22 Νοεμβρίου 2026
Σπίτια λείπουν. Άδεια κτίρια περισσεύουν. Η Αθήνα έχει 6.800 κτίρια χαρακτηρισμένα ως επικίνδυνα, πολλά από αυτά εγκαταλελειμμένα. Αν καταφέρουμε να αποκαταστήσουμε έστω 1.000 και να τα μετατρέψουμε σε προσιτές κατοικίες, θα έχουμε ξεκινήσει να δίνουμε απάντηση σε δύο πιεστικά προβλήματα της πόλης: τη στεγαστική κρίση και την εγκατάλειψη των γειτονιών της.
Ο κατάλογος των υπηρεσιών του δήμου για τα 6.800 κτίρια έχει αρχίσει να συντάσσεται από το 1992. Για περίπου 30 χρόνια δεν επιχειρήθηκε καμία επικαιροποίησή του. Πριν από δύο περίπου χρόνια, ξεκινήσαμε μια συστηματική δουλειά. Εντοπίσαμε ότι περίπου το 1% των κτιρίων είναι «επικινδύνως ετοιμόρροπα» και μόλις για το 10% των κτιρίων που χαρακτηρίζονται επικίνδυνα υπάρχουν αιτήματα άρσης του χαρακτηρισμού. Δηλαδή η συντριπτική πλειονότητα των κτιρίων παραμένει επικίνδυνη, χωρίς όμως να εξελίσσεται η προβλεπόμενη διαδικασία, που επιτρέπει και την παρέμβαση εισαγγελέα.
Η δημοτική μας αρχή εδώ και ένα χρόνο έχει ξεκινήσει μια πλήρη καταγραφή της σημερινής κατάστασης. Αρχίσαμε από τα 1.900 κτίρια του ιστορικού κέντρου που είναι χαρακτηρισμένα επικίνδυνα, πολλά εκ των οποίων είναι διατηρητέα. Από τα 872 που έχουν ήδη ελεγχθεί, 18 χαρακτηρίζονται ετοιμόρροπα, 117 παρουσιάζουν επιμέρους ετοιμορροπίες και δομικά προβλήματα, ενώ 245 είναι εγκαταλελειμμένα.
Στη μεγάλη εικόνα της πόλης, ο δήμος για πρώτη φορά στις τελευταίες δεκαετίες ξεκίνησε τις κατεδαφίσεις των 70 κτιρίων που έχουν χαρακτηριστεί «επικινδύνως ετοιμόρροπα». Ήδη κατεδαφίσαμε τα εννέα πρώτα και προετοιμάζουμε την κατεδάφιση, άμεσα, άλλων δώδεκα.
Τα μέχρι τώρα ευρήματα επιβεβαιώνουν την ανάγκη να περάσουμε από την αποσπασματική αντιμετώπιση των προβλημάτων στα κτίρια της πόλης σε μια συνεκτική πολιτική πρόληψης, παίρνοντας υπόψη μας μια κρίσιμη διάκριση.
Ένα μέρος των επικίνδυνων κτιρίων είναι χαρακτηρισμένα διατηρητέα. Είναι στοιχεία της ιστορίας, της αρχιτεκτονικής και της ταυτότητας της Αθήνας.
Επί δεκαετίες παρακολουθούμε ένα γνώριμο φαινόμενο: ακίνητα του Δημοσίου, ιδρυμάτων, τραπεζών και ιδιωτών εγκαταλείπονται, φθείρονται, ενίοτε καταρρέουν ή καταστρέφονται από πυρκαγιές. Η απαξίωσή τους μπορεί στη συνέχεια να αξιοποιηθεί ως επιχείρημα για κατεδάφιση ή για διεκδίκηση πρόσθετων δικαιωμάτων δόμησης.
Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε η εγκατάλειψη να μετατρέπεται σε πολεοδομικό πλεονέκτημα. Η απάντηση δεν βρίσκεται σε νέους συντελεστές, μπόνους δόμησης και μεγαλύτερη οικοδομική εκμετάλλευση.
Η ελληνική πολεοδομική ιστορία διαθέτει διαφορετικά παραδείγματα. Κυβερνήσεις της Μεταπολίτευσης θέσπισαν κίνητρα αποκατάστασης, επιδοτήσεις όψεων και μειώσεις συντελεστών δόμησης σε ολόκληρες περιοχές.
Η λογική ήταν ουσιαστικά διαφορετική: αντί να επιβραβεύεται η κατεδάφιση με περισσότερα τετραγωνικά, δημιουργούνταν κίνητρα διατήρησης των υφιστάμενων κτιρίων.
Αυτή η κατεύθυνση χρειάζεται σήμερα να επανέλθει. Με υποχρεώσεις συντήρησης, αποτελεσματικούς ελέγχους, οικονομικά κίνητρα αποκατάστασης και δυνατότητες επανάχρησης των ιστορικών κτιρίων. Με πρώτη την ευθύνη του ίδιου του Δημοσίου και των μεγάλων θεσμικών ιδιοκτητών.
Παράλληλα, για τα επικινδύνως ετοιμόρροπα κτίρια που δεν προστατεύονται απαιτούνται απλούστερες διαδικασίες και εξασφαλισμένη χρηματοδότηση για άμεσες παρεμβάσεις και, όπου επιβάλλεται, κατεδαφίσεις.
Η προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς και η ασφάλεια των πολιτών δεν είναι ανταγωνιστικοί στόχοι. Είναι δύο αδιαχώριστες υποχρεώσεις της πολιτείας.
Γι’ αυτό ο Δήμος Αθηναίων αναλαμβάνει πρωτοβουλία για τη σύνταξη νομοθετικής ρύθμισης, επιδιώκοντας τη στήριξη όλων των πολιτικών κομμάτων. Στόχος είναι να διασώσει τα κτίρια που συγκροτούν την ιστορική ταυτότητα της πόλης και να αντιμετωπίσει χωρίς άλλες καθυστερήσεις τις περιπτώσεις εκείνων που απειλούν ανθρώπινες ζωές.
