Η ευρεία χρήση των αγωνιστών του υποδοχέα GLP-1 για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας και του σακχαρώδους διαβήτη έχει δημιουργήσει ένα νέο και ιδιαίτερα ενδιαφέρον ερώτημα στην ογκολογία: θα μπορούσαν φάρμακα όπως η σεμαγλουτίδη και η τιρζεπατίδη, πέρα από την απώλεια βάρους και τη βελτίωση της μεταβολικής υγείας, να επηρεάζουν και τον κίνδυνο εμφάνισης ή την πορεία του καρκίνου του μαστού;
Οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος), Δρ. Μαρία Καπαρέλου (Παθολόγος – Ογκολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ) αναφέρουν ότι το ερώτημα έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η παχυσαρκία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού, ιδιαίτερα μετά την εμμηνόπαυση, αλλά και με δυσμενέστερες εκβάσεις μετά τη διάγνωση. Ο λιπώδης ιστός αποτελεί έναν μεταβολικά και ενδοκρινικά ενεργό ιστό, ενώ η παχυσαρκία συνοδεύεται από χρόνια φλεγμονή, αντίσταση στην ινσουλίνη και ορμονικές και μεταβολικές μεταβολές που μπορούν να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον ευνοϊκό για την ανάπτυξη του καρκίνου.
Νέα δεδομένα που παρουσιάστηκαν στο Ετήσιο Συνέδριο της American Society of Clinical Oncology (ASCO) 2026 εξετάζουν για πρώτη φορά σε μεγάλους πληθυσμούς τη σχέση των GLP-1 με την πρόληψη, την ανίχνευση και την έκβαση του καρκίνου του μαστού.
Σε αναδρομική μελέτη 80.480 γυναικών με παχυσαρκία και αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του μαστού λόγω γενετικών, οικογενειακών ή άλλων παραγόντων, η χρήση αγωνιστών GLP-1 συσχετίστηκε με περίπου 16% χαμηλότερο σχετικό κίνδυνο εμφάνισης της νόσου. Μετά από στατιστική εξισορρόπηση των δύο πληθυσμών, καρκίνος του μαστού εμφανίστηκε στο 2,95% των γυναικών που λάμβαναν GLP-1 έναντι 3,07% εκείνων που δεν λάμβαναν. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η συσχέτιση ήταν περισσότερο εμφανής σε γυναίκες με σοβαρή παχυσαρκία, οικογενειακό ιστορικό ή καλοήθεις παθήσεις του μαστού και κυρίως στις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες.
Μια δεύτερη μεγάλη μελέτη προσέγγισε το ζήτημα από την πλευρά της ανίχνευσης του καρκίνου. Μεταξύ περισσότερων από 111.000 γυναικών ηλικίας 45 έως 80 ετών που υποβλήθηκαν σε απεικόνιση μαστού, η προηγούμενη χρήση GLP-1 συσχετίστηκε με μικρότερη πιθανότητα διάγνωσης καρκίνου. Μετά την προσαρμογή για παράγοντες όπως η ηλικία, ο δείκτης μάζας σώματος, η πυκνότητα του μαστού και ο σακχαρώδης διαβήτης, καρκίνος ανιχνεύθηκε στο 1,6% των γυναικών που είχαν λάβει GLP-1 έναντι 2,3% στην ομάδα ελέγχου.
Ενθαρρυντικά ήταν και τα δεδομένα για γυναίκες που είχαν ήδη διαγνωστεί με καρκίνο του μαστού. Σε ανάλυση 137.489 ασθενών με διηθητικό καρκίνο, η χρήση GLP-1 συσχετίστηκε, μετά από προσαρμογή για σημαντικούς προγνωστικούς παράγοντες, με υψηλότερη πενταετή συνολική επιβίωση δηλαδή 95,8% έναντι 91,3%.
Ωστόσο, τα αποτελέσματα χρειάζονται προσεκτική ερμηνεία. Και οι τρεις μελέτες είναι μελέτες παρατήρησεις και επομένως μπορούν να αναδείξουν συσχετίσεις, όχι να αποδείξουν αιτιώδη σχέση. Δεν γνωρίζουμε ακόμη εάν ενδεχόμενο όφελος οφείλεται στην ίδια τη δράση των GLP-1, στην απώλεια βάρους, στη βελτίωση του μεταβολικού και καρδιαγγειακού προφίλ ή σε άλλες διαφορές μεταξύ των γυναικών που λαμβάνουν και εκείνων που δεν λαμβάνουν αυτά τα φάρμακα.
Για τον λόγο αυτό, τα GLP-1 δεν αποτελούν σήμερα φάρμακα πρόληψης ή θεραπείας του καρκίνου του μαστού. Τα νέα δεδομένα, ωστόσο, συνιστούν ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον επιστημονικό σήμα, το οποίο χρειάζεται να επιβεβαιωθεί μέσα από προοπτικές, τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες.
Παράλληλα, τα ευρήματα αναδεικνύουν τη στενή και σύνθετη σχέση ανάμεσα στην παχυσαρκία, τον μεταβολισμό και την ανάπτυξη του καρκίνου. Το κατά πόσο η αποτελεσματική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας μπορεί, πέρα από τα ήδη γνωστά οφέλη για την υγεία, να συμβάλει και στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του μαστού αποτελεί ένα ιδιαίτερα σημαντικό ερώτημα για τα επόμενα χρόνια.
