χώρα έδειξε μια φιλικότητα προς τις επενδύσεις και συνεπώς έγιναν μεγάλες συναλλαγές από τον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα» σχολίασε, επιβεβαιώνοντας παράλληλα ότι το τραπεζικό σύστημα κατάφερε να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων. «Δανείσαμε τις επιχειρήσεις με πιο υγιείς και συμφέροντες όρους σε σχέση με το παρελθόν» συνέχισε, ενώ παρέπεμψε στις μεγάλες επενδύσεις που έγιναν –και γίνονται– στον ΔΕΔΔΗΕ, στο Ελληνικό, στα αεροδρόμια και τις υπόλοιπες υποδομές, στον χώρο των ακινήτων, στον τουρισμό, στην ενέργεια αλλά και στη βιομηχανία-εξαγωγές. Σημείωσε, ενδεικτικά, ότι οι εξαγωγές το 2021 αυξήθηκαν κατά 52% σε σχέση με το 2021, με τα αγαθά να αποτελούν σχεδόν το 50% των συνολικών εξαγωγών της περιόδου 2020-2021. «Σε όλα αυτά οι τράπεζες είναι αρωγός, με ανταγωνιστικά δάνεια» πρόσθεσε ο κ. Εμίρης.


Βασίλης Καραμούζης, γενικός διευθυντής εταιρικής και επενδυτικής τραπεζικής,
μέλος της εκτελεστικής επιτροπής, Εθνική Τράπεζα
Την αλλαγή του οικονομικού μοντέλου εξήρε ο γενικός διευθυντής εταιρικής και επενδυτικής τραπεζικής και μέλος της εκτελεστικής επιτροπής της Εθνικής Τράπεζας Βασίλης Καραμούζης, ο οποίος παρατήρησε ότι η ανάπτυξη πλέον δεν προέρχεται κατά κύριο λόγο από την ιδιωτική κατανάλωση. «Έχουμε μεγάλες αυξήσεις στις πάγιες επενδύσεις, στις εξαγωγές, στον τουρισμό» σημείωσε χαρακτηριστικά. Όλα αυτά, συμπλήρωσε, έχουν ενισχύσει τη διάθεση να δοθούν δάνεια, ενώ την ίδια στιγμή οι τράπεζες έχουν κεφάλαια, καταθέσεις, φιλική νομισματική πολιτική και λυμένο το θέμα των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Σε όλα αυτά θα πρέπει να προστεθεί, πρόσθεσε ο κ. Καραμούζης, η εδραίωση της τεχνολογίας, χάρις στην οποία οι υπάλληλοι των τραπεζών έχουν περισσότερο χρόνο να ασχοληθούν με προϊόντα και υπηρεσίες υψηλότερης προστιθέμενης αξίας.  

Θεόδωρος Τζούρος, μέλος της εκτελεστικής επιτροπής ομίλου, ανώτερος γενικός διευθυντής εταιρικής
και επενδυτικής τραπεζικής, Τράπεζα Πειραιώς
Τη διαβεβαίωση ότι σήμερα δεν βρισκόμαστε σε μια νέα φάση μη εξυπηρετούμενων δανείων (NPLs) στην Ελλάδα εξέφρασε ο Θεόδωρος Τζούρος, μέλος της εκτελεστικής επιτροπής του ομίλου και ανώτερος γενικός διευθυντής εταιρικής και επενδυτικής τραπεζικής της Τράπεζας Πειραιώς, επιβεβαιώνοντας ότι ακόμη και οι πρόδρομοι δείκτες δεν εμφανίζουν κάποια ανησυχητικά στοιχεία. Εκτίμησε δε ότι το ενεργητικό των τραπεζών θα παραμείνει ισχυρό και το 2023. Και αυτό οφείλεται σε πέντε πυλώνες, όπως είπε. Οι τράπεζες έχουν απομακρύνει τα προβληματικά δάνεια από τους ισολογισμούς τους και ταυτόχρονα, τα προηγούμενα χρόνια τα νοικοκυριά ήταν απρόθυμα να δανειστούν. Αυτό σημαίνει, όπως εξήγησε ο κ. Τζούρος, ότι ο δανεισμός ανταποκρίνεται σήμερα σε ένα μικρότερο κομμάτι της οικονομίας, το οποίο όμως είναι πιο υγιές και πιο ανθεκτικό. Δεύτερον, οι ελληνικές επιχειρήσεις είναι βιώσιμες, έχοντας κατορθώσει να επιβιώσουν έπειτα από μια 10ετία κρίσεων, σημείωσε. «Άρα μιλάμε για επιχειρήσεις με ανθεκτικότητα και προσαρμοστικότητα», είπε. Τρίτον, περιμένουμε μια ισχυρή επίδοση της οικονομίας την περίοδο 2022–2023, ενώ τέταρτον, η κυβέρνηση στηρίζει τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις στον τομέα του ενεργειακού κόστους, σημείωσε. Τέλος, οι τράπεζες είναι πολύ καλύτερα προετοιμασμένες για να αναχαιτίσουν ένα νέο κύμα NPLs. «Το σύστημα διαθέτει τεχνογνωσία, προϊόντα και στρατιωτικές συνεργασίες με τους servicers» είπε κλείνοντας ο κ. Τζούρος.  

Πάρις Οικονόμου, επικεφαλής wholesale banking, Optima bank
Την εκτίμηση ότι οι επόμενοι 12 μήνες δεν πρόκειται να είναι ανέφελοι διατύπωσε από το βήμα του συνεδρίου ο επικεφαλής wholesale banking της Optima bank Πάρις Οικονόμου, ο οποίος αναφέρθηκε στους παράγοντες που γεννούν τις σημερινές σημαντικές πληθωριστικές πιέσεις. Όπως επεσήμανε, μάλιστα, το σύνολο των πελατών των τραπεζών θα βρεθεί αντιμέτωπο με μια σειρά αυξήσεων σε όλα τα κόστη. «Θα είναι δύσκολο να περάσουν το σύνολο αυτών των αυξήσεων στους τελικούς πελάτες. Άρα, περιμένουμε μια πίεση στα περιθώρια κέρδους αλλά και μια μεταβολή στους πιστωτικούς κινδύνους», είπε. Ωστόσο, όπως έσπευσε να ξεκαθαρίσει, έπειτα από 10 χρόνια διαδοχικών κρίσεων, οι τράπεζες και η οικονομία έχουν την τεχνογνωσία να αντιμετωπίσουν τις δύσκολες καταστάσεις.  

Αντώνιος Βουράκης, chief digital & retail officer, Παγκρήτια Τράπεζα
Για αντιστροφή της αντίληψης όσον αφορά τη χρήση των χρηματοδοτικών εργαλείων για την κάλυψη των καταναλωτικών δανείων έκανε λόγο ο chief digital & retail officer της Παγκρήτιας Τράπεζας Αντώνιος Βουράκης, ο οποίος παρατήρησε ότι οι χρεωστικές κάρτες αποτελούν πλέον την κινητήριο δύναμη των συναλλαγών. Και αυτό μας φέρνει σε ένα διαφορετικό επίπεδο ωριμότητας, είπε. «Η καταναλωτική πίστη μπροστά σε αυτήν τη νέα ωριμότητα θα έχει μια αυξητική πορεία αλλά όχι με τους φρενήρεις ρυθμούς του παρελθόντος. Αυτό είναι άλλωστε το υγιές» εκτίμησε ο κ. Βουράκης, διευκρινίζοντας ότι θα πρόκειται για δάνεια συγκεκριμένου σκοπού. Επίσης, εξέφρασε την ελπίδα οι τράπεζες να εκπαιδεύσουν τους πελάτες σε εργαλεία του παρελθόντος, τα οποία έχουμε απεμπολήσει, όπως για παράδειγμα οι πιστωτικές κάρτες. Όσον αφορά τη στεγαστική πίστη, τέλος, διαβεβαίωσε ότι είχαμε μια καλή χρονιά το 2021, ενώ εξίσου θετικές είναι οι προοπτικές για το υπόλοιπο του 2022 και το 2023.   


Μιχάλης Αργυρού, πρόεδρος, Συμβούλιο Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων (Σ.Ο.Ε.)
Τους παράγοντες που οδηγούν σε αύξηση των καταθέσεων επιχείρησε να σκιαγραφήσει ο πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων (Σ.Ο.Ε.) Μιχάλης Αργυρού, υπογραμμίζοντας ότι η μεγάλη διαφορά αφορά την εμπιστοσύνη των καταθετών στην ασφάλεια του τραπεζικού συστήματος. Σε αυτήν τη θετική εξέλιξη συνέβαλε, επίσης, η μεγάλη ανάπτυξη της οικονομίας, η μείωση του άτυπου – μη επίσημου τομέα της οικονομίας αλλά και η εισροή ξένων επενδύσεων. Όλα αυτά τα στοιχεία, μάλιστα, αναμένεται να διατηρηθούν και το 2022 και το 2023 παρά τις αναταράξεις, είπε. Κι αυτό, όπως συνέχισε ο κ. Αργυρού, δημιουργεί μια καλύτερη βάση χρηματοδότησης, με τα στοιχεία να δείχνουν αύξηση της πιστωτικής επέκτασης. Πολύ σημαντικός, κατά τη γνώμη του, είναι και ο ρόλος της πληροφόρησης, εκτιμώντας ότι πρέπει να επενδύσουμε στη συλλογή πληροφορίων, ώστε οι τράπεζες να αποτιμούν καλύτερα τον κίνδυνο και να προσφέρουν καλύτερες συνθήκες χρηματοδότησης.

Φώτης Κουρμούσης, εκτελεστικό μέλος, Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ)
Τη διαπίστωση ότι οι χρηματοδοτήσεις φθάνουν πλέον σε κλάδους και έργα τα οποία κάποτε έμοιαζαν κάπως… περίεργα, όπως για παράδειγμα το περιβάλλον, έκανε ο Φώτης Κουρμούσης, εκτελεστικό μέλος του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) αναφερόμενος στη δανειοδοτική δραστηριότητα των τραπεζών. Ταυτόχρονα, αναγνώρισε ότι σήμερα όλοι είμαστε πιο οργανωμένοι, με τις τράπεζες να δίνουν δάνεια με κριτήρια σε τομείς ανταγωνιστικούς και με μέλλον. Από την άλλη πλευρά, δεν παρέλειψε να αναφερθεί, πέραν των άμεσων αβεβαιοτήτων, και στη μακροπρόθεσμη πρόκληση της κλιματικής αλλαγής. «Η οικονομική βιωσιμότητα και ανάπτυξη συνδυάζεται απαρέγκλιτα με την προστασία του περιβάλλοντος και την κοινωνική ευαισθησία» σχολίασε ο κ. Κουρμούσης.

Θεόδωρος Σκυλακάκης, αναπλ. υπουργός Οικονομικών
Η κυβέρνηση βρίσκεται μπροστά σε μια φάση ασυνήθιστα υψηλής διεθνούς αβεβαιότητας με εύλογες συνέπειες για τις παραδοχές ως προς τον προϋπολογισμό και τη δημοσιονομική πολιτική, παρατήρησε ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Θεόδωρος Σκυλακάκης, τονίζοντας ότι με αυτό το δεδομένο το οικονομικό επιτελείο επιλέγει τις πιο συντηρητικές εκτιμήσεις για την πορεία της οικονομίας.

Ο κ. Σκυλακάκης ανέφερε ότι η Ελλάδα συνεχίζει τις μεταρρυθμίσεις τις οποίες συνδέει πλέον με το Ταμείο Ανάκαμψης. Στάθηκε δε στην παράμετρο των επενδύσεων, τις οποίες χαρακτήρισε κλειδί για το μέλλον. «Τις αναλάβαμε στο μισό του ευρωπαϊκού μέσου όρου, τις αυξήσαμε κατά 30% και θα τις ενισχύσουμε περισσότερο», σχολίασε χαρακτηριστικά. Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Σκυλακάκης εξέφρασε την αισιοδοξία του ότι η ελληνική οικονομία θα μπορέσει τελικά να αποφύγει μια ύφεση, αν αυτή προκύψει στην Ευρώπη λόγω της διεθνούς κρίσης. Χαρακτήρισε, σε κάθε περίπτωση, προϋπόθεση την πολιτική σταθερότητα, παράγοντας για τον οποίο δήλωσε και πάλι αισιόδοξος.

Γιάννης Τσακίρης, υφυπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων
Οι επενδυτές έχουν κάνει τις προβλεψεις τους για το πώς θα επηρεαστεί η Ελλάδα στο εγγύς μέλλον από τις μακροοικονομικές εξελίξεις, σύμφωνα με τον υφυπουργό Ανάπτυξης και Επενδύσεων Ιωάννη Τσακίρη, ο οποίος σημείωσε απαντώντας σε σχετικό ερώτημα την απόφαση πολλών επενδυτών να τοποθετήσουν σημαντικά κεφάλαια στη χώρα σε τομείς που θα έχουν προοπτικές ανάπτυξης μετά την κρίση. Αναφερόμενος στη βιώσιμη χρηματοδότηση σε συνδυασμό με την αβεβαιότητα τόνισε ότι βρισκόμαστε εν μέσω της «τέλειας καταιγίδας», όπου το χρήμα ακριβαίνει για τις επιχειρήσεις ενώ γίνεται ολοένα πιο ακριβή η επένδυση σε μετοχές. Σε αυτές τις συνθήκες το στοίχημα για τις επιχειρήσεις είναι να αναπτύξουν ανθεκτικότητα και ικανότητα να καλύπτουν τις ανάγκες τους σε κεφάλαιο κίνησης και προς αυτήν την κατεύθυνση αναπτύσσονται εργαλεία, είπε ο κ. Τσακίρης. Αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στη στόχευση σε προγραμματα για την κάλυψη κινδύνου, μείωση του κόστους χρήματος και στήριξη της ρευστότητας των επιχειρήσεων, καθώς και στον σχεδιασμό περαιτέρω στοχευμένων προγραμμάτων για την προώθηση πράσινων επενδύσεων.

Γιάννης Καλτσάς, διευθυντής χρηματοδοτήσεων Ελλάδος και Κύπρου, Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ)
Η οικονομία θα βγει πιο δυνατή μακροπρόθεσμα με τη σωστή διαχείριση των ευρωπαϊκών πόρων και με την επένδυση σε δυναμικούς τομείς όπως οι ΑΠΕ και η ενεργειακή απόδοση, σύμφωνα με τον διευθυντή χρηματοδοτήσεων Ελλάδος και Κύπρου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) Γιάννη Καλτσά. Επειδή δεν γνωρίζουμε τη διάρκεια της κρίσης πρέπει να σκεφτούμε μακροπρόθεσμα, ανέφερε. Εξήγησε ότι η κρίση έφερε με τρόπο απρόβλεπτο καταστάσεις που δεν είχαμε βιώσει στο παρελθόν σε θέματα επενδύσεων, όπως το κόστος χρήματος, το πάγωμα και η αναβολή επενδύσεων. Και ενώ, για παράδειγμα, η μεταφορά παραγωγικών επενδύσεων εκτός Ευρώπης μπορεί να είναι μια αναμενόμενη τάση, αναδύονται και προκλήσεις όπως για παράδειγμα με τις ενεργειακές εταιρείες, με τις αυξήσεις στα margin costs να δημιουργούν προβλήματα στις ταμειακές ροές. Ως εκ τούτου, πρέπει να αξιοποιήσουμε τα χρήματα από τα ευρωπαϊκά προγράμματα με ευελιξία, ώστε να φτάσουν στις πραγματικές ανάγκες της αγοράς, σύμφωνα με τον κ. Καλτσά, ο οποίος μίλησε για νικητές και χαμένους αναφερόμενος ειδικότερα στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Στο πλαίσιο αυτό αναδεικνύεται, όπως είπε, η σημασία εργαλείων όπως το πρόγραμμα REPowerEU αλλά και τα προγράμματα της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας.

Peter Sanfey, αναπληρωτής διευθυντής της EBRD
Πράσινη μετάβαση και ενεργειακή απόδοση δημιουργούν σημαντικές ευκαιρίες στη χώρα, σύμφωνα με τον αναπληρωτή διευθυντή της EBRD Peter Sanfey, που σημείωσε ωστόσο και την ανάγκη βελτίωσης του συστήματος απονομής της δικαιοσύνης. Αναφέρθηκε στην Ελλάδα ως μια από τις σημαντικότερες αγορές της EBRD, η οποία άρχισε να επενδύει από το 2015, με τη χώρα σήμερα να κατατάσσεται 3η ή 4η ως προς τον όγκο συναλλαγών, κάτι που δεν είχε προβλεφθεί πριν από μια δεκαετία, όταν η τράπεζα σχεδίαζε τη στρατηγική της. Σημείωσε, μεταξύ άλλων, αναφορικά με το αισιόδοξο αφήγημα για την Ελλάδα ότι υπάρχει μεν αισιοδοξία για τις εξελίξεις γύρω από το ΑΕΠ, τις επενδύσεις, το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, τις εξαγωγές, αλλά υπάρχει και ανησυχία για θέματα όπως  τα κόκκινα δάνεια και το δημόσιο χρέος, όπου πρέπει να γίνουν πολλά ακόμη. Ο κ. Sanfey πρόσθεσε ότι οι αναθεωρημένες προβλέψεις της EBRD για την Ελλάδα θα είναι βελτιωμένες ως προς την ανάπτυξη, αλλά σημείωσε ότι υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης ιδίως στον τομέα της διακυβέρνησης και στον δημόσιο τομέα.

Αθηνά Χατζηπέτρου, πρόεδρος και διευθύνουσα σύμβουλος, Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα
Στα εργαλεία που διαθέτει η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα (ΕΑΤ) κυρίως για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις αναφέρθηκε η πρόεδρος και διευθύνουσα σύμβουλος της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας Αθηνά Χατζηπέτρου, σημειώνοντας ότι η τράπεζα αναπτύσσει προγράμματα συμπληρωματικά του RRF, του μεγαλύτερου κατά κεφαλήν προγράμματος στην Ευρώπη. Περιέγραψε τις παρεμβάσεις της ΕΑΤ, που αποδίδουν ήδη, σύμφωνα με τα απολογιστικά στοιχεία που παρουσίασε για τις εκταμιεύσεις της τελευταίας διετίας και το αποτύπωμά τους στην οικονομία. Ενδεικτικά, από τα δάνεια που έχει χορηγήσει η ΕΑΤ έχουν ωφεληθεί πάνω από 238.0000 εργαζόμενοι, έχουν δημιουργηθεί πάνω από 18.600 νέες θέσεις εργασίας και η συνεισφορά στο ΑΕΠ ανέρχεται σε 6,2 δισ. ευρώ. Η κ. Χατζηπέτρου αναφέρθηκε σε εργαλεία με επίκεντρο την κυβερνητική προσέγγιση στην ψηφιακή και ενεργειακή μετάβαση, όπως μεταξύ άλλων το πρόγραμμα Green Guarantee Fund for Sustainable Development για πράσινες επενδύσεις, το «ταμείο καινοτομίας» για παροχή εγγύησης σε επενδυτικό δάνειο με κριτήρια ESG και η δυνατότητα πρόσβασης μικρών επιχειρήσεων σε λύσεις μακροπρόθεσμου δανεισμού και bridge financing, παράλληλα με λύσεις για ψηφιακό μετασχηματισμό.

Χάρης Λαμπρόπουλος, πρόεδρος της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας Επενδύσεων
Για τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που θα αναδυθούν τα επόμενα χρόνια μίλησε ο πρόεδρος της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας Επενδύσεων Χάρης Λαμπρόπουλος, περιγράφοντας τις πρωτοβουλίες και τον ρόλο της τράπεζας σε μια συγκυρία που, όπως είπε, πρέπει να δημιουργηθούν προϋποθέσεις για προσέλκυση κεφαλαίων και προώθηση συνεργασιών. Μίλησε ειδικότερα για τα κεφάλαια που θα μοχλεύσει το ταμείο ανάκαμψης και τα διαρθρωτικά ταμεία και εστίασε στην πρόκληση να «ξεκλειδώσουν» ευκαιρίες για ιδιωτικές επενδύσεις. Αναφέρθηκε ειδικότερα στις δράσεις της ΕΑΤΕ, που διαχειρίζεται κεφάλαια 2,1 δισ. ευρώ, κεφάλαια με πολλαπλασιαστικό αποτύπωμα στην αγορά 3,5-5 φορές, δηλαδή 7-10 εκατ. ευρώ. Ο κ. Λαμπρόπουλος ανέδειξε επίσης την κουλτούρα εξωστρέφειας που προωθεί ο οργανισμός μέσα από επενδυτικές συνεργασίες αλλά και την προώθηση της αγοράς VC στη χώρα με τη δημιουργία 13 νέας γενιάς funds με υπό διαχείριση κεφάλαια 900 εκατ. ευρώ και επενδύσεις από την ΕΑΤΕ 330 εκατ. ευρώ.

Aidan Williams, πρόεδρος, Εθνική Υπηρεσία Διαχείρισης Περιουσιακών Στοιχείων της Ιρλανδίας (NAMA)
Μέσω της εμπειρίας της Ιρλανδίας, ο πρόεδρος της Εθνικής Υπηρεσίας Διαχείρισης Περιουσιακών Στοιχείων της Ιρλανδίας (NAMA) Aidan Williams μίλησε για τις επιπτώσεις της κρίσης στις διεθνείς αγορές. Αναφέρθηκε στις προκλήσεις με τις οποίες ήρθε αντιμέτωπος ο εθνικός οργανισμός διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων της χώρας του από το 2009 που δημιουργήθηκε για την αντιμετώπιση της κρίσης χρέους. Συνολικά, το ιρλανδικό κράτος διέθεσε 64 δισ. ευρώ για τη στήριξη του τραπεζικού τομέα κατά τη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης, ενώ σύμφωνα με τον ίδιο, ο ρόλος της υπηρεσίας ήταν κομβικός στην εξυγίανση των ισολογισμών των τραπεζών σε μια περίοδο που δεν υπήρχε τεχνογνωσία για αντιμετώπιση κρίσης αυτής της κλίμακας. Ο κ. Williams παρουσίασε ένα success story για τη μεταβίβαση δανείων σε τιμή υψηλότερη από την αγοραία αξία των δανείων (47 δισ. ευρώ), που οδήγησε στην τόνωση της δραστηριότητας της ιρλανδικής αγοράς με ενθάρρυνση των διεθνών επενδυτών να αναλάβουν ρίσκο. Ήδη από τον Οκτώβριο του 2017, η πρόοδος του εγχειρήματος συνέβαλε στην τόνωση της εμπιστοσύνης διεθνών επενδυτών, σημείωσε ο κ. Williams.

Javier Torres Riesco, πρόεδρος, Sareb of Spain
Την εμπειρία της ισπανικής αγοράς στον τομέα της διαχείρισης κόκκινων δανείων μετέφερε ο πρόεδρος της Sareb of Spain Javier Torres Riesco. Η ισπανική αγορά, όπως είπε, έχει χαρακτηριστικά ανάλογα με αυτά της ελληνικής αγοράς, ήτοι μεγάλο αριθμό μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων και είναι δύσκολο για μια εταιρεία με λιγότερο από 10 υπαλλήλους να κάνει σωστή ανάλυση κινδύνου. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα παρενεργειες, για αυτό κρίνεται σκόπιμη η λειτουργία ενός οργανισμού με τεχνογνωσία, σύμφωνα με τον ίδιο, ο οποίος σημείωσε ότι τα επιτεύγματα και η εμπειρία της Ελλάδος τα τελευταία χρόνια δίνουν μαθήματα. Ο κ. Torres Riesco αναφέρθηκε σε ενδεικτικές μεταρρυθμίσεις στην Ελλάδα και περιέγραψε τους στόχους του εγχειρήματος της μεταβίβασης δανειακών χαρτοφυλακίων σε servicers, με επικέντρωση των τραπεζών στις βασικές τραπεζικές δραστηριότητες. Ανέλυσε επίσης παρόμοιες πρακτικές της Ισπανίας στη διαχείριση περιουσιακών στοιχείων για την εξυγίανση των ισπανικών τραπεζών με στόχο τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη.

Stefano Cappiello, πρόεδρος, Asset Management Company (AMCO) of Italy
Στο πρόβλημα των μη εξυπηρετούμενων δανείων στην Ιταλία εστίασε ο πρόεδρος του Asset Management Company (AMCO) της Ιταλίας Stefano Cappiello. Εξήγησε ότι τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια βρέθηκαν στο απόγειο το 2015, αλλά στη συνέχεια μειώθηκαν και εγγράφονται πλέον στους ισολογισμούς οργανισμών εξειδικευμένων στη διαχείριση χρέους. Λύσεις που συνέβαλαν στη μείωση του όγκου των μη εξυπηρετούμενων δανείων, όπως ανέφερε, ήταν το πρόγραμμα κρατικών εγγυήσεων, η βελτίωση του συστήματος απονομής δικαιοσύνης, οι εξωδικαστικές αναδιαρθρώσεις με συμφωνίες πιστωτών και οφειλετών, καθώς και η δημιουργία μιας λειτουργικής δευτερογενούς αγοράς για επισφαλή στοιχεία. Η κρατική εταιρεία διαχείρισης στοιχείων ενεργητικού συνέβαλε στα παραπάνω, τόνισε ο κ. Cappiello. Επίσης, εξήρε τη σημασία της επένδυσης στην τεχνολογία και το ανθρώπινο δυναμικό, της συμβουλευτικής προς τις επιχειρήσεις καθώς και της χρήσης καινοτόμων «εργαλείων» διαχείρισης δανείων.


Μαριαλένα Αθανασοπούλου, ειδική γραμματέας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, Υπουργείο Οικονομικών
Ήταν σημαντικό να βγάλουμε τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια από τους ισολογισμούς των τραπεζών, επεσήμανε η ειδική γραμματέας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους του Υπουργείου Οικονομικών Μαριαλένα Αθανασοπούλου, προσθέτοντας ότι, ωστόσο, τα κόκκινα δάνεια, τα οποία έχουν μετακινηθεί στα χαρτοφυλάκια των servicers, παραμένουν ένα πρόβλημα για την οικονομία. Μίλησε για την αλλαγή της νομοθεσίας για τη φερεγγυότητα αλλά και για την αλλαγή κουλτούρας όσον αφορά την εξεύρεση βιώσιμων λύσεων στον τομέα αυτόν, αλλαγές που ήδη δίνουν αποτελέσματα. Τόνισε ότι πρέπει να χρησιμοποιηθεί σε μεγαλύτερη κλίμακα ο εξωδικαστικός μηχανισμός. Τέλος, η κ. Αθανασοπούλου έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη νέας χρηματοδότησης καθώς και στην αποκατάσταση του λόγου δανείων προς καταθέσεις και στη δημιουργία επιπρόσθετων καναλιών χρηματοδότησης της πραγματικής οικονομίας.  

Λευτέρης Κρητικός, πρώην υποδιοικητής του ΕΦΚΑ, μέλος ΔΣ της ΑΑΔΕ
Οι νεοσυσταθέντες –από το 2010– οργανισμοί για τη διαχείριση του χρέους είχαν μια καταπληκτική επίδοση, καταφέρνοντας να διευθετήσουν ένα πρόβλημα κοινωνικό και όχι μόνο οικονομικό, τόνισε ο πρώην υποδιοικητής του ΕΦΚΑ και μέλος ΔΣ της ΑΑΔΕ Λευτέρης Κρητικός. Εκτίμησε πως σήμερα έχει αποκατασταθεί η κουλτούρα ότι πρέπει κανείς να πληρώνει τα χρέη του. Τόνισε την ανάγκη παρακολούθησης του ιδιωτικού χρέους προς το κράτος. Οι διαμορφωτές πολιτικής ανά την Ευρώπη πρέπει να βρουν έναν τρόπο να διατηρήσουν την εμπειρία αυτών των οργανισμών και μετά τη λήξη της λειτουργίας τους, επεσήμανε, ώστε να μην ξεκινήσουμε πάλι από το μηδέν. Ο ελέφαντας στο δωμάτιο, είπε χαρακτηριστικά, είναι το πώς θα λειτουργήσουν αυτά τα ιδρύματα σε ένα περιβάλλον όπου δεν υπάρχει πια εύκολο χρήμα, δηλαδή, σε ένα περιβάλλον με υψηλά επιτόκια και οικονομική επιβράδυνση.

Ιωάννης Σμυρλής, γενικός γραμματέας Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων και Εξωστρέφειας, Υπουργείο Εξωτερικών
Παρά τις διεθνείς δυσκολίες, στην Ελλάδα υπάρχουν πλέον οι συνθήκες για επενδύσεις, ανέφερε από το βήμα του Economist ο γενικός γραμματέας Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων και Εξωστρέφειας του Υπουργείου Εξωτερικών Ιωάννης Σμυρλής, μιλώντας μεταξύ άλλων για μετασχηματισμό του ελληνικού κράτους με αντίκτυπο στη μείωση τη γραφειοκρατίας. Στο πλαίσιο αυτό, επεσήμανε ότι πάνω από 1.500 υπηρεσίες διεκπεραιώνονται πια «με ένα κλικ». Ο ίδιος αναφέρθηκε στον ρόλο της οικονομικής διπλωματίας ως βάση ανάπτυξης σχέσεων για την ενίσχυση των επενδύσεων και του εξαγωγικού τομέα.

Antonis Tsagronis
Antonis Tsagronis
Αντώνης Τσαγκρώνης  Αρχισυντάκτης: Αtticanews.gr  iNews – Newspaper – iRadio - iTV e-mail : editor@atticanews.gr , a.tsagronis@gmail.com AtticaNews Radio:  http://www.atticanews.gr Facebook: @Αντώνης Τσαγκρώνης Facebook: @Atticanews.gr https://www.facebook.com/Atticanewsgr-111129274130/ YouTube: https://www.youtube.com/Antonis%20Tsagronis Twitter: #AtticanewsGr Instagram:Antonis_Tsagronis (διαπιστευμένος δημοσιογράφος στο Προεδρίας της Δημοκρατίας, Υπ. Εξωτερικών, Υπ. Πολιτισμού & Αθλητισμού, Υπ. Παιδείας και Θρησκευμάτων, Υπ. Τουρισμού, Υπ. Υγείας, , Yπ. Εργασίας & Κοινωνικών Υποθέσεων, Υπ. Προστασίας του Πολίτη, Υπ. Μετανάστευσης και Ασύλου)

Related Articles

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΑΡΘΡΑ